ബ്രഹ്മാവ് സകല ജീവജാലങ്ങളായ പുല്ല്, ചെടികള്, പുഴുക്കള് എന്നിവയെയും ഉൾപ്പെടുത്തി, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും ആയ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിച്ചു. അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം ചിന്തിച്ച്, തന്റെ വലതുവശത്തുനിന്ന് ഒരു പുരുഷനെയും ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ഒരു സ്ത്രീയെയും രൂപീകരിച്ചു; അങ്ങനെ അവൻ സ്വയം രണ്ടായി വിഭജിച്ചു. ആ സമയത്തുതന്നെ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികള്ക്കും—തലക്കെട്ട്, ഇടത്തരം, ഉന്നതതരം—ലിംഗസമാഗമത്തിലൂടെയാണ് ജനനം ഉണ്ടായത്; എന്റെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ. ഈതര ചിന്തകളിൽ മുങ്ങി, ജലങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ പുരാതന ദേവൻ ധ്യാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് വാസുദേവസ്വരൂപം സ്വീകരിച്ചു. ദൈവത്തിന്റെ ധ്യാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ, ജനാർദ്ദനൻ ആയിരം കണ്ണുകളും ആയിരം കാലുകളും ഉള്ള രൂപത്തിൽ അതേ നിമിഷം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ആയിരം തലകളുള്ള പുരുഷൻ, താമരപ്പൂ കണ്ണുകൾ, വെള്ളത്തിൽ മഴമേഘംപോലെ നീല നിറം, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നം, മഹത്വം കൊണ്ട് തിളങ്ങുന്നവൻ. ബ്രഹ്മാവ്, ലോകങ്ങളുടെ പിതാവ്, അപ്രതീക്ഷിതമായി അവനെ കണ്ടു; സ്നേഹപൂർവ്വം ആ ദൈവത്തെ ഇരിപ്പിടം, പാദ-ഹസ്തപ്രക്ഷാലന ജലം, പുര്ണാന്നം എന്നിവകൊണ്ട് വരവേൽപ്പിച്ചു. വിരിഞ്ചി, മനസ്സിൽ സമാധാനം പൂർണ്ണമാക്കി, ആ ദൈവത്തെ ഉത്തമസ്തുതികളാൽ പുകഴ്ത്തി. അപ്പോൾ ഞാൻ, ബ്രഹ്മാവ്, ആ ദൈവത്തോടു ചോദിച്ചു: "ഈ സമയത്ത് എന്റെ ധ്യാനത്തിന് കാരണമെന്താണ്, പ്രിയവേ?" ദൈവം പറഞ്ഞു: "ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനും, ദുർലഭമായി സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കും, യാഗങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ പാതകൾ—" "യോഗം, സത്യം, തപസ്സ്, വിശ്വാസം, വിവിധ തീർത്ഥങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ഒഴികെ, സുഖം നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം പറയൂ." "ഭഗവാൻ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാനമായ അതി ഉത്തമമായ സ്ഥലം, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ആ പരമസ്ഥാനം, എനിക്ക് വിവരിക്കൂ." സ്രഷ്ടാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാൻ പറഞ്ഞു: "ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, ബ്രഹ്മൻ; ഭൂമിയിൽ പവിത്രവും ദുർലഭവും ആയ ആ സ്ഥലം ഞാൻ വിവരിക്കും." "അത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഉന്നതമാണ്, ഭാഗ്യവത്തായിരിക്കുന്നു, സാംസാരികതയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ സഹായിക്കുന്നു, പശുക്കള്ക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും ഉപകാരപ്രദം, നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കും സുഖം നൽകുന്നു." "ആ ദുർലഭം തീർത്ഥം, ഭോഗവും മോക്ഷവും ഒരുപോലെ നൽകുന്നു; അതി ഉത്തമമാന, എല്ലാവർക്കും ശ്രേഷ്ഠമായ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു, മഹാപിതാവേ." അവിടെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും രാജാവായ ശാശ്വതൻ, അതി ഉന്നതമായ ആ സ്ഥലം, നാല് യുഗങ്ങളിലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ ദേവതകളും, ഋഷികളും, ബ്രഹ്മചാരികളും, അസുരന്മാരും, ദാനവന്മാരും, സിദ്ധന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാരും, സർപ്പന്മാരും, രാക്ഷസന്മാരും, നാഗന്മാരും, വിദ്യാധരന്മാരും, ചലന-അചല ജീവികളും—all beings—അത് ആരാധിക്കുന്നു; കാരണം, പരമപുരുഷൻ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു, അതുകൊണ്ട് അവൻ "പരമപുരുഷൻ" എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. സമുദ്രത്തിന്റെ ദക്ഷിണതീരത്ത് ഒരു വടവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു; അവിടെ, പത്ത് യോജന വീതിയുള്ള, അതി ദുർലഭമായ ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്. പ്രളയകാലത്തും, യുക്തനായി അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ നശിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ആ വടവൃക്ഷത്തെ കണ്ടു, അതിന്റെ തണലിൽ നിലകൊണ്ടു, ബ്രഹ്മഹത്യപാപം പോലും നീങ്ങി പോകുന്നു; മറ്റുപാപങ്ങൾക്കു എന്ത് പറയണം? ആ വൃക്ഷം ചുറ്റി നടന്നു, പ്രണാമം അർപ്പിച്ച എല്ലാ ജീവികൾക്കും പാപങ്ങൾ നീങ്ങി, അവര്ക്കു കേശവന്റെ ലോകം ലഭിക്കുന്നു. വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വടക്കോട്ട്, തെക്കോട്ട്, കേശവന്റെ ക്ഷേത്രം നിലകൊള്ളുന്നു; ആ സ്ഥലം ധർമ്മം നിറഞ്ഞതാണ്. അവിടെ, ദൈവം തന്നെ നിർമിച്ച പ്രതിമ കണ്ടു, മനുഷ്യർ എളുപ്പത്തിൽ എന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ, അവരെ അങ്ങോട്ട് പോകുന്നത് കണ്ടു, ധർമ്മരാജാവ് എനിക്ക് സമീപിച്ചു, തലകുനിച്ച് പറഞ്ഞു: "നമസ്കാരം, ഭാഗ്യവാനായ ഭഗവാനേ, ദേവമേ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനേ, വിശ്വത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയേ, പാൽസമുദ്രത്തിൽ വസിക്കുന്നവനേ, ശേഷനിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവനേ." "വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, ശ്രേഷ്ഠൻ, അനുഗ്രഹദായകൻ, സ്രഷ്ടാവ്, അജൻ, പ്രഭു, സർവ്വാധിപൻ, അജൻ വിഷ്ണു, സർവ്വജ്ഞൻ, ജയിക്കപ്പെടാത്തവൻ." "നീല താമരപ്പൂവിന്റെ ചുവപ്പിൽ, താമര കണ്ണുകൾ, ഗുണരഹിതൻ, ശാന്തൻ, ലോകത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനമായ അക്ഷരൻ." "സർവ്വലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, സുഖം നൽകുന്നവൻ, പ്രാചീനപുരുഷൻ, ജ്ഞേയൻ, പ്രകടവും അപ്രകടവും, ശാശ്വതൻ." "ഉന്നത-അധമമായ എല്ലാ ഭൗതികവസ്തുക്കളുടെയും സ്രഷ്ടാവ്, ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ, വിശ്വഗുരു, ശ്രീവത്സം ചുമതലയിൽ, വനപുഷ്പമാലയോടെ അലങ്കരിച്ചവൻ." "പീതാംബരധാരിയായ, നാലു ഭുജങ്ങളുള്ള, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഹാരങ്ങൾ, കങ്കണങ്ങൾ, കിരീടം, വലകളും ധരിച്ചവൻ." "സർവമംഗലചിഹ്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറം, ചലനരഹിതം, സുഖ്ഷ്മം, പ്രകാശസ്വരൂപം, ശാശ്വതം." "സത്ത-അസത്തുകളെ അതിക്രമിച്ച, സർവവ്യാപിയായ, പ്രകൃതിക്കപ്പുറം, വിശ്വത്തിന്റെ അധിപനായ, സുഖദായകനായ, പരമാധിപനായ ഭഗവാനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു." അങ്ങനെ, പുരാതനകാലത്ത്, വടവൃക്ഷത്തിന്റെ സാന്നിധിയിൽ, ധർമ്മരാജാവ് വിവിധ സ്തുതികളാൽ ഭഗവാനെ പുകഴ്ത്തി, പ്രണാമം അർപ്പിച്ചു. ആ മഹത്വമുള്ളവൻ കൈകൾ ചേർത്ത് നമസ്കരിച്ചതു കണ്ടു, ഞാൻ—അന്തകൻ—അവനോട് സ്തുതിയുടെ കാരണത്തെ ചോദിച്ചു: "വൈവസ്വതാ, ബലശാലിയായ, ദേവന്മാരിൽ ഉന്നതനായ, എനിക്ക് സ്തുതിയർപ്പിച്ചതിന് കാരണം എന്താണ്? ദൃശ്യമായി പറയൂ." ആ പരമപുരുഷന്റെ പവിത്രവും പ്രശസ്തവുമായ ആ സാന്നിധിയിൽ, നീലക്കല്ലിൽ നിർമിച്ച ഉത്തമപ്രതിമയുണ്ട്, അതു എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നു. ആ പ്രതിമയെ, താമര കണ്ണുള്ളവാ, ഏകാഗ്രഭക്തിയോടെ, വിശ്വാസത്തോടെ കണ്ടു, ആഗ്രഹരഹിതരായ മനുഷ്യർ "ശ്വേത" എന്ന പേരുള്ള ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. "അതിനാൽ, ശത്രുക്കളെ വധിക്കുന്നവാ, ഞാൻ എന്റെ കടമകൾ നിർവഹിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; ദയവായി, മഹാപ്രഭുവേ, ആ പ്രതിമയെ നീ പിൻവലിക്കണം." വൈവസ്വതന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു, യമൻ പറഞ്ഞു: "ഞാൻ അതിനെ മുഴുവൻ മണൽകൊണ്ട് മറയ്ക്കും." അതിനുശേഷം, ദേവിയേ, ഞാൻ ആ പ്രതിമയെ ലതകൾകൊണ്ടും മറച്ചു; സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യർ അതിനെ കാണാതിരിക്കാനായി.