അനേകം രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, അനേകം ജീവികളാൽ സഞ്ചരിച്ചും, തരംഗങ്ങളും തിരകളും നിറഞ്ഞും, അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായും, അപ്രമേഹ്യമായ മഹാസമുദ്രം അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. പരിശുദ്ധ തീർഥങ്ങളുടെ രാജാവായ ഈ സമുദ്രം, ഗർജ്ജനപൂർവമായ ഒരു മഹാശബ്ദത്തോടെ മുഴങ്ങിയും, അതിരില്ലാത്തതും, ഭയാനകമായതും, മേഘസമൂഹം പോലെയുള്ളതും, അഗാധമായതും, മകരങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലവുമായിരുന്നു. അവിടെ മീനുകൾ, ആമകൾ, ശംഖുകൾ, മുത്തുകൾ, മുതലകൾ, കുരുമുളക് പോലുള്ള ജീവികൾ, ശിശുമത്സ്യങ്ങൾ, ഞണ്ട്, വിഷമുള്ള മഹാസർപ്പങ്ങൾ എന്നിവ നിറഞ്ഞിരുന്നതാണ്. ഈ ഉപ്പു സമുദ്രം, ഹരിയുടെ വിശ്രമസ്ഥലവും, നദികളുടെ അധിപതിയും, പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നതും, ഏറ്റവും പരിശുദ്ധവും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലദായകവുമാണ്. അനേകം ചുഴലിക്കാറ്റുകളാൽ ആഴമുള്ളതും, ദാനവന്മാരുടെ ആശ്രയവും, അമൃതം കുലുക്കിയ കുലുക്കുവടി പോലെയും, ദൈവികവും, ദേവന്മാരുടെ ഉത്ഭവവും, ജലങ്ങളുടെ ഇടയനുമായ ഈ സമുദ്രം, എല്ലാ ജീവികളിലും പ്രധാനം, ജീവജാലങ്ങൾക്കും ആശ്രയമായതും, പരമശുദ്ധൻമാരിൽ ഏറ്റവും ശുദ്ധനും, മംഗളങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മംഗളവാനുമാണ്. പരമോന്നതമായ ഈ തീർത്ഥം, അക്ഷയവും, ജലജീവികളുടെ അധിപതിയും, അതിന്റെ അളവ് ചന്ദ്രന്റെ വളർച്ചയും ക്ഷയവും പോലെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. എല്ലാത്തരം ജീവികൾക്കും കടന്നുപോകാനാവാത്തതും, ദേവന്മാർക്കു അമൃതത്തിന്റെ വാസസ്ഥലവുമായതും, സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, സംഹാരം എന്നിവയുടെ ശാശ്വതകാരണമാണിത്. അങ്ങനെയുള്ള ഈ നദി-നദീതീരങ്ങളുടെ പ്രഭുവിനെ, എല്ലാ പൂണ്യങ്ങളുടെ ഉറവിടമായ സമുദ്രത്തെ, രാജാവ് അതിസ്വപ്നം പോലെ അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ടു. ആ രാജാവ് സമുദ്രത്തീരത്ത്, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ, പരിശുദ്ധവും ആനന്ദകരവുമായ ദേശത്ത് വാസം ആരംഭിച്ചു. ആ പ്രദേശം ശാല, കടമ്പ, പുന്നാഗം, ചരള, പ്ലാവ്, തേങ്ങ, ബകുലം, നാഗകേശരം തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. താളം, അശ്വത്തം, ഇഞ്ചി, നാരങ്ങ, ബീജപൂരം, ശാല, അമ്രാതകം, ലോദ്ധ്രം, ബകുലം, അനേകം വാരക വൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ കാണാം. കപിത്ഥം, കർണികാരം, പാടല, അശോക, ചമ്പക, മാതളിക, തമാലം, പാർിജാതം, അർജുനം തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളും, പ്രാചീനാമലക, ബിൽവം, പ്രിയംഗു, വടം, ഖദിരം, ഇംഗുദി, സപ്തപർണ്ണം, അശ്വത്തം, അഗസ്ത്യ, ജംബുകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. മധുകം, കർണികാരം, അനേകം വാരക, തിണ്ടുക, പലാശം, ബദര, നീപ, സിദ്ധനിംബ, മംഗളമായ അഞ്ജനവൃക്ഷം എന്നിവയും, വാരക, കോവിദാര, ഭല്ലാത, അമലക, ഹിന്താല, അങ്കോള, കരഞ്ഞ, വിഭീതക എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. സസർജ, മധുക, ആശ്മരി, ശാല്മലി, ദേവദാരു, ശാഖോടക, നിംബ, വട, കുംബി, കൗഷ്ട, ഹരീതക എന്നിവയും, ഗുഗ്ഗുലു, ചന്ദനം, അഗുരു, പാടല, ജംബീര, കരുണ, തിണ്ടിഡി, രക്തചന്ദനം തുടങ്ങിയ മരങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. വിവിധതരം വൃക്ഷങ്ങളും അനേകം ഔഷധസസ്യങ്ങളും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഫലം കായുന്ന കാമദേനു വൃക്ഷങ്ങളും, എല്ലാ ঋതുകളിലും പൂക്കളാൽ സുന്ദരമായതുമായ സ്ഥലമാണ് അത്. അനേകം ദിവ്യപക്ഷികൾ, മദോന്മതമായ കുയിലുകളുടെ ഗാനം മുഴങ്ങുന്ന, മനോഹരമായ മയിലുകൾ, പച്ചക്കിളികൾ, മൈനകൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞതും, ഹാരിത, ഭൃംഗരാജ, ചാതക, ബഹുപുത്ര, ജീവഞ്ജീവ, കാക്കോള, കലവിങ്ക, പ്രാവുകൾ തുടങ്ങിയ പക്ഷികളും അവിടെ കാണാം. മനോഹരവും ആസ്വാദ്യവുമായ അനേകം മറ്റ് പക്ഷികളും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട തളിരുകളിൽ ഇരുന്നു മധുരമായി പാടുന്നു. സദാ വെള്ളപൂക്കൾ വിരിയുന്ന കേതകി കാടുകളും, മല്ലിക, കുന്ദകുസുമ, യൂതിക, തഗര എന്നീ പൂക്കളും, കൂടാതെ കുഠജ, ബാണപുഷ്പ, അതിമുക്ത, കുബ്ജക, മാലതി, കരവീര, പൊന്നങ്കുരു എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. മനോഹരവും സുഗന്ധവുമുള്ള അനേകം പൂക്കൾ, കാടുകളിൽ, തോട്ടങ്ങളിൽ, വനങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അനേകം വിദ്യാധരന്മാരും, സിദ്ധന്മാരും, ചാരണന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാരും, സർപ്പന്മാരും, രാക്ഷസന്മാരും, ഭൂതഗണങ്ങളും, അപ്പ്സരസ്സുകളും, കിന്നരന്മാരും അവിടെയുണ്ട്. മുനിമാരും, യക്ഷന്മാരും, അനേകം ജീവികളും, മാൻ, മരവാസികൾ, സിംഹങ്ങൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, മാണിക്യങ്ങൾ, കാട്ടുപോത്തുകൾ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. കൃഷ്ണസാരമൃഗങ്ങൾ, കടുവകൾ, ദീപ്തമായാനകൾ, മറ്റു കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. നന്ദനവനം പോലെയുള്ള തോട്ടങ്ങളും, വിളരിച്ച വള്ളികളും, വിവിധ ജലാശയങ്ങളും, ഹംസ, കാരണ്ടവ, കദംബപക്ഷി, മഗമീന, ചക്രവാക എന്നിവ നിറഞ്ഞതും, പദ്മം, ശതപത്രം, നീലോത്പലം, ഉത്പല, ജലപക്ഷികൾ, ജലത്തിൽ ജനിച്ച പൂക്കൾ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. ജ്വലിച്ചുപൊങ്ങുന്ന കുന്നുകൾ, മനോഹരമായ ഗുഹകൾ, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, അത്ഭുതകരമായ പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും മംഗളമായ വാസസ്ഥലങ്ങൾ, എല്ലാ ഔഷധസസ്യങ്ങളും, വിശാലവും വർണവുമുള്ള മലനിരകളും അവിടെയുണ്ട്. ഈ എല്ലാ ആകർഷകമായ ഘടകങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലത്തെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ആരാധനാർഹമായ സ്ഥലമായതിനെ, രാജാവ് അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ടു. പത്തു യോജന വീതിയും, അഞ്ചു യോജന ദൈർഘ്യവും ഉള്ള, അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും, പ്രാപിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭവുമായ ഒരു സ്ഥലം അതായിരുന്നു. ആ മഹത്തായ, പരിശുദ്ധമായ, വൈഷ്ണവമായ, പരമമായ ക്ഷേത്രത്തിൽ, അങ്ങേ, അതിൽ മുൻപ് ഒരു വൈഷ്ണവ വിഗ്രഹം സ്ഥാപിക്കപ്പെടാതിരുന്നതിന് കാരണമെന്ത്? ആ രാജാവ് അവിടെ തന്റെ സൈന്യത്തോടും വാഹനങ്ങളോടും കൂടി എത്തി, കൃഷ്ണനും രാമനും മംഗളമായ ഭദ്രയും സ്ഥാപിച്ചതിന് കാരണം എന്ത്? ഇത് ഞങ്ങൾക്ക് വലിയ സംശയവും അത്ഭുതവുമാണ്, ലോകനാഥാ, ഇതിന്റെ കാരണം ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ദയവായി എല്ലാം വിശദമായി പറയും. അപ്പോൾ, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന പുരാതനകഥ കേൾക്കുവിൻ; ഞാൻ അതിനിഷ്ടമായി ഹരിയാണ് ശ്രീയാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം.