മാലവദേശത്ത് പ്രശസ്തമായ അവന്തി എന്നൊരു നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭൂമിയുടെ ശിഖരത്തേക്കാൾ മഹത്വമുള്ള രാജാവാണ് അവിടുത്തെ ഭരണാധികാരി. ആ നഗരം സമൃദ്ധിയുടെയും സന്തോഷത്തിന്റെയും പ്രതീകമായിരുന്നു—വാസ്തവത്തിൽ, അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു. നഗരത്തിന്റെ കട്ടിയുള്ള മതിലുകളും ഭദ്രമായ ഗോപുരങ്ങളും ശക്തമായ പൂട്ടുകളും വാതിലുകളും അതിനെ സുരക്ഷിതമാക്കി. ചുറ്റും അഴുക്കുമറ്റം, അകത്തു നിന്ന് നഗരം അതിമനോഹരമായി ഭംഗിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വ്യത്യസ്തവ്യത്യസ്ത വ്യാപാരികൾ പലവിധ മനോഹര വസ്തുക്കൾ വിൽക്കാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരുന്നു. നഗരവീഥികളും കടകളും സുന്ദരമായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന ചത്വരങ്ങളും അവന്തിയെ ആകർഷകമാക്കി. ഭവനങ്ങളും ഗോപുരങ്ങളും നഗരത്തിന്റെ ഭംഗിയെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു; മനോഹരമായ വഴികളിലൂടെ വൈവിധ്യമാർന്ന കഴുത്തുള്ള, വെള്ളയടയാളമുള്ള രാജഹംസകൾ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. അവിടെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭവനങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. യാഗോത്സവങ്ങളാൽ നഗരം ഉല്ലാസഭരിതമായിരുന്നു; പാട്ടും സംഗീതോപകരണങ്ങളുടെയും ശബ്ദം എല്ലായിടത്തും മുഴങ്ങുന്നു. പല നിറത്തിലുള്ള പതാകകളും ധ്വജങ്ങളും നഗരത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു; ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പദാതിസൈന്യങ്ങളുടെയും തിരക്കുകൊണ്ടു നഗരം നിറഞ്ഞു. എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള വീരന്മാർ, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരും ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, ദ്വിജന്മാർ—എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. മുനിവര്യനായോ, ആ നഗരം സമ്പന്നവും പണ്ഡിതന്മാരാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു. അവിടെ അശുദ്ധരില്ല, അജ്ഞാനികളില്ല, ദരിദ്രന്മാരില്ല. രോഗികളോ, വൈകല്യമുള്ളവരോ, ചൂതാട്ടത്തിൽ മുങ്ങിയവരോ അവിടെ ഇല്ല; എല്ലായ്പോഴും സന്തോഷവും സദ്ഭാവനയും നിറഞ്ഞ പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും കാണാം. പകൽ രാത്രി കളികളിൽ മുഴുകി സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നവരാണ് അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ. നല്ല വസ്ത്രങ്ങളും മിനുക്കിയ കുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ച പുരുഷന്മാർ അവിടെ സദാ കാണപ്പെടുന്നു. അവർ സുന്ദരരായ രൂപം, ഗുണങ്ങൾ, ദൈവീകാഭരണങ്ങൾ, മനോഹരമായ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നരാണ്; കാമദേവനെപ്പോലെയുള്ളവർ. മനോഹരമായ മുടിയും കവിളുകളും, സുന്ദരമായ മുഖവും മീശയും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ തകർക്കുന്നവരുമാണ് അവർ. അവർ എല്ലാ രത്നങ്ങളും ദാനം ചെയ്യുന്നവരും എല്ലാ സമ്പത്തുകളും ആസ്വദിക്കുന്നവരുമാണ്. അവിടെ, മഹാമുനിവര്യ, അതിമനോഹരമായ സ്ത്രീകളും കാണാം. അവർ ഹംസയുടെയും ആനയുടെയും ഗതിയോടെ നടന്ന്, താമരപൂവ് പോലെ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, സുന്ദരമായ അരയും വെട്ടിച്ചിലകവും ഉയർന്ന തനുത്ത വക്ഷസ്സുമായി, മനോഹരമായ മുടിയും മുഖവും കവിളുകളും, സുന്ദരമായ കണികൾ, ഭംഗിയുള്ള കഴുത്ത്, കാതിലഭരണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കൃതരായി, ബിംബഫലത്തിന്റെ ചുവപ്പുള്ളതുപോലെയുള്ള ചുണ്ടുകളും, പാനത്തിന്റെ ചുവപ്പിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മുഖവും, പൊന്നാഭരണങ്ങളും മറ്റു എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചവരുമാണ്. കറുപ്പും വെളുപ്പും നിറങ്ങളിലുള്ള മനോഹരമായ അരക്കെട്ടും, ഘടികാരവും കാൽക്കിണ്ണികളും മുഴങ്ങുന്നു; ദൈവീകമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച് ദിവ്യസുഗന്ധങ്ങളിൽ മങ്ങിയവരാണ് അവർ. പ്രാവീണ്യവും ഭാഗ്യവും സൗന്ദര്യവും നിറഞ്ഞ ഭംഗിയുള്ള രൂപങ്ങൾ; എല്ലാവരും ആകർഷകമായ ചിരിയോടെ, സൗന്ദര്യപ്രഭയാൽ തിളങ്ങുന്നു. നഗരത്തിലെ വേദികളിലും മന്ദപങ്ങളിലും ഈ സ്ത്രീകൾ പാട്ടിലും സംഗീതത്തിലും കഥകളിലും സംഭാഷണത്തിലും മനോഹരമായി ലയിച്ചു സന്തോഷത്താൽ ഉല്ലസിക്കുന്നു. അവിടെ നൃത്തഗാനവിദഗ്ധരായ പ്രധാന വൈശികികളും, കാഴ്ചയിലും സംഭാഷണത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, സ്ത്രീധർമ്മങ്ങളുടെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവരുമുണ്ട്. മറ്റുചിലർ ശീലചിന്തകളുടെ ഗുരുമാരായി, ഉത്തമകുലജന്മമായ സതീകകളായി, ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ എല്ലാ ഉത്തമലക്ഷണങ്ങളാലും അലങ്കൃതരായി അവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. അവന്തി നഗരം വിശുദ്ധമായ കാടുകളും വനംതോട്ടങ്ങളും ദൈവാലയങ്ങളുമാണ് നിറഞ്ഞത്, വിവിധതരത്തിലുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശാല, താള, താമാല, ബകുല, നാഗകേസര, പിപ്പല, കർണികാര, ചന്ദനം, അഗുരു, ചമ്പക—ഇതൊക്കെയും; പുണ്ണാഗം, തേങ്ങ, പ്ലാവ്, പൈൻ, ഓറഞ്ച്, ലക്ഷൂച, ലോധ്രം, സപ്തപർണ്ണം, അഞ്ജനമെന്നു വിളിക്കുന്ന ശുഭവൃക്ഷം എന്നിവയും; മാവു, ബില്വം, കടംബം, ശിംശപ, ധവ, ഖദിര, പടല, അശോക, തഗര, വിവിധ നിറത്തിലുള്ള കരവീരം; കഞ്ഞനാർ, മധുജംബിരം, തിണ്ടുകം, ഈന്തപ്പഴം, അഗസ്ത്യ, ശകോടകം, ഹരിതക എന്നിവയും; കങ്കോള, മുചുകുണ്ട, ഹിന്തല, ബീജപുരം, കേതകിവനങ്ങൾ, അതിമുക്തം, കുബ്ജക എന്നിവയും; മല്ലിക, കുഞ്ഞബാന, വാഴക്കുല, മാതുലുങ്കം, അടയ്ക്ക, കരുണ, സിന്ദുവരഫലങ്ങൾ; ബഹുവര, കോവിദാര, ബദര, കരഞ്ഞക എന്നീ മരങ്ങൾ; അനേകം പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങൾ, എല്ലാം ദർശനസുഖം നൽകുന്നതാണ്. വലിയ വള്ളികളും പുഷ്പസമൃദ്ധമായ തോട്ടങ്ങളും നന്ദനവനത്തിനെപ്പോലെയുള്ള പൂന്തോട്ടങ്ങളും സദാ പുഷ്പസുഗന്ധം നിറഞ്ഞു, കായകനമേറ്റു കുനിയുന്നവയും. വിവിധതരത്തിലുള്ള പക്ഷികളുടെ ശബ്ദം, അനവധി മൃഗങ്ങൾ—ചകോര, താമര, തേനീച്ച, പ്രിയപുത്രൻ—ഇതൊക്കെയും അവിടെ കാണാം. കലാവിങ്ക, മയിൽ, തത്ത, കുയിൽ, പ്രാവുകൾ, ഖഞ്ജരിട, പരുന്ത്, പാരവ—ഇതൊക്കെയും; അനേകം ഇനത്തിലുള്ള, ശ്രവ്യവും ആഹ്ലാദകരവുമായ പക്ഷികൾ; നദികളും താമരക്കുളങ്ങളും അനേകം തടാകങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്. പുണ്യജലാശയങ്ങൾ, കുമുദം, ഉത്പലതാമര, വെള്ളയും മറ്റു നിറങ്ങളിലുള്ള താമരകളും സുഗന്ധമുള്ള കഹ്ലാരപുഷ്പങ്ങളും അവയെ അലങ്കരിക്കുന്നു. അനേകം ഇനത്തിലുള്ള ജലപുഷ്പങ്ങൾ, ദിവ്യസുഗന്ധവും രുചികരമായ പൂക്കളും എല്ലാ കാലത്തും പ്രകാശിക്കുന്നതും അവിടെ കാണാം. ഹംസ, കരണ്ടവ, ചക്രവാക, ശരസ, ബാലക, ആമ, മീൻ, മുങ്ങ—ഇവയെല്ലാം ജലാശയങ്ങളിൽ കാണാം. ജലപക്ഷികൾ, കടമ്പ, മുങ്ങിപ്പൊങ്ങുന്ന പക്ഷികൾ, ജലകോഴികൾ, മറ്റ് ജലജീവികൾ—വिविधശബ്ദങ്ങളാൽ അവയെ അലങ്കരിക്കുന്നു. നഗരം എല്ലാ ദിശകളിലും പല നിറത്തിലുള്ള പക്ഷികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എല്ലായ്പ്പോഴും സന്തോഷം നിറഞ്ഞു, അനേകം പുഷ്പങ്ങളും ജലാശയങ്ങളും കൊണ്ട് സമൃദ്ധമായതുമാണ് അവന്തി നഗരം.