സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കേ തീരത്ത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായവർക്ക് ഞാൻ പറയുന്നു, അവിടുണ്ട് ഒരു ഗൂഢമായ പരമപവിത്രമായ ധർമ്മക്ഷേത്രം. ഈ സ്ഥാനത്ത് വാസം ചെയ്താൽ മുക്തിയും പാപനാശവും ലഭിക്കും. അതുവഴി മുഴുവനും ശുദ്ധമായ മണലാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവളാണ്. പത്ത് യോജന വീതിയുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്. അവിടം അശോക, അർജുന, പുന്നാഗ, ബകുല, ശാല, ശരല, പ്ലാവ്, തേങ്ങ, ശാല, പന, കപിത്ഥമരം എന്നിവകൊണ്ടും, ചമ്പക, കർണികാര, മാവു, ബില്വം, പാതല, കടമ്പ, കോവിദാര, ലക്ഷ, നാഗകേസര മുതലായ മരങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ പ്രാചീനമാലക, ലോദ്ധ്ര, ഓറഞ്ച്, ധവ, ഖദിര, സർജ, ഭൂർജ, അശ്വകർണ, താമാല, ദേവദാരു എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. മന്ദാര, പാർിജാത, ആൽമരം, അഗുരു, ചന്ദനം, ഈന്തപ്പഴം, അമ്രതക, സിദ്ധ, മുചുകുന്ദ, കിംശുക തുടങ്ങിയ മരങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. അശ്വത്ത, സപ്തപർണി, മധുധാര, ശുഭഞ്ജന, ശിംശപ, ആമലക, നീപ, നിംബ, തിന്ദുക, വിഭീതക തുടങ്ങിയ മരങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്. എല്ലാ കാലത്തും ഫലവും സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ, എല്ലാ ঋതുക്കളിലും പുഷ്പങ്ങൾ വിരിയുന്ന, മനോഹരവും ശുദ്ധവുമായ ഈ സ്ഥലം, വിവിധ പക്ഷികളുടെ മധുരഗാനങ്ങൾ കൊണ്ട് മുഴങ്ങുന്നു. പക്ഷികളുടെ മധുരസ്വരങ്ങൾ വായിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്നു; അതിൽ ശക്തരായ, മദംപിടിച്ച പക്ഷികൾ കിളിർക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ കാതിന് ആനന്ദം പകരുന്നു. അവിടെ ചകോര, താമര, ഭൃംഗരാജ, തത്ത, കുയിൽ, കലാവിങ്ക, ഹരിത, ജീവജീവക തുടങ്ങിയ പക്ഷികൾ വസിക്കുന്നു. പ്രിയപുത്ര, ചാതക തുടങ്ങിയ മധുരസ്വരമുള്ള പക്ഷികളും അവിടെ ഉണ്ട്; ഇവയുടെ സംഗീതം കാതിന് ആനന്ദം പകരുംവിധം മനോഹരമാണ്. കേതകി, അതിമുക്ത, കുബ്ജക, മാലതി, കുണ്ട, വിവിധ വർണ്ണത്തിലുള്ള കരവീര എന്നിവയുടെ കുഞ്ചകളും അവിടെയുണ്ട്. ജമ്പീര, കരുണ, അങ്കോല, മാതളുങ്ക, ദാളിംപ, ബീജപുര, അടയ്ക്ക, ഹിന്തല, വാഴക്കൊമ്പുകൾ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. ഇനിയും അനേകം മരങ്ങളും, മനോഹരമായ പൂക്കളും, ലതാവനങ്ങളും, വിവിധ കാടുകളും, ജലാശയങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. നീണ്ട കുളങ്ങൾ, പുഷ്കരിണികൾ, താമരക്കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, വിവിധ തീർത്ഥജലങ്ങൾ, താമരക്കുലങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സുതാര്യമായ വെള്ളമുള്ള മനോഹരമായ തടാകങ്ങൾ, കുമുദം, താമര, നീലജലില്ലികൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചുറ്റും കാഹളപൂ, താമര, കടമ്പ, ചക്രവാകം, ജലചരികൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നിരിക്കുന്നു. കരണ്ടവ, നീന്തുന്ന പക്ഷികൾ, ഹംസം, ആമ, മീൻ, മദ്ഗു, ദാത്യൂഹ, സരസ, കോയഷ്ടി, ബക എന്നിവയും മറ്റ് ജലചരികളും അവിടെയുണ്ട്. ഇവയും മറ്റു പക്ഷികളും ചുറ്റും പാടുന്നു; ജലത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ജലചരികളും ജലത്തിൽ ജനിക്കുന്ന പുഷ്പങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. ഇങ്ങനെ നിലത്തും ജലത്തും വളരുന്ന വിവിധ മരങ്ങളും പൂക്കളും അവിടെയുണ്ട്; ബ്രഹ്മചാരികൾ, ഗൃഹസ്ഥർ, വാനപ്രസ്ഥർ, സംന്യാസികൾ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്. സ്വകാര്യധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവർ, എല്ലാ വർണ്ണജാതികളുമുള്ളവർ, സന്തോഷപൂർവം ആരോഗ്യത്തോടെ കഴിയുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും അവിടെയുണ്ട്. എല്ലാ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ഗുണത്തിന്റെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും ആധാരമായ ഈ സ്ഥലം എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നമാണ്; അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്. അവിടെയാണു ശ്രേഷ്ഠമുനികൾക്കും പരമപുരുഷനായ പ്രശസ്തനായ ഭഗവാനുമുള്ളത്, ഉത്കലത്തിന്റെ അതിരുകൾ വിവരിക്കുമ്പോൾ വരെയുള്ള പ്രദേശം. കൃഷ്ണന്റെ കൃപയാൽ, ആ ദേശം ഏറ്റവും പവിത്രമായതാണ്; അവിടെ വിശ്വാത്മാവായ പരമപുരുഷൻ വസിക്കുന്നു. സർവ്വവ്യാപിയായ ലോകനാഥൻ അവിടെയാണു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്; കൂടെ ഞാനും, രുദ്രനും, ഇന്ദ്രനും, അഗ്നിമുഖ്യനായ ദേവതകളും അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഞങ്ങൾ ശ്രേഷ്ഠമുനികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും അവിടെയുണ്ട്; കൂടെ ഗന്ധർവരും, അപ്പ്സരസ്സുകളും, പിതൃഗണങ്ങളും, ദേവതകളും, മനുഷ്യരും. യക്ഷന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, വ്രതസ്ഥരായ ഋഷിമാർ, വാലഖില്യർ, കശ്യപാദിമഹർഷിമാർ, സൂപര്ണ്ണർ, കിന്നരർ, നാഗർ, സ്വർഗ്ഗവാസികൾ, നാലു വേദങ്ങളും വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും, മഹാദാനമുള്ള യാഗങ്ങൾ, വിവിധ തീർത്ഥനദികൾ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. സമുദ്രങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്; അങ്ങനെ ദേവന്മാരും, മുനികളും, പിതൃഗണങ്ങളും സേവിക്കുന്ന ഏറ്റവും പുണ്യഭൂമി ആകുന്നു. എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും ഉള്ള ഈ സ്ഥലത്ത് വസിക്കാൻ ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കാത്തത്? ഇതിലുമുള്ള ഭൂമി വേറെ ഉണ്ടോ, അതിനേക്കാൾ ഉന്നതം എന്താണു? മോക്ഷദായിയായ ഭഗവാൻ സ്വയം വസിക്കുന്ന ഉത്കലത്തിൽ വസിക്കുന്നവരായ ജ്ഞാനികൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്. പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെ രാജാവായ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവർക്കു പരമപുരുഷനെ കണ്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കാം; അവർ യമലോകത്തിൽ പോകുന്നില്ല. ശ്രീപുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്കലത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ, അവരുടെ ജീവിതം ഫലപ്രദമാണ്; അവരാണ് ഉത്കലത്തിലെ ജ്ഞാനികൾ. ദേവതാമൂർത്തികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാനെ, ശാന്തമായ വിശാലമായ കണ്ണുകളോടും, മനോഹരമായ കണികളും, മുടിയും, കിരീടവും, ആകർഷകമായ കണ്ഠലഭൂഷണങ്ങളോടും, സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയോടും, മനോഹരമായ പല്ലുകളോടും, ഭംഗിയുള്ള കാതുതുമ്പികളും, മനോഹരമായ മൂക്കും, കവിളുകളും, വിശാലമായ നെറ്റിയും, മംഗളചിഹ്നങ്ങളോടും, കൃഷ്ണന്റെ താമരമുഖം മൂന്നു ലോകത്തെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതാണ്. പൗരാണികമായ കൃതയുഗത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇന്ദ്രനോട് തുല്യമായ വീര്യശാലിയായ ഒരു രാജാവായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു—ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ. സത്യം സംസാരിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധൻ, വിദ്വാൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, സുന്ദരൻ, ഭാഗ്യശാലി, ധൈര്യശാലി, ധനവാനായും, സുഖഭോക്താവായും, മധുരഭാഷിയുമായും അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായിരുന്നു. അവൻ എല്ലാ യാഗങ്ങളും നിർവഹിച്ചവൻ, ബ്രാഹ്മണഭക്തനായവൻ, സത്യനിഷ്ഠനായവൻ, ധനുര്വേദം, വേദങ്ങൾ, മറ്റ് ശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, സത്കർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണനായവൻ ആയിരുന്നു.