ശിവനോടുള്ള മഹത്തായ സ്തുതിയും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ ഒരു മഹിമാന്വേഷണമായിരുന്നു അന്ന്. അവന്റെ അലിഞ്ഞൊഴുകുന്ന ജടകളിലും, വീണുകിടക്കുന്ന മുടിയിലും, ആറു കര്മ്മങ്ങളിലും മൂന്ന് ക്രിയകളിലും പ്രതിഷ്ഠിതനായവനോടു പ്രണാമം അർപ്പിച്ചു. ജാതി-ആശ്രമങ്ങളുടേയും അവസ്ഥകളുടേയും വ്യത്യസ്ത ധര്മ്മങ്ങള് ശരിയായി സ്ഥാപിക്കുന്നവനാണ് ശിവൻ; ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും പ്രാചീനനുമാണ് അവൻ, അനേകം നാദങ്ങളുള്ളവനുമാണ്. വെള്ളയും കവിളയും കണ്ണുകളിലും, കറുപ്പും ചുവപ്പും നിറമുള്ള കണ്ണുകളിലും അവൻ തിളങ്ങുന്നു. ധർമ്മം, കാമം, അര്ഥം, മോക്ഷം, ക്രഥ, ക്രഥന—ഇവയൊക്കെയും അവനാണ്. സാംഖ്യയിലും സാംഖ്യശ്രേഷ്ഠനിലും യോഗേഷ്വരനിലും അവനുണ്ട്. രഥിയിലെത്തുന്നവനിലും, പ്രധാന രഥിയിലും, വഴിത്തിരിവുകളുടെ നാഥനിലും അവൻ പ്രത്യക്ഷമാണ്. കൃഷ്ണമൃഗചർമ്മം ധരിച്ചവനിലും, പാമ്പിനെ യജ്ഞോപവീതമായി അണിഞ്ഞവനിലും ഈശാനനിലും, രുദ്രഗണങ്ങളിലും, ഹരികേശനിലും അവൻ. ത്ര്യമ്പകനായും, അംബികാനാഥനായും, സാക്ഷാത്-അസാക്ഷാത് രൂപങ്ങളിലുമുള്ളവനാണ്. കാലനെയും കാമനെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനും, ദുഷ്ടരെയും അക്രമികളെയും സംഹരിക്കുന്നവനുമാണ്. എല്ലാവരിലും നിന്ദിതനായി, എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നവനും, ക്ഷണത്തിൽ ജനിക്കുന്നവനും, ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നവനും, നൂറ്റിരുവട്ടം ചുറ്റുന്ന ഗംഗയുടെ ജലത്തിൽ മുടി നനയുന്നവനുമാണ്. അർദ്ധചന്ദ്രബിംബവും മേഘചക്രവും അണിഞ്ഞവനിൽ, അന്നദാനത്തിന്റെയും അന്നപാലനത്തിന്റെയും കര്ത്താവായവനിലും പ്രണാമം അർപ്പിക്കും. അന്നം ഭക്ഷിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് അവൻ; സംഹാരാഗ്നിയായി അവൻ നിലകൊളളുന്നു. ഗർഭജനനത്തിൽ, അണ്ഡജനനത്തിൽ, സ്വേദജനനത്തിൽ, ഉദ്ഭവജന്യരൂപങ്ങളിലും അവൻ. ഭഗവാനായ നീ, ദേവതകളുടെ പ്രഭുവായ നീ, ചലനചലങ്ങളായ സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനുമാണ്. നീ ബ്രഹ്മാവായും, ജഗന്നാഥനായും, ജലത്തിൽ ബ്രഹ്മമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവനുമാണ്. നീ പരമോന്നതവും, അമൃതപ്രഭയുമാണ്, പ്രകാശങ്ങളുടെ നിധിയുമാണ്. ബ്രഹ്മനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവർ നിന്നെ ഋക്, സാമ, പ്രണവം എന്നിങ്ങനെയും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. "ഹായി, ഹായി, ഹരേ, ഹായി, ഹുവാഹാ" എന്നിങ്ങനെയാണ് അവർ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നത്. ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാർ, സാമഗായകർ, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവിണ്യമുള്ളവർ—all of them sing your praise. യജുര്, ഋക്, സാമ, അതർവ—all these Vedas are your very form. ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ, കല്പ-ഉപനിഷത്തുകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, എല്ലാ വർണ്ണാശ്രമ വിഭാഗങ്ങളും നിന്നെ പാരായണം ചെയ്യുന്നു. ആശ്രമസംഘങ്ങൾ, മിന്നലും ഇടിമിന്നലും, വർഷവും, ഋതുക്കളും, മാസങ്ങളും, അർദ്ധമാസങ്ങളും—all these are you. കാല, കഷ്ട, നിമിഷം, നക്ഷത്രങ്ങൾ, യുഗങ്ങൾ, കാളിദംബരങ്ങൾ, കുന്നിൻചുവടുകൾ—all these are your forms. മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹം, സർപ്പങ്ങളിൽ തക്ഷകനും അനന്തനും, സമുദ്രങ്ങളിൽ ക്ഷീരസാഗരം, മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രണവം—ഇവയൊക്കെയും നീയാണു. ആയുധങ്ങളിൽ വജ്രം, വ്രതങ്ങളിൽ സത്യം, ആഗ്രഹം, ദ്വേഷം, രാഗം, മോഹം, ശാന്തി, ക്ഷമ—all these are you. നിശ്ചയം, സ്ഥിരത, ലോകം, ഇച്ഛ, കോപം, വിജയവും പരാജയവും—all these are you. ഗദ, ബാണം, ധനുസ്, മുദ്ഗരം, മുഷ്ടി—all these are you. വെട്ടുന്നവൻ, തകർക്കുന്നവൻ, അടിക്കുന്നവൻ, നേതാവ്, ഉപദേശകൻ—ഇതെല്ലാം നീയാണു. പത്തുചിഹ്നങ്ങളോടുകൂടിയ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം—നീയാണു. ചന്ദ്രൻ, സമുദ്രം, നദികൾ, കുളങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ—നീയാണു. വള്ളികൾ, പുല്ല്, ഔഷധികൾ, പശുക്കൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ—നീയാണു. ദ്രവ്യത്തിന്റെ, കർമ്മത്തിന്റെ, ഗുണത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, സമയദാനം, പൂക്കൾ, ഫലങ്ങൾ, ആദി, അന്ത്യം, നടുവ്, ഗായത്രി, പ്രണവം—ഇവയൊക്കെയും നീയാണു. പച്ച, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ്, നീല, മഞ്ഞ, ക്ഷണികം—നീയാണു. കദ്രു, കപില, ബഭ്രു, കപോട, മച്ചക—നീയാണു. സുവർണരേതാഃ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി, സുവർണൻ, സുവർണനാമ, സുവർണപ്രിയ—നീയാണു. ഇന്ദ്രൻ, യമൻ, വരുണൻ, കുബേരൻ, അഗ്നി, ഉത്ഫുല്ല, ചിത്രഭാനു, സ്വർഭാനു, ഭാനു—നീയാണു. ഹോമം, ഹോമകർ, ഹോമപാത്രം, ഹോമദ്രവ്യം, പ്രഭു, ത്രിസൗപർണ്ണം, ശതരുദ്രീയ—നീയാണു. ശുദ്ധികരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, മംഗളത്തിൽ മംഗളമായവൻ, പ്രാണൻ, രജസ്സ്, സത്വയുക്തമായ തമസ്സ്—നീയാണു. പ്രാണ, അപാന, സമാന, ഉദാന, വ്യാന, കണ്ണ് തുറക്കൽ-അടയ്ക്കൽ, വിശപ്പ്, ദാഹം, ഉരക്കം—ഇവയൊക്കെയും നീയാണു. ചുവപ്പുനിറമുള്ള ശരീരം, ദന്തങ്ങൾ, വലിയ വായ്, വിശാലമായ വയറ്, ശുദ്ധമായ മുടി, പച്ചമൂച്, കുനിച്ചുനിൽക്കുന്ന മുടി, ചലനം-അചലനം—ഇതെല്ലാം നിന്നിൽ. പാട്ടും സംഗീതവും നൃത്തവും അവന്റെ അവയവങ്ങൾ; ഗായനത്തിലും വാദ്യങ്ങളിലും ആസ്വാദനമുള്ളവൻ; മീനായി, വലയായി, വെള്ളമായി, ജയിക്കാനാവാത്തവൻ, ജലസർപ്പൻ, കുടിലിൽ വസിക്കുന്നവൻ. അസമയവും സമയവും വിരുദ്ധകാലവും, കാലനാശകനും, മരണവും, അക്ഷരവും, അന്തവും, ഭൂമി-മായാനാശകനുമാണ്. സംവർത്തനും വർതകനും, സംവർത്തക-ബലാഹകമേഘങ്ങളും, ഘണ്ടകി, ഘണ്ടി, ചൂഡാല, ഉപ്പു സമുദ്രം—ഇവയൊക്കെയും അവൻ. ബ്രഹ്മാവായി, കാലാഗ്നിമുഖനായ്, ദണ്ഡധാരിയായ്, മുണ്ഡനായ്, ത്രിദണ്ഡധാരിയായ്, നാലു യുഗങ്ങളായും, നാലു വേദങ്ങളായും, നാലു യാഗങ്ങളായും, നാലു മാർഗങ്ങളായും അവനാണ്. നാലു ആശ്രമങ്ങളുടെ നേതാവ്, നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവ്, ക്ഷരവും അക്ഷരവുമാണ് അവൻ. പ്രിയനും, ചതുരനും, സംഘങ്ങളിൽ അംഗമായവനും, സംഘങ്ങളുടെ നേതാവും. ചുവപ്പു പുഷ്പങ്ങളാലും വസ്ത്രങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചവൻ, പർവ്വതങ്ങളുടെ നാഥൻ, പർവ്വതപുത്രിയായുള്ള പ്രിയൻ, ശില്പികളുടെ പ്രഭു, ശ്രേഷ്ഠനായ ശില്പി, എല്ലാ കലയുടെയും ആദി. ഭാഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ചവൻ, ഭയങ്കരൻ, പൂഷന്റെ പല്ലു നശിപ്പിച്ചവൻ, സ്വാഹാ, സ്വധാ, വഷട് ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ, നമസ്കാരം, വന്ദനം—all these are you. വ്രതങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞവൻ, ഒളിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, ഒളിച്ചിരിക്കുന്നവരെ സേവിക്കുന്നവൻ, രക്ഷകൻ, രക്ഷിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും രക്ഷകൻ. സ്രഷ്ടാവ്, ക്രമീകരകൻ, ഐക്യപ്പെടുത്തുന്നവൻ, നിക്ഷേപകൻ, പിന്തുണയാവുന്നവൻ, ഭാരവാഹകൻ; തപസ്സും, ബ്രഹ്മവും, സത്യം, ബ്രഹ്മചര്യം, നേരുള്ളതും—ഇവയൊക്കെയും നീയാണു. ജീവാത്മാവായും, സൃഷ്ടാവായും, സൃഷ്ടിയായും, ഭൂതകാലം, ഭാവി, വര്ത്തമാനം, ഭൂമി, അന്തരിക്ഷം, സ്വർഗ്ഗം, ഭാവം, അഗ്നി, മഹേശ്വരൻ—എല്ലാം നീയാണു. ബ്രഹ്മാവർത്ത, സുരാവർത്ത, കാമാവർത്ത—നിനക്ക് നമസ്കാരം. കാമസ്വരൂപം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, കർണികാരപുഷ്പമാലകളിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവൻ—നീയാണു. ഇങ്ങനെ, ശിവന്റെ അനന്തഗുണങ്ങളും രൂപങ്ങളും, ഈ ലോകത്തെ എല്ലായിടത്തും, എല്ലായ്പോഴും, എല്ലാ ജീവികളിലും, എല്ലാ ഘടകങ്ങളിലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.