പര്വ്വതത്തിലെ своന്തം വാസസ്ഥലത്ത് തുടരാന് തനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ലെന്ന് ദേവതാപതി ശിവനോടു പറഞ്ഞ്, "ദേവാദിദേവാ, ഞാന് ഇനി ഈ പര്വ്വതത്തില് താമസിക്കില്ല. ദീപ്തിയുള്ളവനേ, ലോകങ്ങളില് എവിടെയെങ്കിലും മറ്റൊരു വാസസ്ഥലം ദയവായി ഒരുക്കി തരണമേ," എന്നു ഉമാദേവി അപേക്ഷിച്ചു. ശിവന് ഉമയോട് സ്നേഹപൂര്വ്വം പറഞ്ഞു: "ദേവി, ഇതുവരെ ഞാന് നിന്നോട് വാസസ്ഥലം സംബന്ധിച്ചെന്തെങ്കിലും പറഞ്ഞപ്പോഴെല്ലാം, നീ വേറെ യാതൊരു സ്ഥലവും തിരഞ്ഞെടുക്കാറില്ലായിരുന്നു. ഇപ്പോഴിതാ, സുന്ദരിയായവളേ, നീതന്നെ മറ്റൊരു വാസസ്ഥലം തേടുന്നു. എന്തിനാണ് അതിന് നീ തിരയുന്നത്? ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, എന്നോട് സത്യമായി പറയൂ." അതിനുഉമാ മറുപടി പറഞ്ഞു: "ദേവാദിദേവാ, ഇന്ന് ഞാന് എന്റെ മഹാത്മാവായ പിതാവിന്റെ വീട്ടില് പോയിരുന്നു. അവിടെ, എന്റെ അമ്മ, ഏകാന്തതയില്, ലോകകാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്നോട് സംസാരിച്ചു. അവള് എന്നെ സ്നേഹപൂര്വ്വം സീതാദികളാല് പൂജിച്ച്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ഉമേ, നിന്റെ ഭര്ത്താവ് എപ്പോഴും വിനോദങ്ങളില് ദരിദ്രനാണ്, ഭദ്രയേ.'" "അവന് കളിക്കുന്നു, പക്ഷേ ദേവന്മാരുടെ കളി ഇതുപോലെയല്ല. മഹാദേവാ, നീ വിവിധ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കുന്നു, എന്നാല് ഇത് എന്റെ അമ്മയ്ക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതല്ല, ഋഷഭധ്വജനായവനേ." ഇത് കേട്ടശേഷം, ദേവന് ഉമയെ ചിരിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ അവളോട് പറഞ്ഞു: "അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, സംശയമില്ല. നീ എന്തിനാണ് കോപിച്ചത്? കൃത്തിവാസന് വസ്ത്രം ധരിക്കാതെയും ശ്മശാനങ്ങളില് വസിക്കുന്നവനുമാണ്." "എനിക്ക് സ്ഥിരമായ ഒരു വാസസ്ഥലമില്ല; വനങ്ങളിലും പര്വ്വത ഗുഹകളിലും ഞാന് അലയുന്നു, വസ്ത്രം ധരിക്കാത്ത അനുയായികളാല് ചുറ്റപ്പെട്ടവനാണ് ഞാന്, കമലനയനിയായവളേ." "ദേവി, അമ്മയോട് നീ കോപിക്കരുത്; അമ്മ സത്യം പറഞ്ഞതാണ്. ഭൂമിയിലെ സകല ജീവജാലങ്ങള്ക്കും അമ്മയേക്കാള് തുല്യമായ ബന്ധുവൊന്നുമില്ല." ഉമാ പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് ബന്ധുക്കളുമായി യാതൊന്നും വേണ്ട, ദേവാദിദേവാ. മഹാദേവാ, എന്റെ സന്തോഷത്തിനായി നീ ഇഷ്ടമുള്ളതൊക്കെ ചെയ്യുക." ദേവിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട്, ദേവാദിദേവനായ ശിവന് അവള്ക്ക് വേണ്ടി തന്റെ സ്വന്തം പര്വ്വതം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദേവതകളും സിദ്ധന്മാരും അനുയായികളും ഭാര്യയുമൊത്ത് മെറു പര്വ്വതത്തിലേക്ക് പോയി. ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില്, ബ്രഹ്മദേവനോട് ഒരുവന് ചോദിച്ചു: "പ്രചേതസ്സിന്റെ പുത്രനായ ദക്ഷന് വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലത്ത് നടത്തിയ അശ്വമേധയാഗം എങ്ങനെ നശിച്ചു? ബ്രഹ്മന്, സൃഷ്ടികര്ത്താവേ, ദയവായി വിശദമായി പറയൂ." "ദേവിയുടെ കോപം കാരണം സംഭവിച്ച ദക്ഷയാഗനാശം അറിഞ്ഞ്, സകലവ്യാപിയായ മഹാദേവന് കോപിതനായി. മഹാദേവന് തന്റെ കോപത്തില് ദക്ഷന്റെ മഹായാഗം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു? ദയവായി വിശദമായി പറയൂ." "ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, മഹാദേവന് ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി കോപത്തോടെ ദക്ഷയാഗം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചുവെന്ന് ഞാന് നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറയാം." "പണ്ടൊരു കാലത്ത്, ദ്വിജോത്തരന്മാരേ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ആരാധിച്ച മെറുവിന്റെ ഒരു ശിഖരം ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിന് 'ജ്യോതിഷ്ഠല' എന്ന് പേരായിരുന്നു; അത്ഭുതകരമായത്, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും." "അത് അളവില്ലാത്തതും ജയിക്കാനാവാത്തതും ലോകങ്ങള് മുഴുവന് ആരാധിക്കുന്നതുമായിരുന്നു. ആ പര്വ്വതത്തിന്റെയും ചുരത്തിനുമാണ് ദേവന് ധ്യാനത്തില് ഇരുന്നത്, എല്ലാ വിധ ധാതുക്കളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്." "ഒരുപാര്ശ്വത്ത് കിടക്കുന്ന വലിയ ഒരു കിടക്കപോലെയാണ് ആ സ്ഥലം. പര്വ്വതാധിപതിയുടെ മകളായ ഉമാദേവി എന്നും അവന്റെ പക്കലായിരുന്നു." "ശക്തിയുള്ള ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും, മഹാബലശാലികളായ അശ്വിനീദേവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു." "അതു പോലെ, ഗുഹ്യകകളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട വൈശ്രവണ രാജാവും, യക്ഷാധിപതിയും, കൈലാസനാഥനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു." "മഹാതപസ്വിയായ ഉശനസ് മഹാത്മാവിനെ ആരാധിച്ചു; സനത്കുമാരനും മുന്നിര സപ്തര്ഷിമാരുമുണ്ടായിരുന്നു." "അംഗിരസ്സും ദൈവീകമുനിമാരും വിശ്വാവസു എന്ന ഗന്ധര്വ്വനും നാരദനും പര്വ്വതനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു." "അനേകം അപ്പ്സരസ്സുമാരും കൂട്ടമായി അവിടെ എത്തിയിരുന്നു; സുമധുരമായ സൗമ്യവായു വിവിധ വിശുദ്ധ സുഗന്ധങ്ങള് കൊണ്ടുവന്നു." "മരങ്ങള് എല്ലാ കാലത്തെയും പുഷ്പങ്ങളാല് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദ്യാധരന്മാര്, സാധ്യര്, സിദ്ധന്മാര്, തപസ്സുചെയ്യുന്നവര്—all അവിടുണ്ടായിരുന്നു." "അവിടെ, മഹാദേവനെയും മറ്റു വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള ജീവജാലങ്ങളെയും അവർ ആരാധിച്ചു." "ഭയാനകരായ രാക്ഷസന്മാരും ശക്തരായ പിശാചുകള് പലവിധ ആയുധങ്ങളുമായി അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു." "ദേവന്റെ അനുയായികള് തീപോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ നിന്നു; ഭഗവാന്റെ അനുമതിയോടെ നന്ദിശ്വരനും അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു." "ദീപ്തമായ ത്രിശൂലം പിടിച്ച്, സ്വപ്രഭയാല് പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലാ തീര്ത്ഥജലങ്ങളില് നിന്നു ജനിച്ച ഗംഗയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു." "ദ്വിജോത്തരന്മാരേ, ഗംഗാ ദേവി ആ ദൈവത്തെ രൂപത്തില് ആരാധിച്ചു; അങ്ങനെ ഭഗവാന് അവിടെ ദേവന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും ആരാധനയര്ഹനായി." "മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദേവതകളോടൊപ്പം മഹാദേവന് അവിടെ നിന്നു. അതിനുശേഷം, ഒരു സമയത്ത്, സൃഷ്ടികര്ത്താവായ ദക്ഷന് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു." "മുന്പ് പറഞ്ഞ രീതിയില് യാഗം നടത്താനാഗ്രഹിച്ച്, ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിന് എല്ലാ ദേവതകളും ഇന്ദ്രനെ മുന്നില് നിര്ത്തി അവിടെ എത്തിയിരുന്നു." "സ്വര്ഗ്ഗലോകങ്ങളില് നിന്ന് പുറപ്പെട്ട്, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ രഥങ്ങളില് ദക്ഷനെ സമീപിച്ചു." "ദൈവാനുമതിയോടെ, അവർ ഗംഗയുടെ വാതിലിലേക്ക് പോയി; ഗന്ധര്വ്വരുമ് അപ്പ്സരസ്സുമാരും നിറഞ്ഞു, വിവിധ വൃക്ഷലതകളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലമായിരുന്നു അത്." "മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചുറ്റുമുണ്ടായിരുന്നു; ഭൂമിയില്, ആകാശത്തില്, സ്വര്ഗ്ഗലോകങ്ങളില് താമസിക്കുന്നവരുമായി, ധര്മത്തെ ഉയര്ത്തിപ്പിടിക്കുന്നവരില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ദക്ഷന് അവിടെ നിന്നു." "എല്ലാവരും കയ്യിലകമാലയുമായി സൃഷ്ടികര്ത്താവിനെ സമീപിച്ചു: ആദിത്യര്, വസുക്കള്, രുദ്രന്മാര്, സാധ്യര്, മാരുത്ഗണങ്ങള്." "യാഗഫലപ്രാപ്തര് എല്ലാവരും, വിഷ്ണുവും കൂടി: ഉഷ്മപര്, ധൂമപര്, അജ്യപര്, സോമപര്—all അവിടെ എത്തി." "അശ്വിനീദേവന്മാരും മാരുത്ഗണങ്ങളും, മറ്റു ദേവതാ വിഭാഗങ്ങളും, അനേകം ജീവജാലങ്ങളുമൊക്കെ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു." "ഗര്ഭത്തില്, മുട്ടയില്, സ്വേദത്തില്, ഉരുക്കില് ജനിച്ചവര്, എല്ലാ യജ്ഞകര്മകര്ത്താക്കളും, ദേവതകളും, സ്ത്രീകളും, മുനിമാരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു." "വീണ്ടും, അവർ രഥങ്ങളില് തീപോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊണ്ടു. അവരെ കണ്ട ദധീചി, കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:" "അര്ഹതയില്ലാത്തവരെ ആദരിക്കുകയും, അര്ഹന്മാരെ ആദരിക്കാതിരിക്കുകയുമാണ് മനുഷ്യന് നിര്ബന്ധമായും മഹാപാപം ചെയ്യുന്നത്.