ഭാരതഭൂമിയുടെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന ഈ ഭാഗം, സാനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ ഗൗരവവും ആവേശവും നിറഞ്ഞതായാണ്. മഴക്കാലത്തും വർഷം മുഴുവൻ ഒഴുകുന്ന നദികൾ ഈ ദേശത്ത് ഉണ്ട്—മത്സ്യാ, മുകുടകുല്യാ, കുന്തലാ, കാശികോഷലാ എന്നിങ്ങനെ. ആന്ധ്ര, കലിംഗ, ശമക, വൃക, മധ്യഭാഗത്തിലെ ജനങ്ങൾ എന്നിവയും ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയപ്പെടുന്നു. സഹ്യപർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, ഗോദാവരി നദി ഒഴുകുന്ന പ്രദേശം ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഗോവർധന നഗരം, മഹാത്മാവായ ഭാർഗവന്റെ നഗരം, വാഹീക, സുതീര, കാലതോയദ, എന്നിവയും ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. അപരാന്ത, ശൂദ്ര, വാഹ്ലിക, കേരള, ഗന്ധാര, യവന, സിന്ദു, സൗവീര, മദ്രക, എന്നിവയും ചേർന്നിരിക്കുന്നു. ശതദ്രു, കലിംഗ, പാർദ, ഹാരഭൂഷിക, മാഠര, kanaka, കൈകേയ, ദംഭമാലിക, എന്നിവയും ഈ ദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ക്ഷത്രിയൻമാരുടെ പ്രദേശങ്ങൾ, വൈശ്യ, ശൂദ്ര കുടുംബങ്ങൾ, കാംബോജ, ബർബര, സാധാരണ ജനങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. വീര, തുഷാര, പഹ്ലവസംഭവൻമാർ, അത്രേയ, ഭാരദ്വാജ, പുഷ്കല, ദശേരക, എന്നിവയും ഈ ദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. ലംപക, ശുനശോക, കുലിക, ജംഗല, ഉഷധ്യ, ചലചന്ദ്ര, കിരാത ഗോത്രങ്ങൾ എന്നിവയും ചേർന്നിരിക്കുന്നു. തോമര, ഹംസമാർഗ, കാശ്മീരി, കരുണ, ശുലിക, കുഹക, മഗധ, എന്നിവയും വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. ഇനി കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ: അന്ധ, വാമങ്കുര, വല്ലക, മഖന്തക, എന്നിവയും. അങ്ക, വംഗ, മലദ, മലവർത്തിക, ഭദ്രതുങ്ഗ, പ്രതിജയ, ഭാര്യംഗ, അപമർദക, എന്നിവയും ഈ കിഴക്കൻ ദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. പ്രഗ്ജ്യോതിഷ, മദ്ര, വിദേഹ, താമ്രലിപ്ത, മല്ല, മഗധ, നന്ദ, കിഴക്കൻ ജനങ്ങൾ എന്നിവയും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. ഇനി തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ: പൂർണ, കേവല, ഗോലംഗുല, എന്നിവയും. ഋഷിക, മുഷിക, കുമാര, രമഥ, ശക, മഹാരാഷ്ട്ര, മഹിഷക, കലിംഗ, എന്നിവയും. അഭീര, വൈശിക്യ, കാടിൽ താമസിക്കുന്നവർ, പുലിന്ദ, മൗല്യ, വൈദർഭ, ദണ്ടക, എന്നിവയും തെക്കൻ ദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. പൗളിക, മൗലിക, അശ്മക, ഭോജവർധന, കൗളിക, കുന്തല, ദംഭക, നീലകലക, എന്നിവയും. ഇനി പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങൾ: ശൂർപരക, കാലിധാന, ലോള, താലകത, എന്നിവയും. പടിഞ്ഞാറൻ ജനങ്ങൾ ഇതാണ്; വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർ: മലജ, കർക്കശ, മെലക, ചോലക, എന്നിവയും. ഉത്തമർണ, ദശർണ, ഭോജ, കിഷ്കിന്ദ, തോഷല, കോസല, ത്രൈപുര, വൈദിഷ, എന്നിവയും. തുംബുര, ചാര, യവന, പവന, അഭയ, രുണ്ടികേര, ചരചര, ഹോത്രധർതയ, എന്നിവയും വിന്ധ്യ പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണാം. ഇനി പർവ്വതങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ: നിഹാര, തുഷമാർഗ, കുറവ, തുങ്ഗന, ഖാസ, കർണപ്രവരണ, ഉർണ, ദർഘ, ശകുന്തക, എന്നിവയും. ചിത്രമാർഗ, മലവ, കിരാത, തോമര, ഇവിടെയും കാണാം. ഇവിടെ കൃത, ത്രേത തുടങ്ങിയ നാല് യുഗങ്ങൾക്കുള്ള നിയമവും നിലനിൽക്കുന്നു. ഭാരതഭൂമി ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ തെക്ക്, കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് മഹാസമുദ്രം കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വടക്കേ ഭാഗത്ത് ഹിമാലയം, വില്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ ഭാരതഭൂമി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, എല്ലാ ജീവികളുടെ വിത്താണ്. ബ്രഹ്മത്വം, അമരന്മാരുടെ ആധിപത്യം, ദൈവത്വം, മരുത് ജനനം, വേട്ടക്കാർ, യക്ഷ, അപ്സരസ്, പാമ്പ്, സർപ്പങ്ങൾ— ഇവയും ഇവിടെ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. എല്ലാ നിലനിൽക്കുന്ന ജീവികൾ, മഹർഷിമാരേ, തങ്ങളുടെ കർമ്മത്തിനനുസരിച്ച്, നല്ലതോ മോശമോ ആയ ലോകങ്ങളിൽ പോകുന്നു; മറ്റൊരു ലോകം ഇല്ല. ദേവതകളും, മഹർഷിമാരേ, എപ്പോഴും ഈ ആശയത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു: "ദൈവത്വത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ വീണാൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കട്ടെ." മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി ദേവതകളും, അസുരന്മാരും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; അവർ കർമ്മത്തിന്റെ ബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഭാരതഭൂമിയുമായി തുല്യമായ മറ്റൊരു ദേശം ഭൂമിയിൽ ഇല്ല; ഇവിടെ മഹർഷിമാർ നയിക്കുന്ന വർഗ്ഗങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുന്നു. ഭാരതഭൂമിയിൽ ജനിച്ച മഹാത്മാക്കളാണ് ഭാഗ്യശാലികൾ; അവർ ധർമ്മം, ധനം, കാമം, മോക്ഷം എന്ന മഹാ ഫലങ്ങൾ നേടുന്നു. ഇവിടെ അത്യന്തം ദുർലഭമായ തപസ്സിന്റെ ഫലവും, എല്ലാ ദാനങ്ങളുടെ ഫലവും, യാഗങ്ങളുടെ ഫലവും ലഭ്യമാണ്. തീർത്ഥയാത്രയുടെ ഫലവും, ഗുരുവിനു സേവനത്തിന്റെ ഫലവും, ദേവതാരാധനയുടെ ഫലവും, അധ്യയനത്തിന്റെ ഫലവും ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്. ദേവതകൾ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ, ഭാഗ്യജന്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വിവിധ വ്രതങ്ങളുടെ ഫലവും, വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഫലവും ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്. അഹിംസാദി ഗുണങ്ങളുടെ ഫലവും, എല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലവും, ബ്രഹ്മചാര്യത്തിന്റെ ഫലവും, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിന്റെ ഫലവും ലഭ്യമാണ്. വനവാസത്തിന്റെ ഫലവും, സംന്യാസത്തിന്റെ ഫലവും, പൂജയും ദാനവും പോലുള്ള നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലവും—all these—ഭാരതഭൂമിയിൽ മാത്രം ലഭ്യമാണ്; മറ്റിടങ്ങളിൽ അല്ല. ഭാരതഭൂമിയുടെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ആരാണ് വിശദമായി വിവരണം ചെയ്യുക? ഇങ്ങനെ, പാപം നീക്കുന്ന, വിശുദ്ധവും, ഭാഗ്യവും, ജ്ഞാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന, ഭാരതഭൂമിയുടെ പരമോന്നതം ഞാൻ ഉചിതമായി പറഞ്ഞു. ഈ വർത്തമാനം ദിവസവും ശ്രവിക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ്, വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.