ഭാരതം എന്ന മഹത്തായ ദേശത്തിന്റെ വിശിഷ്ടതകളെ പണ്ഡിതന്മാരെ, ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിവരണമായി പറയുന്നു. ഈ ദേശം അനേകം പവിത്ര നദികൾകൊണ്ടും, വിശിഷ്ട ജനതകളാൽ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ചിത്രോത്തരള, വേത്രവതീ, കരമോദാ, പിശാചികാ, അഞ്ജാതിലഘുശ്രോണി, വിപാപ്മാ, ശൈവലാ എന്നിങ്ങനെ അനേകം നദികൾ ഈ ഭൂമിയിൽ ഉണ്ട്. സധേറുജാ, ശക്തിമതീ, ശകുനി, ത്രിദിവാ, ക്രമുഃ, ഋക്ഷവൃക്ഷങ്ങളുടെ വേരുകളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയും, മറ്റു വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന നദികളും ഇവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സിപ്രാ, പയോഷ്ണീ, നിര്വിന്ദ്യാ, താപി, വേണാ, വൈതരണി, സിനീവാലി, കുമുദ്വതീ എന്നിവ ഉത്തമ നദികൾ ആണ്. ടോയാ, മഹാഗൗരി, ദുർഗാ, അന്ത:ശിലാ, വിന്ധ്യപർവതങ്ങളുടെ വേരുകളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയും, പവിത്രവും, ശുഭജലവും ഉള്ളവയാണ്. ഗോദാവരി, ഭീമരഥീ, കൃഷ്ണവേണാ, തുങ്ഗഭദ്രാ, സുപ്രയോഗാ, പാപനാശിനി എന്നിങ്ങനെ മറ്റു മഹാനദികളും ഉണ്ട്. സഹ്യപർവതത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്ന കൃതമാലാ, താമ്രപർണീ, പുഷ്യജാ, പ്രത്യാലാവതീ എന്നിവ ഏറ്റവും ഉത്തമ നദികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മലയപർവതത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പവിത്രവും, തണുത്ത ജലമുള്ളവയും: പിതൃസോമർഷികുല്യാ, വഞ്ജുലാ, ത്രിദിവാ എന്നിവയാണ്. ലാങ്ങുലിനി, വംശകരാ, മഹേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവ, സുവികാലാ, കുമാരി, മനൂഗാ, മന്ദഗാമിനി എന്നിവയും ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു. ക്ഷയാപലാസിനി, ശുക്തിമതിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവയും—all are holy Sarasvatīs, all are Gaṅgās flowing to the ocean—എല്ലാം പവിത്രമായ സരസ്വതികൾ, ഗംഗകൾ, സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നവയാണ്. ഇവയെല്ലാം ലോകത്തിന്റെ മാതാക്കളാണ്, പാപനാശിനികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അനേകം ചെറിയ നദികൾ കൂടി ഉണ്ട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ. വർഷകാലത്ത് ഒഴുകുന്നവയും, വർഷം മുഴുവൻ ഒഴുകുന്നവയും—മത്സ്യാ, മുകുടകുല്യാ, കുന്തലാ, കാശികോശലാ എന്നിവയും ഉണ്ട്. ആന്ധ്ര, കലിംഗ, ശമക, വൃക, മധ്യഭാഗത്തിലെ ജനങ്ങൾ എന്നിവയും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. സഹ്യപർവതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, ഗോദാവരി ഒഴുകുന്ന പ്രദേശം, ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും മനോഹരമായ പ്രദേശമാണ്. ഗోవർധന നഗരം, മഹാത്മാവ് ഭാർഗവന്റെ നഗരവും; വാഹീകരാടധാന, സുതീര, കാലതോയദ എന്നിവയും ഉണ്ട്. അപരാന്ത, ശൂദ്ര, വാഹ്ലിക, കേരള, ഗന്ധാര, യവന, സിന്ധു, സൗവീര, മദ്രക എന്നിവയും വിവരിക്കുന്നു. ശതദ്രുഹ, കലിംഗ, പാർദ, ഹാരഭൂഷിക, മാഠര, കനക, കൈകേയ, ദംഭമാലിക എന്നിവയും ഉണ്ട്. ക്ഷത്രിയരോട് സാമ്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ, വൈശ്യ-ശൂദ്ര കുടുംബങ്ങൾ, കംബോജ, ബർബര, പൊതുജനങ്ങൾ എന്നിവയും. വീര, തുഷാര, പഹ്ലവവംശജർ, അത്രേയ, ഭാരദ്വാജ, പുഷ്കല, ദശേരക എന്നിവയും ഉണ്ട്. ലമ്പക, ശുനശോക, കുലിക, ജംഗല, ഉഷധ്യ, ചലചന്ദ്ര, കിരാത ഗോത്രങ്ങൾ എന്നിവയും. തോമര, ഹംസമാർഗ, കാശ്മീരി, കരുണ, ശുലിക, കുഹക, മഗധ എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഇവ വടക്കേ പ്രദേശങ്ങൾ; ഇനി കിഴക്കൻ ദേശങ്ങൾ: ആന്ധ, വാമങ്കുര, വല്ലക, മഖന്തക എന്നിവയും. അങ്ക, വങ്ക, മലദ, മലവർത്തിക, ഭദ്രതുങ്ക, പ്രതിജയ, ഭാര്യംഗ, അപമർദക എന്നിവയും. പ്രാഗ്ജ്യോതിഷ, മദ്ര, വിദേഹ, താമ്രലിപ്തക, മല്ല, മഗധ, നന്ദ, കിഴക്കൻ ജനങ്ങൾ എന്നിവയും. ഇനി ദക്ഷിണഭാഗം: പൂർണ, കെവല, ഗോലംഗുല എന്നിവയും. ർഷിക, മുഷിക, കുമാര, രമഥ, ശക, മഹാരാഷ്ട്ര, മഹിഷക, കലിംഗ എന്നിവയും. അഭീര, വൈശിക്യ, വനവാസികൾ, പുലിന്ദ, മൗല്യ, വൈദർഭ, ദണ്ഡക എന്നിവയും. പൗലിക, മൗലിക, അശ്മക, ഭോജവർധന, കൗളിക, കുന്തല, ദംഭക, നീലകലക എന്നിവയും. ഇവ ദക്ഷിണഭാഗം; ഇനി പടിഞ്ഞാറൻ ദേശങ്ങൾ: ശൂർപരക, കാലിധാന, ലോല, താലകതൈ എന്നിവയും. പടിഞ്ഞാറൻ ജനങ്ങൾ; വിന്ധ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർ: മലജ, കർക്കശ, മേലക, ചോളക എന്നിവയും. ഉത്തമർണ, ദശർണ, ഭോജ, കിഷ്കിന്ദക, തോശല, കോശല, ത്രൈപുര, വൈദിഷ എന്നിവയും. തുംബുര, ചര, യവന, പവന, അഭയ, രുന്ദികേര, ചരചര, ഹോത്രധർതയ എന്നിവയും. ഇവ വിന്ധ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർ; ഇനി പർവതങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ: നിഹാര, തുഷമാർഗ, കുരവ, തുങ്ങന, ഖാസ, കർണപ്രവര, ഉർണ, ദർഘ, ശകുന്തക എന്നിവയും. ചിത്രമാർഗ, മലവ, കിരാത, തോമര എന്നിവയും. ഇവിടെ കൃതയുഗം മുതൽ ത്രേതയുഗം വരെ നാലു യുഗങ്ങൾക്കുള്ള നിയമവും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭാരതഭൂമി ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ തെക്കിൽ, കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് മഹാസമുദ്രം ഉണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഹിമാലയം, വില്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ ഭാരതഭൂമി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, എല്ലായുടെ വിത്താണ്. ബ്രഹ്മത്വം, അമരന്മാരുടെ ആധിപത്യവും, ദൈവത്വവും, മരുതുകളുടെ ജനനം, വെടത്തികൾ, യക്ഷർ, അപ്സരസുകൾ, സർപ്പങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ—ഇവയും ഇവിടെ നിന്നു ഉരവിടം കണ്ടെത്തുന്നു. സഞ്ചരിക്കുന്നവയും, സ്ഥിരവാസികളായവയും, സന്മൂല-ദുഷ്മൂലഫലപ്രാപ്തിക്ക് അനുസരിച്ച്, ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ശുഭ-അശുഭ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു; ഇതുപോലെയുള്ള ലോകം മറ്റൊന്നുമില്ല. ദേവതകൾ പോലും, സജ്ജനന്മാരേ, സദാ ഈ ആശയമുണ്ട്: “ദൈവത്വത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ വീണാൽ, മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കണം.” മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്നതെന്തും, ദേവതകളും, അസുരരും, കർമ്മബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങി, തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലങ്ങൾ തീർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഇങ്ങനെ, ഭാരതഭൂമിയുടെ മഹത്വവും, അതിലെ ജനതകളും, നദികളും, പ്രദേശങ്ങളും, പവിത്രതയും, ദൈവികതയും വിശദമായി വിവരണമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.