പഞ്ചഹ്രദം എന്ന പുണ്യസ്ഥലം, പിണ്ഡാരകം, മലവ്യ, ഗോപ്രഭാവ, ഗോവര, വടമൂലകം—ഇവയെല്ലാം അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്. സ്നാനദണ്ഡം, പ്രയാഗം, രഹസ്യമായ വിഷ്ണുപദം, കന്യാശ്രമം, വായുകുണ്ഡം, ഉത്തമമായ ജംഭുമാർഗം, ഗഭസ്തി തീർഥം, യയാതി പതനം, ശുചി, കോടി തീർഥം, ഭദ്രവതം, മഹാകാലവനം—ഈ സ്ഥലങ്ങൾ എല്ലാം തീർഥയാത്രക്കാർക്ക് വലിയ പുണ്യഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവയാണ്. നർമദാ തീർഥം, വജ്രം എന്ന തീർഥം, അർബുദം, പിംഗുതീർഥം, സവശിഷ്ഠം, പൃതിസംഗമം, ദൌർവസികം, പിണ്ജരകം, ഋഷിതീർഥം, ബ്രഹ്മതുങ്കം, വാസുതീർഥം, കുമാരിക—ഇവയിലും അനേകം ദിവ്യഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ശക്രതീർഥം, പഞ്ചനദം, രേണുകതീർഥം, പിതാമഹതീർഥം, ഉത്തമമായ രുദ്രപദം, മണിമട്ടം, കാമാഖ്യ, കൃഷ്ണതീർഥം, കുഷവില, യജന, ബ്രഹ്മവലൂക—ഇവയിൽ പുണ്യലാഭത്തിനായി ഭക്തർ സ്നാനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. പുഷ്പന്യാസം, പുണ്ടരികം, മണിപുരം, ഉത്തരഭാഗം, ദീർഘസത്രം, ഹയപദം, അനാശനതീർഥം, ഗംഗാസ്രോതസ്, ശിവാസ്രോതസ്, നർമദാസ്രോതസ്, വസ്ത്രപദം, ദാരുവല, ഛായാരോഹണം—ഈ സ്ഥലങ്ങൾ ദിവ്യമായ അനുഭവങ്ങൾ നൽകുന്നു. സിദ്ധേശ്വര, മിത്രവല, കാലികാശ്രമം, വടവടം, ഭദ്രവടം, കൗശാംബി, ദിവാകര—ഇവിടങ്ങളിൽ അനേകം മഹാത്മാക്കൾ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. സരസ്വതദ്വീപം, വിജയ, കാമദ, രുദ്രകോടി, സുമനസ, സദ്രവനമിത, സ്യാമന്തപഞ്ചകതീർഥം, ബ്രഹ്മതീർഥം, സുദർശന, ഭൂമിയൊട്ടു മുഴുവനും, പരിപ്ലവപൃതുദക, ദശശ്വമേധതീർഥം, സർപിജ, വിഷയന്തിക, കോടിതീർഥം, പഞ്ചനദം, വരാഹം, യക്ഷിണീഹ്രദം—ഇവിടങ്ങളിൽ സ്നാനങ്ങൾ നടത്തി ഭക്തർ പാപങ്ങൾക്കു മോചനം നേടുന്നു. പുണ്ടരികം, സോമതീർഥം, ഉത്തമമായ മുന്ജവടം, ബദരിവനം, അസിന, രത്നമൂലകം, ലോകദ്വാര, പഞ്ചതീർഥം, കപിലതീർഥം, സൂര്യതീർഥം, ശംഖിനി, ഗോപതിഹൃദം—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യശക്തികൾ സാനിധ്യം വഹിക്കുന്നു. യക്ഷരാജതീർഥം, ബ്രഹ്മവർത്തം, സുതിതീർഥം, കാമേശ്വര, മാതൃതീർഥം, ശീതവനതീർഥം—ഈ സ്ഥലങ്ങൾ ഭക്തർക്ക് ആത്മശാന്തി നൽകുന്നു. സ്നാനലോമപഹ, മാസസംസാരക, ദശശ്വമേധ, കേദാര, ബ്രഹ്മോദുംബര—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യസംസാരങ്ങൾ നടക്കുന്നു. സപ്തർഷികുണ്ടം, ദേവതീർഥം, സുജംബുക, ഇതസ്പദം, കോടികുട, കിംദന, കിംജപ—ഇവിടങ്ങളിൽ മഹാത്മാക്കളുടെ സാനിധ്യം ഉണ്ട്. കരന്ദവ, അവേധ്യ, മറ്റൊരു ത്രിവിഷ്ടപം, പാനിഷത, മിശ്രക, മധുവട, മനോജവ—ഇവിടങ്ങളിൽ സ്നാനങ്ങൾക്കു വലിയ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. കൗശികി, ദിവ്യതീർഥം, ഋണമുക്തിതീർഥം, ദിവ്യമായ നൃഗധൂമതീർഥം, വിഷ്ണുപദം—ഈ സ്ഥലങ്ങൾ ആത്മവിശുദ്ധിയ്ക്ക് സഹായിക്കുന്നു. അമരതീർഥം, കോടിതീർഥം, പ്രശസ്തമായ ശ്രീകുഞ്ചം, ശാലിതീർഥം, പ്രശസ്തമായ നൈമിഷം—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യാനുഭവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മസ്ഥാനം, സോമതീർഥം, കന്യാതീർഥം, ബ്രഹ്മതീർഥം, മനസ്തീർഥം, കാറുപാവനം—ഇവിടങ്ങളിൽ ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു. സൗഗന്ധികവനം, മണിതീർഥം, സരസ്വതി, ഉത്തമമായ ഈശാനതീർഥം, അഞ്ചു യാഗസ്ഥലങ്ങൾ—ഭക്തർക്ക് ദിവ്യപുണ്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. ത്രിശൂലധാര, മഹേന്ദ്ര, ദേവതകളുടെ നിവാസം, ശാകംബരി, ദേവതീർഥം, സുവർണഹ്രദം—ഇവിടങ്ങളിൽ ദേവതകൾ സാനിധ്യം വഹിക്കുന്നു. ക്ഷീരശ്രവ, വിരൂപാക്ഷ, ഭൃഗുതീർഥം, കുശോദ്ഭവ, ബ്രഹ്മതീർഥം, ബ്രഹ്മയോനി, നീലപർവതം—ഇവിടങ്ങളിൽ മഹാത്മാക്കൾ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കുബ്ജാംബക, ഭദ്രവട, വസിഷ്ഠാസന, സ്വർഗ്ഗദ്വാരം, ഭവദ്വാരം, കാളീയുടെ ആശ്രമം—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യതാപങ്ങൾ നടക്കുന്നു. രുദ്രാവർത്തം, സുഗന്ധാശ്വം, കപിലാവനം, ഭദ്രകർണഹ്രദം, ശങ്കുകർണഹ്രദം—ഇവിടങ്ങളിൽ ദേവതകൾ സാനിധ്യം വഹിക്കുന്നു. ഏഴ് സരസ്വതങ്ങൾ, ഔശനസതീർഥം, കപാലമോചന, അവകീർണ, കാമ്യക—ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു. ചതുർസാമുദ്രിക, ശതക, സഹസ്രിക, രേണുക, പഞ്ചവടക, വിമോചന, ഓജസ്—ഭക്തർക്ക് പുണ്യലാഭം നൽകുന്നു. സ്ഥാണുതീർഥം, കുറുതീർഥം, സ്വർഗ്ഗദ്വാരം, കുശധ്വജ, വിശ്വേശ്വര, മാനവക, കിണർ, നാരായണാശ്രയ—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യാനുഭവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. ഗംഗാഹ്രദം, വടവൃക്ഷം, ബദരിപാടനം, ഇന്ദ്രമാർഗം, ഏകരാത്രം, ക്ഷീരകാവാസം—ഇവിടങ്ങളിൽ ദേവതകൾ സാനിധ്യം വഹിക്കുന്നു. സോമതീർഥം, ദധീച, ശ്രുതതീർഥം, കോടിതീർഥസ്ഥലി, ഭദ്രകാളീഹ്രദം—ഭഗവതാനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു. അരുന്ധതീവനം, ഉത്തമമായ ബ്രഹ്മവർത്തം, അശ്വവേദി, കുബ്ജാവനം, യമുനാസ്രോതസ്—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യശക്തികൾ സാനിധ്യം വഹിക്കുന്നു. വീര, പ്രമോക്ഷ, ഉത്തമമായ സിന്ധു, ഋഷ, കുല്യാ, സകൃത്തിക, ഉർവീസംക്രമണം, മായാവിദ്യാസ്രോതസ്—ഇവിടങ്ങളിൽ പുണ്യലാഭം ലഭിക്കുന്നു. മഹാശ്രമം, വൈതസികാരൂപം, സുന്ദരികാശ്രമം, ബാഹുതീർഥം, മനോഹരമായ നദി, വിമലാശോക—ഇവിടങ്ങളിൽ ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു. പഞ്ചനദതീർഥം, ജ്ഞാനി മാർക്കണ്ടേയയുടെ സ്ഥലം, സോമതീർഥം, സിതോദ, മത്സ്യോദരിതീർഥം—ഭക്തർക്ക് പാപമോചനം ലഭിക്കുന്നു. സൂര്യാപ്രഭ, സൂര്യതീർഥം, അശോകവനം, അരുണാസ്പദം, കാമദ, ശുക്രതീർഥം—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യാനുഭവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. പിശാചമോചനം, സുഭദ്രാഹ്രദം, വിമലദണ്ഡഹ്രദം, ചണ്ടേശ്വരതീർഥം—ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠസ്ഥാനഹ്രദം, ബ്രഹ്മസര, ജയിഗിഷവ്യ ഗുഹ, ഹരികേസവനം—ഇവിടങ്ങളിൽ മഹാത്മാക്കൾ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അജാമുഖഹ്രദം, ഘണ്ടകർണഹ്രദം, പുണ്ടരികഹ്രദം, കർക്കോടകകിണർ—ഇവിടങ്ങളിൽ ദിവ്യശക്തികൾ സാനിധ്യം വഹിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, അനേകം ദിവ്യതീർഥങ്ങൾ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ, മഹാത്മാക്കളുടെ സാനിധ്യങ്ങൾ, ദേവതകളുടെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ, ഈ ഭൂമിയിൽ സാന്ദ്രമായിരിക്കുന്നു. ഓരോ തീർഥത്തിനും അതിന്റെ വിശിഷ്ടതയും, ദിവ്യഗുണങ്ങളും, അനേകം പുണ്യഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ഭക്തർ അവിടങ്ങളിൽ സ്നാനങ്ങൾ നടത്തുമ്പോൾ, മനസ്സും ശരീരവും ശുദ്ധീകരിച്ച്, ദൈവാനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു.