പുരാതനകാലത്ത്, വിശുദ്ധമായ തീർത്ഥയാത്രകളുടെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന ഒരു ദിവ്യകഥയുണ്ട്. ഈ കഥയിൽ, അനേകം മഹാത്മാക്കളും ദേവതകളും സന്ദർശിച്ച അനവധി തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രথমമായി, സോമതീർഥം, തുങ്ങകൂടം, വിശുദ്ധമായ സ്കന്ദാശ്രമം, കോടിതീർഥം, അഗ്നിപദം, പഞ്ചശിഖം എന്നിങ്ങനെ വിശുദ്ധതയാൽ നിറഞ്ഞ സ്ഥലങ്ങൾ പറയപ്പെടുന്നു. ധർമോദ്ഭവം, കോടിതീർഥം, ബാധപ്രമോചനതീർഥം, ഗംഗാദ്വാരം, പഞ്ചകൂടം, മധ്യകേസരം എന്നിവയും ഈ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ചക്രപ്രഭ, മതംഗം, പ്രശസ്തമായ കൃഷ്ണദണ്ഡം, ദംഷ്ട്രാകുണ്ടം, വിഷ്ണുതീർഥം, സർവകാമികം എന്നിങ്ങനെയും വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അടുത്തതായി, മത്സ്യതിലം, ഭദരിയുടെ ഭംഗി, ബ്രഹ്മകുണ്ടം, വഹ്നികുണ്ടം, സത്യപദം എന്നിവയുടെ മഹത്വം പറയുന്നു. ചതു:സ്രോത, പന്ത്രണ്ടു നദികൾ ഒഴുകുന്ന ചതു:ശൃംഗപർവതം, മാനസ, സ്ഥൂലശൃംഗം, സ്ഥൂലദണ്ഡം, ഉർവശി എന്നിവയും പട്ടികയിലുണ്ട്. ലോകപാല, മനുവര, സോമാഹ്വപർവതം, സദാപ്രഭ, മെരുകുണ്ടം, സോമാഭിഷേകനതീർഥം എന്നിവയും ഈ ദിവ്യയാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പിന്നീട്, മഹാസ്രോത, കോടരക, അഞ്ചു നദികളുടെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ, ത്രിധാരക, സപ്തധാര, ഏകധാര, ചാമരകണ്ടകതീർഥം എന്നിവയുടെ വിശേഷതകൾ പറയുന്നു. ശാലഗ്രാമം, ചക്രതീർഥം, അതുല്യമായ കോടിദ്രുമം, ബില്വപ്രഭ, ദേവഹ്രദം, വിഷ്ണുഹ്രദം എന്നിവയും വിശുദ്ധമായവയാണ്. ശംഖപ്രഭ, ദേവകുണ്ടം, വജ്രായുധതീർഥം, അഗ്നിപ്രഭ, പുംനാഗം, അതുല്യമായ ദേവപ്രഭ എന്നിവയും ഈ മഹത്വമുള്ള പുണ്യയാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വിദ്യാധരർ, ഗന്ധർവരോടൊപ്പം, മഹത്വമുള്ള ദിവ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാ സർസ്സും, സാതീർഥവും, ലോകപാലം എന്ന സ്ഥലവും, മണിപുരഗിരിയും ഉണ്ട്. പഞ്ചഹ്രദം, പിണ്ഡാരകം, മലവ്യ, ഗോപ്രഭാവം, ഗോവര, വടമൂലക എന്നിവയുടെ ദിവ്യതയും പറയുന്നു. സ്നാനദണ്ഡം, പ്രയാഗം, രഹസ്യമായ വിഷ്ണുപദം, കന്യാശ്രമം, വായുകുണ്ടം, ഉത്തമമായ ജംബുമാർഗം എന്നിവയും ഈ യാത്രയിൽ കാണാം. ഗഭസ്തിതീർഥം, യയാതിപതനം, ശുചി, കോടിതീർഥം, ഭദ്രവട, മഹാകാലവനം എന്ന മഹാവനം എന്നിവയും കാണപ്പെടുന്നു. മറ്റൊരു നർമദാതീർഥം, വജ്രതീർഥം, അർബുദം, പിങ്ങുതീർഥം, സവശിഷ്ഠ, പൃഥിസംഗമം എന്ന തീർഥം എന്നിവയും ഉണ്ട്. ദൗർവസികതീർഥം, പുണ്യമായ പിഞ്ചരകം, ഋഷിതീർഥം, ബ്രഹ്മതുങ്ഗം, വസുതീർഥം, കുമാരിക എന്നിവയുടെ മഹത്വവും പറയുന്നു. ശക്രതീർഥം, പഞ്ചനദം, റെണുകാതീർഥം, പിതാമഹശുദ്ധതീർഥം, ഉത്തമമായ രുദ്രപദം എന്നിവയും ഈ യാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മണിമട്ട, കാമാഖ്യ, കൃഷ്ണതീർഥം, കുശവില, യജന, യജന തന്നെ, ബ്രഹ്മവലുക എന്നിവയും വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പുഷ്പന്യാസം, പുണ്ഡരികം, മണിപുരം, ഉത്തരദേശം, ദീർഘസത്രം, ഹയപദം, അനാശനതീർഥം എന്നിവയും പട്ടികയിലുണ്ട്. ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവം, ശിവയുടെ ഉത്ഭവം, നർമദയുടെ ഉത്ഭവം, വസ്ത്രപദം, ദാരുവല, ഛായാരോഹണം എന്നിവയും മഹത്വമുള്ളവയാണ്. സിദ്ധേശ്വര, മിത്രവല, കാലികാശ്രമം, വടവട, ഭദ്രവട, കൗശാംബി, ദിവാകര എന്നിവയും ഈ ദിവ്യയാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സരസ്വതദ്വീപം, വിജയ, കാമദ, രുദ്രകോടി, സുമനസ, സദ്രവണമിതതീർഥം എന്നിവയുടെ വിശുദ്ധതയും പറയുന്നു. ശ്യാമന്തപഞ്ചകതീർഥം, ബ്രഹ്മതീർഥം, സുദർശനം, എല്ലായ്പ്പോഴും ഭൂമി, പരിപ്ലവ പൃഥുദക എന്നിവയും ഈ മഹത്വമുള്ള പട്ടികയിൽ ഉണ്ട്. പത്താശ്വമേധതീർഥം, സർപിജ, വിഷയന്തിക, കോടിതീർഥം, പഞ്ചനദം, വരാഹം, യക്ഷിണിഹ്രദം എന്നിവയും ഈ ദിവ്യയാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പുണ്ഡരികം, സോമതീർഥം, ഉത്തമമായ മുന്ജവട, ബദരിവനം, അസിനം, രത്നമൂലക എന്നിവയും ഉണ്ട്. ലോകദ്വാരം, പഞ്ചതീർഥം, കപിലതീർഥം, സൂര്യതീർഥം, ശംഖിനി, പശുപ്രഭവം എന്നതുപോലെ പശുക്കളുടെ വാസസ്ഥലവും ഈ യാത്രയിൽ കാണാം. യക്ഷരാജതീർഥം, ബ്രഹ്മവർത്തം, സുതിതീർഥം, കാമേശ്വര, മാതൃതീർഥം, ശീതവനതീർഥം എന്നിവയും പട്ടികയിലുണ്ട്. സ്നാനലോമപഹ, മാസസംസാരക, ദശാശ്വമേധ, കേദാരം, ബ്രഹ്മോദുംബര എന്നിവയും ഈ ദിവ്യയാത്രയിൽ ഉണ്ട്. സപ്തർഷികുണ്ടം, ദേവതാതീർഥം, സുജംബുക, ഇതസ്പദം, കോടികൂറ്റ, കിംദന, കിംജപ എന്നിവയും പറയുന്നു. കരണ്ടവ, അവേധ്യ, മറ്റൊരു ത്രിവിഷ്ടപം, പാണിശത, മിശ്രക, മധുവട, മനോജവ എന്നിവയും ഈ തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൗശികി, ദൈവതീർഥം, ഋണവിമോചനതീർഥം, നൃഗധൂമ എന്ന ദൈവതീർഥം, വിഷ്ണുപദം എന്നിവയും ഉണ്ട്. അമരകുന്ദം, കോടിതീർഥം, പ്രശസ്തമായ ശ്രീകുഞ്ചം, ശാലിതീർഥം, പ്രശസ്തമായ നൈമിഷം എന്നിവയും ഈ ദിവ്യപട്ടികയിൽ ഉണ്ട്. ബ്രഹ്മസ്ഥാനം, സോമതീർഥം, കന്യാതീർഥം, ബ്രഹ്മതീർഥം, മനസ്തീർഥം, വിശുദ്ധമായ കാർുപ്പാവനം എന്നിവയും ഉണ്ട്. സൗഗന്ധികവനം, മണിതീർഥം, സരസ്വതി, ഉത്തമവും ശുദ്ധികരവും ആയ ഈശാനതീർഥം, അഞ്ച് യാഗങ്ങളുടെ സ്ഥലം എന്നിവയും ഈ മഹത്വമുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ത്രിശൂലധാര, മാഹേന്ദ്ര, ദേവതകളുടെ സ്ഥിരവാസം, ശാകംഭരി, ദേവതീർഥം, സുവർണഹ്രദം എന്ന തടാകം എന്നിവയും ഉണ്ട്. ക്ഷീരശ്രവ, വിരൂപാക്ഷ, ഭൃഗുതീർഥം, കുശോദ്ഭവം, ബ്രഹ്മതീർഥം, ബ്രഹ്മയോനി, നീലപർവതം എന്നിവയും ഈ ദിവ്യയാത്രയിൽ കാണാം. കുബ്ജാംബക, ഭദ്രവട, വസിഷ്ഠാസനം, സ്വർഗ്ഗദ്വാരം, ഭവദ്വാരം, കാളിയാശ്രമം എന്നിവയും ഈ പട്ടികയിൽ ഉണ്ട്. രുദ്രാവർത്തം, സുഗന്ധാശ്വം, കപിലവനം, ഭദ്രകർണഹ്രദം, ശങ്കുകർണഹ്രദം എന്നിങ്ങനെയും വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഏഴ് സരസ്വതങ്ങൾ, ഔശനസതീർഥം, കപാലമോചന, അവകീർണ, കാമ്യക എന്നിവയും ഉണ്ട്. ചതു:സാമുദ്രികം, ശതകം, സഹസ്രികം, റെണുക, പഞ്ചവടകം, വിമോചന, ഓജസ് എന്നിവയും ഈ ദിവ്യയാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സ്ഥാണുതീർഥം, കുറുതീർഥം, സ്വർഗ്ഗദ്വാരം, കുശധ്വജ, വിശ്വേശ്വര, മാനവക, കിണർ, നാരായണശരണം എന്നിങ്ങനെയും ഈ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ വിധം അനവധി ദിവ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ, കുണ്ടങ്ങൾ, വനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ മഹത്വം ഈ കഥയിൽ വിശദമായി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ തീർത്ഥയാത്ര നടത്തി സ്നാനവും ധ്യാനവും ചെയ്താൽ, മഹാപുണ്യവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും എന്ന വിശ്വാസം ഈ കഥയിലൂടെ നമ്മെ പ്രബോധിപ്പിക്കുന്നു.