ആ ഔഷധികളുടെ കൂട്ടം അതിന്റെ മൂല്യത്തിൽ വളരുന്നു; അതാണ് ഫലങ്ങൾ പാകമാകുന്നതിന് കാരണമാവുന്നതും, അതിൽ നിന്നാണ് പുത്രന്മാർ ഉത്ഭവിക്കുന്നതും. അതുപയോഗിച്ച്, ശാസ്ത്രദൃഷ്ടിയുള്ള മനുഷ്യർ പ്രതിദിനം നിർദ്ദിഷ്ട യാഗങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; അങ്ങനെ അവർ ദേവതകളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. ഈ യാഗങ്ങൾ, വേദങ്ങൾ, ദ്വിജന്മാരിൽ ആരംഭിക്കുന്ന വർഗ്ഗങ്ങൾ, ദേവതകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ, ജീവികൾ—ഇവയൊക്കെ അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ മുഴുവൻ ലോകം, ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതും, മഴによനാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; ആ മഴ സവിറ്റൃയാൽ ഉത്പന്നമാകുന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. സവിറ്റൃയാണ് സ്ഥിരതയുടെ അടിസ്ഥാനവും; സ്ഥിരതയുള്ള നക്ഷത്രം ശിശുമാരവും, അതും നാരായണനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ശിശുമാരയുടെ ഹൃദയത്തിൽ നാരായണൻ വാസം ചെയ്യുന്നു; അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും അധാരവും, ആദിയും, ശാശ്വതനും. മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഭൂമി, സമുദ്രം മുതലായവയുമായി ചേർന്ന ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഞാൻ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു? ധർമ്മജ്ഞനായവനേ, ഭൂമിയിലെ വിശുദ്ധ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും പറയേണ്ടതുണ്ട്; ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിന് അവ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്. ചേതനയുള്ളവന്റെ കൈകൾ, കാലുകൾ, മനസ്സ്—all നന്നായി നിയന്ത്രിച്ചവ, പഠനം, തപസ്, പ്രശസ്തി ഉള്ളവൻ, തീർത്ഥഫലത്തെ നേടുന്നു. ഒരാളുടെ മനസ്സ് ശുദ്ധമായാൽ, അതുപോലെ വാക്കും, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും—ഈ ശരീരതീർത്ഥങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പഥം ഉണർത്തുന്നു. മനസ്സ് അകത്തുനിന്ന് അശുദ്ധമായാൽ, തീർത്ഥങ്ങളിൽ നൂറു തവണ വെള്ളത്തിൽ കഴുകിയാലും, അത് ശുദ്ധമാകില്ല; അശുദ്ധമായ മുന്തിരിവ്യാജ vessel പോലെ. ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനും, വഞ്ചനയിൽ രുചിയുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാത്തവനും—തീർത്ഥങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, ആശ്രമങ്ങൾ ഒന്നും ശുദ്ധമാക്കില്ല. ഒരു മനുഷ്യൻ എവിടെയാണു താമസിച്ചാലും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെയാണ് കുരുക്ഷേത്രം, പ്രയാഗം, പുഷ്കരയും. അതുകൊണ്ട്, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ഭൂമിയിലെ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും സത്യത്തിൽ എങ്ങിനെയാണോ അങ്ങനെ, സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം; ശ്രവിക്കൂ. പുഷ്കരയും, നൈമിശാരണ്യവും, അതിന്റെ മുഴുവൻ വിശേഷങ്ങൾ നൂറു വർഷം പറഞ്ഞാലും അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. പ്രയാഗം, ധർമാരണ്യം, ധേനുക, ചമ്പകാരണ്യം, സൈന്ധവാരണ്യം എന്നിവയും ഞാൻ പറയാം. മഗധാരണ്യം, ദണ്ഡകരണ്യം, ഗയ, പ്രഭാസം എന്ന മഹാപുണ്യസ്ഥലം, ദിവ്യമായ കനഖലയും. ഭൃഗുതുങ്ക, ഹിരണ്യാക്ഷ, ഭീമാരണ്യം, കുശസ്ഥലി, ലോഹാകുല, സകേദാര, മന്ദരാരണ്യം. മഹാബല, കോടിതീർത്ഥം (പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നത്), രൂപതീർത്ഥം, ശൂകരവ, ചക്രതീർത്ഥം (മഹാപുണ്യവത്തായത്). യോഗതീർത്ഥം, സോമതീർത്ഥം, പുണ്യസ്ഥലം സാഹോട്ടക, ദിവ്യമായ കോകാമുഖം, ബദരീ പർവതം. സോമതീർത്ഥം, തുങ്കകൂറ്റ, പുണ്യസ്ഥലം സ്കന്ദാശ്രമം, കോടിതീർത്ഥം, അഗ്നിപദം, പഞ്ചശിഖ. ധർമ്മോദ്ഭവ, കോടിതീർത്ഥം, പുണ്യസ്ഥലം ബാധപ്രമോചനം, ഗംഗാദ്വാരം, പഞ്ചകൂറ്റ, മധ്യകേസര. ചക്രപ്രഭ, മാതംഗ, പ്രശസ്തമായ കൃശ്യദണ്ഡ, ദംഷ്ട്രാകുണ്ട, വിഷ്ണുതീർത്ഥം, സർവകാമിക. പുണ്യസ്ഥലം മത്സ്യതില, ഭദരീ, ബ്രഹ്മകുണ്ട, വഹ്നികുണ്ട, സത്യപദ. ചതു:സ്രോത, ചതു:ശൃംഗ പർവതം (പന്ത്രണ്ട് സ്രോതസ്സുകൾ), മാനസാ, സ്ഥൂലശൃംഗ, സ്ഥൂലദണ്ഡ, ഉർവശി. ലോകപാല, മനുവര, സോമാഹ്വ പർവതം, സദാപ്രഭ, മേരുകുണ്ട, പുണ്യസ്ഥലം സോമാഭിഷേകനം. മഹാസ്രോത, കോടരക, പഞ്ചധാര, ത്രിധാരക, സപ്തധാര, ഏകധാര, പുണ്യസ്ഥലം ചാമരകണ്ടക. ശാലഗ്രാമം, ചക്രതീർത്ഥം, അതുല്യമായ കോടിദ്രുമ, ബിൽവപ്രഭ, ദേവഹ്രദ, വിഷ്ണുഹ്രദ. ശംഖപ്രഭ, ദേവകുണ്ട, പുണ്യസ്ഥലം വജ്രായുദ്ധ, അഗ്നിപ്രഭ, പുംനാഗ, അതുല്യമായ ദേവപ്രഭ. വിദ്യാധര, ഗന്ധർവരോടുകൂടിയ മഹാപുണ്യസ്ഥലം, ബ്രഹ്മയുടെ തടാകം, സാതീർഥം, ലോകപാലം എന്ന സ്ഥലം, മണിപുരഗിരി. പുണ്യസ്ഥലം പഞ്ചഹ്രദ, പുണ്യമായ പിണ്ഡാരക, മലവ്യ, ഗോപ്രഭാവ, ഗോവര, വടമൂലക. സ്നാനദണ്ഡ, പ്രയാഗം, രഹസ്യമായ വിഷ്ണുപദം, കന്യാശ്രമം, വായുകുണ്ട, ഉത്തമമായ ജംബുമാർഗം. ഗഭസ്തി തീർത്ഥം, യയതി പട്ടണം, ശുചി, കോടി തീർത്ഥം, ഭദ്രവത, മഹാകാലവനം. മറ്റൊരു നർമദാ തീർത്ഥം, വജ്ര തീർത്ഥം, അർബുദം, പിങ്ങു തീർത്ഥം, സവശിഷ്ഠ, പൃഥിസംഗമം. ദൗർവസികം എന്ന തീർത്ഥം, പുണ്യമായ പിഞ്ചരക, ഋഷിതീർത്ഥം, ബ്രഹ്മതുങ്കം, വസൂതീർത്ഥം, കുമാരിക. ശക്രതീർത്ഥം, പഞ്ചനദ, രേണുകതീർത്ഥം, പിതാമഹശുദ്ധതീർത്ഥം, ഉത്തമമായ രുദ്രപദം. മണിമട്ട, കാമഖ്യ, കൃഷ്ണതീർത്ഥം, കുശവില, യജന, യജന തന്നെ, ബ്രഹ്മവലുക. പുഷ്പന്യാസ, പുണ്ടരിക, മണിപുര, ഉത്തരഭാഗം, ദീർഘസത്ര, ഹയപദം, അനാശന തീർത്ഥം. ഗംഗാസ്രോതസ്സും, ശിവാസ്രോതസ്സും, നർമദാസ്രോതസ്സും, വസ്ത്രപദം, ദാരുവല, ഛായാരോഹണ. സിദ്ധേശ്വര, മിത്രവല, കാലികാശ്രമം, വടവത, ഭദ്രവത, കൗശാമ്പി, ദിവാകര. ഇവയാണ് ഭൂമിയിൽ ഉള്ള വിശുദ്ധ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും; അവയുടെ മഹത്വം അനന്തമാണ്, അവയെ സ്മരിച്ചാൽ പുണ്യവും ശുദ്ധിയും ലഭിക്കുന്നു.