കുശദ്വീപത്തിൽ, അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ കര്മ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയും, സ്വയം ലഭിച്ച അവകാശങ്ങൾ ക്ഷയിച്ച ശേഷം, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ജനാർദ്ദനനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവര് യാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, തങ്ങളുടെ കര്മ്മഫലങ്ങളെ ദൂരീകരിക്കുന്നു. അവിടെ വിഡ്രുമ, ഹേമശൈല, ദ്യുതിമാൻ, പുഷ്ടിമാൻ, കുശേശയ, ഹരി, ഏഴാമത്തേതായി മന്ദരാചല എന്നിങ്ങനെ ഏഴ് മലനിരകൾ പ്രശസ്തമാണ്. അതുപോലെ, അവിടെ ഏഴ് മഹാനദികളും ഉണ്ട്—ധുതപാപ, ശിവ, പവിത്ര, സമ്മതി, വിദ്യുത്, അംബ, മഹി—ഇവയെല്ലാം പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് പുറമെ, ആയിരക്കണക്കിന് ചെറിയ നദികളും ഒഴുകുന്നു. കുശദ്വീപത്തിൽ കുശസ്തംഭം എന്നൊരു പ്രശസ്തമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്, അതിന്റെ അളവിനനുസരിച്ച് ഈ ദ്വീപ് നെയ്യ് സമുദ്രം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ നെയ്യ് സമുദ്രം വീണ്ടും ക്രൗഞ്ചദ്വീപ് എന്ന വലിയ ദ്വീപ് ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. കുശദ്വീപിന്റെ ഇരട്ടവലിപ്പമുള്ള ക്രൗഞ്ചദ്വീപിലാണ് ദ്യുതിമാനെന്ന മഹാത്മാവിന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ താമസിക്കുന്നത്—കുശഗ, മന്ദഗ, ഉഷ്ണ, പീവര, അന്ധകാരക, മുനി, ദുണ്ടുഭി. ഇവർക്ക് അനുയായികളായ ദേവതകളും ഗാന്ധർവന്മാരും അനുഗ്രഹിച്ച മനോഹരമായ പ്രദേശങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്. അവിടുത്തെ മലനിരകൾ: ക്രൗഞ്ച, വാമന, അന്ധകാരക, ദേവവ്രത, ധാമ, പുണ്ഡരികവന, ദുണ്ടുഭി, മഹാശൈല—ഇവ ഓരോന്നും മറ്റൊന്നിനെക്കാൾ ഇരട്ടവലിപ്പമുള്ളവയാണ്. ദ്വീപുകളിലെ ഈ മനോഹര പ്രദേശങ്ങളിലും ഉന്നത മലനിരകളിലും ജനങ്ങൾ ദേവസംഘങ്ങളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ വാസം ചെയ്യുന്നു. അവിടെ ബ്രാഹ്മണ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്ര എന്നിങ്ങനെ നാലു വർണങ്ങളും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. നദികൾ അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും കുടിക്കുന്നവയാണ്. അവിടെ ഏഴ് പ്രധാന നദികളും അനേകം ചെറിയ നദികളും ഉണ്ട്: ഗൗരി, കുമുദ്വതി, സന്ധ്യ, രാത്രി, മനോജവ, ഖ്യാതി, പുണ്ഡരിക. ഈ ഏഴ് നദികൾ പ്രദേശങ്ങൾ കടന്നൊഴുകുന്നു. അവിടെയും പുഷ്കര മുതലായ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഭാഗവാൻ ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിക്കുന്നു. ധ്യാനയോഗത്തിൽ, യാഗസമയത്ത് രുദ്രനെയും ആരാധിക്കുന്നു. ക്രൗഞ്ചദ്വീപ് തൈര് സമുദ്രം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ തൈര് സമുദ്രം വീണ്ടും ക്രൗഞ്ചദ്വീപിന്റെ വലിപ്പം തന്നെയാണ്, അതിനപ്പുറം ശാകദ്വീപ് എന്ന ദ്വീപ് ഉണ്ട്. ശാകദ്വീപ് ക്രൗഞ്ചദ്വീപിന്റെ ഇരട്ടവലിപ്പമാണ്; ഭവ്യ എന്ന മഹാത്മാവാണ് അവിടുത്തെ അധിപൻ. ഭവ്യന് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—ജലദ, കുമാര, സുകുമാര, മണിരക, കുസമോദ, മോദകി, മഹാദ്രുമ. ഇവരുടെ പേരിലാണ് ഏഴ് പ്രദേശങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. അവിടെ ഏഴ് മലനിരകൾ പ്രദേശങ്ങൾ വിഭജിക്കുന്നു: ഉദയഗിരി, ജലധര, രൈവതക, ശ്യാമ, അംബോഗിരി, ആസ്തികേയ, രമ്യ, കെസരി. അവിടെ ശാകമരം എന്ന മഹാവൃക്ഷം സിദ്ധന്മാരുടെയും ഗാന്ധർവന്മാരുടെയും സേവനത്തിനാണ്. അതിന്റെ ഇലകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന കാറ്റിന്റെ സ്പർശം പരമാനന്ദം നൽകുന്നു. അവിടെ നാലു വർണങ്ങളിലെ മഹാത്മാക്കളായ വിശുദ്ധജനങ്ങൾ രോഗരഹിതരായി ഭയരഹിതരായി വസിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ പുണ്യനദികൾ—സുകുമാരി, കുമാരി, നളിനി, രേണുക, ഇക്ഷു, ധേനുക, ഗഭസ്തി, സപ്തമി—എന്നിങ്ങനെ അനേകം ചെറിയ നദികളും ഉണ്ട്. ജലധി മുതലായ മലകളിൽ താമസിക്കുന്നവർ ആ നദികളുടെ വെള്ളം ആസ്വദിച്ച് കുടിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ധർമ്മത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് അംശം ഉൾക്കൊണ്ടവരാണ്. അവിടെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്നിറങ്ങുന്ന പുണ്യനദികൾ ഉണ്ട്. അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് ധർമ്മത്തിൽ കുറവ് ഇല്ല; അതികമായ സന്തോഷമോ ദുഃഖമോ ഇല്ല; ഏഴ് പ്രദേശങ്ങളിലും അതിരുകൾ ലംഘിക്കുന്നതുമില്ല. മഗ, മഗധ, മനസ, മന്ദഗ എന്നിങ്ങനെ നാല് ജനവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഇവരിൽ മഗകൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരാണ്, മഗധകൾ ക്ഷത്രിയർ, മനസകൾ വൈശ്യർ, മന്ദഗകൾ ശൂദ്രർ. ശാകദ്വീപിൽ വിഷ്ണു സൂര്യസ്വരൂപനായ ഹരിയായി പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്. അവിടുത്തെ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി, ഏകാഗ്രചിത്തരായവർ അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിക്കുന്നു. ശാകദ്വീപിന് അപ്പുറത്താണ് പാൽ സമുദ്രം. ഈ പാൽ സമുദ്രം ശാകദ്വീപിന്റെ വലിപ്പം തന്നെയാണ്, അതിന് പുറത്താണ് പുഷ്കരദ്വീപ്. പുഷ്കരദ്വീപ് എല്ലാ ദിശയിലും ശാകദ്വീപിന്റെ ഇരട്ടവലിപ്പമാണ്; സവനപുത്രന്റെ മഹാപ്രദേശമാണിത്. ധാതകിയും, അതിന്റെ പേരിൽ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളും, ധാതകിഖണ്ഡം എന്ന മറ്റൊരു പ്രദേശവും അവിടെ ഉണ്ട്. അവിടുത്തെ പ്രശസ്തമായ മലനിര മാനസോത്തര, വലിപ്പത്തിൽ അമ്പതിനായിരം യോജന ഉയരവും അങ്ങേയറ്റം വലിപ്പവും ഉള്ളത്, വലയത്തിന്റെ നടുവിൽ വട്ടമാക്കി നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ മലനിര പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ വലയത്തെ നടുവിൽ വിഭജിക്കുന്നതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു, അതുകൊണ്ട് തന്നെ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾ വേർതിരിക്കപ്പെട്ടു.