സമാധാനഭരിതമായ ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ, മഹർഷി കശ്യപന്റെ വംശത്തിൽ ദേവതകളുടെയും മഹാനായ സപ്തർഷികളുടെയും ജനനം അതീവ വിശിഷ്ടമായിരുന്നു. ബഹുപുത്ര, അംഗിരസു, കൃഷ്ണശ്വ എന്ന ജ്ഞാനികൾക്ക് ഓരോരുത്തരെയും രണ്ട് വീതം സ്ത്രികൾ കശ്യപൻ നൽകി. ഇവരുടെ പേരുകൾ അരുൺധതി, വസു, യാമി, ലംബ, ഭാനു, മറുത്വതി, സങ്കൽപ, മുഹൂർത്ത, സധ്യ, വിശ്വ എന്നിവയായിരുന്നു. ഈ പത്തു സ്ത്രികൾ ധർമ്മന്റെ ഭാര്യമാരായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവരിൽ വിശ്വയിൽ നിന്നു വിശ്വദേവന്മാർ, സധ്യയിൽ നിന്നു സധ്യദേവന്മാർ, മറുത്വതിയിൽ നിന്നു മറുതുകൾ, വസുവിൽ നിന്നു വസുക്കൾ, ഭാനുവിൽ നിന്നു ഭാനുക്കൾ, മുഹൂർത്തയിൽ നിന്നു മുഹൂർത്തദേവന്മാർ ജനിച്ചു. ലംബയിൽ നിന്നു ഘോഷയും, നാഗവീഥിയിൽ നിന്നു യാമിജയും, അരുൺധതിയിൽ ഭൂമിയുടെ മുഴുവൻ ഭൂപ്രപഞ്ചവും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. സങ്കൽപയിൽ നിന്നു വിശ്വാത്മാ ജനിച്ചു, കാരണം സങ്കൽപം തന്നെയാണ് അവന്റെ സ്വഭാവം. നാഗവീഥിയും യാമിനിയും ചേർന്ന് വൃഷലയെ ജനിപ്പിച്ചു. സോമന്റെ ഭാര്യമാരായി പരിചിതമായ പരാ എന്നവർ, ദക്ഷന്റെ പുത്രനായ പ്രചേതസിന്റെ ദാനമായി ലഭിച്ചു. ഇവർ നക്ഷത്രങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ജ്യോതിഷത്തിൽ പ്രശസ്തരാണ്. ഇനി, ദിവ്യ ദേവതകളിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വസുക്കളെ വിശദമായി പറയാം. ആപ, ധ്രുവ, സോമ, ധവ, അനില, അനല, പ്രത്യുഷ, പ്രഭാസ എന്നിവയാണ് വസുക്കളുടെ പേരുകൾ. ആപയുടെ പുത്രൻ വൈതണ്ഡ്യ (ശ്രമ, ശ്രാന്ത എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഒരു മഹർഷിയാണ്; ധ്രുവയുടെ പുത്രൻ കാല, ലോകങ്ങളുടെ അളവുകാരൻ; സോമയുടെ പുത്രൻ വർചാ, പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവിടം; ധവയുടെ പുത്രൻ ദ്രവിണ, യാഗവിഭവങ്ങളുടെ ധാരകൻ; മനോഹരയിൽ നിന്നു ശിശിര, പ്രാണ, രമണ എന്നിവ ജനിച്ചു. അനിലയുടെ ഭാര്യ ശിവയാണ്, അവരിൽ നിന്ന് മനോജവയും, അവിജ്ഞാതഗതിയും ജനിച്ചു. അഗ്നിയുടെ പുത്രൻ കുമാരൻ, വജ്രത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്തിൽ ആലങ്കാരികമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അവന്റെ സഹോദരങ്ങൾ ശാഖ, വിശാഖ, നൈഗമേയ (പശ്ചാത്തലത്തിൽ ജനിച്ചത്) എന്നിവരാണ്. കൃതികകളിൽ നിന്നു കാർത്തികേയൻ ജനിച്ചു; പ്രത്യുഷയുടെ പുത്രൻ ദേവല മഹർഷിയാണ്. ദേവലയുടെ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജ്ഞാനവും ക്ഷമയും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു. ബൃഹസ്പതിയുടെ സഹോദരി, ബ്രഹ്മവാകിൽ പണ്ഡിതയായ ഒരു മഹാനായ സ്ത്രീ, യോഗത്തിൽ പൂർണതയോടെ ലോകമാകെ അനാസക്തയായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു; അവൾ പ്രഭാസയുടെ (എട്ടാമത്തെ വസു) ഭാര്യയായി. അവരിൽ നിന്ന് വിശ്വകർമാ ജനിച്ചു—ഭാഗ്യശാലിയായ, സർഗജനനനായ, ആയിരം കലകളുടെ ആചാര്യൻ, ദേവതകളുടെ ശില്പി. വിശ്വകർമാ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും നിർമ്മിക്കുകയും ദേവതകൾക്ക് ആകാശയാനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യരും ഈ മഹാത്മാവിന്റെ കഴിവിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്. കശ്യപനിൽ നിന്ന് സുരഭി ജനിച്ചു; അവൾക്ക് പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ ജനിച്ചു. മഹാദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, കഠിനതപസ്സിലൂടെ, സുരഭി ശുദ്ധിയെത്തി. അജൈകപാദ, അഹിർബുധ്ന്യ, ത്വഷ്ടൃ, ശക്തിയുള്ള രുദ്ര, ഹര, ബഹുരൂപ, ത്രയംബക, അപരാജിത, വൃഷാകപി, ശംഭു, കപർദി, റൈവത—ഇവരിൽ നിന്ന് മൃഗവ്യാധ, ശർവ, കപാലി എന്നിവയും ജനിച്ചു. ഇവ പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ, മൂന്ന് ലോകങ്ങൾക്കു അധിപതികളാണ്. മഹർഷിമാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവരേ, പുരാണത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, അളവറ്റ ശക്തിയുള്ള നൂറ് രുദ്രന്മാർ ഉണ്ട്; അവരാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചലമായതും എല്ലാം ആകൃതിയിലാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇനി, കശ്യപ പ്രജാപതിയുടെ ഭാര്യമാരെ കേൾക്കൂ: ആദിതി, ദിതി, ദനു, അരിഷ്ടാ, സുരസാ, ഖസാ, സുരഭി, വിനതാ, താമ്രാ, ക്രോധവശാ, ഇറാ, കദ്രൂ, മുനി—ഇവരിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സന്തതികളെ അറിയുക. മുന്മന്വന്തരത്തിൽ, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പന്ത്രണ്ടു ദേവതകൾ—തുഷിതർ—വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ പരസ്പരം ചർച്ച നടത്തി. പ്രശസ്തമായ ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ കാലം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അവർ ഒന്നിച്ചു. "വേഗം വരൂ, ദേവതകളേ, ആദിതിയിൽ പ്രവേശിച്ച് അടുത്ത മന്വന്തരത്തിൽ ജനിക്കാം; അതാണ് നമ്മുടെ ക്ഷേമത്തിന് നല്ലത്," എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ, ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, അവർ എല്ലാവരും കശ്യപനും ദക്ഷയുടെ പുത്രിയായ ആദിതിയും ചേർന്ന് ജനിച്ചു. അവിടെ, വിഷ്ണു, ശക്ര, അര്യമൻ, ധാതൃ, ത്വഷ്ടൃ, പൂഷൻ, വിവസ്വാൻ, സവിറ്റൃ, മിത്ര, വരുണ, അംശ, പ്രകാശമുള്ള ഭഗ—ഇവ പന്ത്രണ്ടു ദേവതകൾ ആദിത്യന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു. സോമന്റെ പത്തിരണ്ടു ഭാര്യമാരും, മഹാവ്രതമുള്ളവരും, അതിശയകരമായ പുത്രന്മാർ ജനിപ്പിച്ചു; അവർ പ്രകാശവും അളവറ്റ ഊർജവും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു. അരിഷ്ടനേമിയുടെ ഭാര്യമാർ, ജ്ഞാനവും അനേകം പുത്രന്മാരും ഉള്ളവരായിരുന്നു; അവരിൽ പതിനാറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു, അതിൽ നാലു പേർ വിദ്യുത് (വിദ്യുത്) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ബ്രഹ്മർഷിമാർ ആദരിച്ച ഋഗ്വേദം, ദേവർഷി കൃഷ്ണശ്വയുടെ ആയുധങ്ങൾ, ഓർമ്മപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. ആയിരം യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഈ ദേവസംഘങ്ങൾ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു—മുപ്പത്തിമൂന്നു ദേവതകൾ, ആഗ്രഹത്തിൽ ജനിച്ചവ. ദേവതകളിൽ പോലും സൃഷ്ടിയും ലയവും സൂര്യൻ ആകാശത്ത് ഉദിച്ചും അസ്തമിച്ചും പോകുന്നതുപോലെ വിവരിക്കുന്നു. പ്രതിയുഗവും ഈ ദേവതകളുടെ വിഭാഗങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു; ദിതി കശ്യപനിൽ നിന്ന് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിപ്പിച്ചു—ഹിരണ്യകശിപു, ശക്തിയുള്ള ഹിരണ്യാക്ഷ, ഒരു മകൾ സിംഹിക, അവൾ വിപ്രചിത്തിയുടെ ഭാര്യയായി. സിംഹികയുടെ പുത്രന്മാർ സൈംഹികേയർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു; ഹിരണ്യകശിപുവിന് നാല് പുത്രന്മാർ—ഹ്രാദ, അനുഹ്രാദ, ശക്തിയുള്ള പ്രഹ്രാദ, സംഹ്രാദ—ഹ്രാദയുടെ പുത്രൻ ഹ്രാദ. ഇങ്ങനെ, ദേവതകളുടെയും ദാനവരുടെയും വംശാവലി, അവരുടെ ജനനം, പ്രഭാവം, സൃഷ്ടിയും ലയവും, ഈ ദിവ്യ കഥയിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.