ദ്വിജന്മാരേ, ഞാൻ മേരുവിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള അതിരുമലകളെ നാലു ദിശകളിലും രണ്ടെണ്ണം വീതം വിവരിച്ചു. മേരുവിന്റെ നാലു ദിശകളിലുമുള്ള, ശീതമലയിൽ ആരംഭിക്കുന്ന, കേസര എന്ന പേരിലുള്ള ഈ മലകൾ അത്യന്തം മനോഹരമാണ്. ഈ മലകളുടെ അകത്ത്, സിദ്ധന്മാർ, ചരണന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്ന താഴ്വരകൾ അതിഗംഭീരവും, അവയുടെ ഉള്ളിൽ പുരാതന വനങ്ങൾക്കുമാണ് സ്ഥാനം. മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ മനുഷ്യരും കിന്നരന്മാരും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ലക്ഷ്മി, വിഷ്ണു, അഗ്നി, സൂര്യ, ഇന്ദ്ര തുടങ്ങിയ ദേവതകളുടെ പ്രധാന പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസ്സുകൾ, ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ — ഇവർ ഈ മനോഹരമായ മലതാഴ്വരകളിൽ പകലും രാത്രിയും സുഖകരമായി കളിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥലങ്ങൾ ഭൂലോകത്തിലെ സ്വർഗ്ഗങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; ധാർമ്മികരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളാണ് ഇവ. ദുഷ്ടന്മാർ, നൂറു ജന്മം കഴിഞ്ഞാലും ഇവിടെയെത്താൻ കഴിയില്ല. ഭദ്രാശ്വയിൽ, ഭാഗ്യവാനായ വിഷ്ണു ഹയഗ്രീവരൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു; കെതുമാലയിൽ, ബോറരൂപത്തിൽ; ഭാരതത്തിൽ, കച്ചുവയെന്ന രൂപത്തിൽ. കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ, ഗോവിന്ദൻ മീനരൂപത്തിൽ ശാശ്വതമായുള്ളവനായി വസിക്കുന്നു; ഹരി, സകലത്തിന്റെ നാഥൻ, സർവവ്യാപിയായ രൂപത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ട്. ദ്വിജന്മാരേ, അവൻ സകലത്തിന്റെയും ആധാരവും, സർവതലങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനാണ്. കിംപുരുഷം മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന എട്ട് പ്രദേശങ്ങളിൽ, അവിടങ്ങളിൽ ദുഃഖം, ക്ഷീണം, കഷ്ടം, വിശപ്പിന്റെ ഭയം എന്നിവ ഒന്നും ഇല്ല; അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ സുഖകരമായി, കഷ്ടതകളില്ലാതെ, യാതൊരു ദുഃഖവും അനുഭവിക്കാതെ ജീവിക്കുന്നു. അവരുടെ ആയുസ്സ് സ്ഥിരമാണ്, പത്ത് അല്ലെങ്കിൽ പന്ത്രണ്ടായിരം വർഷം വരെ നീളുന്നു; അവിടങ്ങളിൽ ഭൂലോകത്തിലെ വിശപ്പോ, ദാഹമോ പോലുള്ള കഷ്ടതകളില്ല. അവിടങ്ങളിൽ കൃത, ത്രേത, ദ്വാപര, കളി എന്നിങ്ങനെയുള്ള യോഗങ്ങളുടെ ആശയമില്ല; ഓരോ പ്രദേശത്തും ഏഴു വലിയ മലനിരകളും, അവയിൽ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് നദികളും ഉരുണ്ടു വരുന്നു. സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കിലും ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കിലും ഭാരതം എന്ന ദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഇവിടെ ഭാരത വംശം വസിക്കുന്നു. ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഈ ദേശം ഒമ്പതിനായിരം യോജനങ്ങൾ വിസ്തൃതമാണ്; ഇത് കർമ്മഭൂമി, സ്വർഗ്ഗം അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ലഭിക്കാൻ കഴിയുന്ന സ്ഥലം. മഹേന്ദ്ര, മലയ, സഹ്യ, ഷുക്തിമാൻ, ഋക്ഷ, വിന്ധ്യ, പാർയാത്ര — ഇവയാണ് ഈ ദേശത്തിലെ ഏഴു പ്രധാന മലനിരകൾ. ഇവിടെ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം, അല്ലെങ്കിൽ മൃഗജന്മം, അതിനുശേഷം നരകത്തിലേക്കും പോകാൻ സാധിക്കും. ഇവിടെ മാത്രമാണ് മനുഷ്യരുടെ കർമ്മഭൂമി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്; മറ്റിടങ്ങളിൽ അത്തരം സ്ഥലം ഇല്ല. ഭാരതദേശത്തിന്റെ ഒമ്പത് വിഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം: ഇന്ദ്രദ്വീപം, കാസേതുമാ, താമ്രപർണ്ണ, ഗഭസ്തിമാൻ, നാഗദ്വീപം, സൗമ്യ, ഗന്ധർവ, വാരുണ, ഒമ്പതാമത് സമുദ്രം ചുറ്റിയ ദ്വീപ്. ഈ ദ്വീപ് തെക്കിൽ നിന്ന് വടക്കിലേക്ക് ആയിരം യോജനങ്ങൾ നീളുന്നു; കിരാതന്മാർ കിഴക്കിൽ, യവനന്മാർ പടിഞ്ഞാറിൽ വസിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ഭാഗികമായി ശൂദ്രർ — ഇവർ ഇടയിൽ വസിക്കുന്നു; യാഗം, യുദ്ധം, വാണിജ്യം, മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹിമാലയത്തിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്ന് ശതദ്രു, ചന്ദ്രഭാഗ, തുടങ്ങിയ നദികൾ ഉരുണ്ടു വരുന്നു; പാർയാത്രയിൽ നിന്ന് വേറെയും, വേദങ്ങളിലും സ്മൃതികളിലും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നവയും ഉരുണ്ടു വരുന്നു. വിന്ധ്യയിൽ നിന്ന് നർമദാ, സുരമാ, തുടങ്ങിയ നദികൾ ഉരുണ്ടു വരുന്നു; താപി, പയോഷ്ണി, നിരവിന്ദ്യ, കാവേരി എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഋക്ഷമലയുടെ പാദത്തിൽ നിന്ന് ഗോദാവരി, ഭീമ, രഥി, കൃഷ്ണാ, വേണി തുടങ്ങിയ പാപനാശിനികൾ ഉരുണ്ടു വരുന്നു. സഹ്യനിരയിൽ നിന്ന് ഉരുണ്ടു വരുന്ന നദികൾ പാപവും ഭയവും നീക്കുന്നു; കൃതമാല, താമ്രപർണ്ണ എന്നിവ മലയനിരയിൽ നിന്ന് ഉരുണ്ടു വരുന്നു. മഹേന്ദ്രനിരയിൽ നിന്നുള്ള ഋഷികുല്യ, കുമാര തുടങ്ങിയ നദികൾ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; ഷുക്തിമാൻമലയിൽ നിന്നുള്ളവയും. ഈ നദികൾക്കും അവയുടെ ഉപനദികൾക്കും ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു നദികൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ പ്രദേശങ്ങളിൽ കുറു, പഞ്ചാല, മധ്യദേശവാസികൾ വസിക്കുന്നു. അത് പോലെ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളായ കാമരൂപ, പൗണ്ട്ര, കലിംഗ, മഗധ, ദക്ഷിണദേശങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവർ. സൌരാഷ്ട്ര, ശൂദ്ര, ആഭീര, അർബുദ, മാർക, മാളവ, പാർയാത്ര പ്രദേശവാസികൾ. സൌവീര, സൈന്ധവ, ശാൽവ, ശാകല, മദ്ര, രാമ, അംബഷ്ട, പാരസിക എന്നിവർ ഇവിടങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. ഇവർ ഈ നദികളുടെ ജലങ്ങൾ കുടിച്ച്, നദീതീരങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടും സമൃദ്ധിയോടും വസിക്കുന്നു. മഹർഷിയോ, ഭാരതഭൂമിയിൽ ജനങ്ങൾ കൃത, ത്രേത, ദ്വാപര, കളി എന്നിങ്ങനെയുള്ള യുഗങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഈ യുഗങ്ങൾ ഇല്ല. ഇവിടെ തപസ്സുകാർ austerities നടത്തുന്നു, യാഗകർ യാഗങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു, ദാനങ്ങൾ ഭക്തിയോടും അർപ്പിക്കുന്നു — പരലോകത്തിനായി. ജംബുദ്വീപത്തിൽ യജ്ഞപുരുഷൻ മനുഷ്യർ യാഗങ്ങൾ വഴി പൂജിക്കുന്നു; വിഷ്ണു, യജ്ഞസ്വരൂപൻ, മറ്റ് ദ്വീപുകളിൽ വ്യത്യസ്തമായി പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. മഹർഷിയോ, ജംബുദ്വീപത്തിൽ ഭാരതം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്; കാരണം, ഇത് കർമ്മഭൂമിയാണ്, മറ്റവയെല്ലാം ഭോഗഭൂമികൾ. ഇവിടെ, അനേകം ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഒരാൾക്ക് പുണ്യസമാഹാരത്തിലൂടെ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കാൻ സാധിക്കും. ദേവതകൾ പാട്ടു പാടുന്നു: “ഭാരതഭാഗത്തിൽ മനുഷ്യരായി ജനിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാർ, കാരണം ഇത് സ്വർഗ്ഗത്തെയും മോക്ഷത്തെയും കാരണവും വാസസ്ഥലവും ആണു.” കർമ്മങ്ങളും ഫലങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, അവയെ പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന് അർപ്പിച്ച്, അനന്തത്തിൽ കർമ്മത്തിന്റെ മഹത്വം നേടിയവർ, ശുദ്ധരായി ലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. നാം അറിയുന്നു, പറയാം: സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കുന്ന കർമ്മം ലയിച്ചാൽ, ശരീരബന്ധം ലഭിക്കുന്നു; ഭാരതത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായ മനുഷ്യർ ഭാഗ്യവാന്മാർ. ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ ജംബുദ്വീപം ഒമ്പത് പ്രദേശങ്ങളോടെ, ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇത് ലക്ഷം യോജനങ്ങൾ വിസ്തൃതമാണ്.