മഹാമുനിനേ, ദിവ്യപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അത്ഭുതങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ പ്രദേശത്തെ കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു. ദേവന്മാർ സദാ ആസ്വദിക്കുന്ന നാലു വിശിഷ്ടമായ തടാകങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്: അരുണോദ, മഹാഭദ്ര, അസി്തോദ, സമാനസം എന്നിങ്ങനെ അവ അറിയപ്പെടുന്നു. മേരു പർവതത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത്, വൈകങ്ക എന്നതിനെ മുഖ്യമായി വച്ചുള്ള ശാന്തവാൻ, ചക്രകുഞ്ച, കുറരി, മാല്യവാൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കേശരാചലങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതുപോലെ, മേരുവിന്റെ തെക്കേ വശത്ത് തൃകൂത, ശിശിര, പതംഗ, രുചക, നിഷധാദി പർവതങ്ങൾ കേശരപർവതങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു. പശ്ചിമത്തിലും ശിഖിവാസ, സവൈദൂര്യ, കപില, ഗന്ധമാദന, ജാനുധി മുതലായ കേശരാചലങ്ങൾ ഉണ്ട്. മേരുവിന് സമീപം, ജഠര തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ശംഖകൂത, ഋഷഭ, ഹംസ, നാഗ തുടങ്ങിയ പർവതങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മേരുവിന്റെ വടക്കേ ഭാഗത്ത് കാലഞ്ജരാദി കേശരാചലങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നു; അവിടെ പതിനാലായിരം യോജന വിസ്തീർണ്ണമുള്ള മഹാനഗരവും ഉണ്ട്. മേരുവിന് മുകളിൽ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതു എട്ട് ദിക്കുകളിലെയും ഇടനില ദിക്കുകളിലെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ, ഇന്ദ്രനും ലോകപാലന്മാരും താമസിക്കുന്ന പ്രശസ്തമായ നഗരങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇവ വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച് ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ പരവ്യാപ്തമാകുന്നു. ബ്രഹ്മനഗരത്തിന്റെ ചുറ്റും ഗംഗാ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പതിച്ച് നാലു ദിക്കുകളിലായി ഒഴുകുന്നു. ആ ഗംഗയുടെ ഭാഗങ്ങൾ: സീത, അലകനന്ദ, ചക്ഷുസ്, ഭദ്ര എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. ആദ്യം സീത ആകാശത്തിലൂടെ പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് പർവതങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. പിന്നീട്, ഭദ്ര കിഴക്കേ ദിക്കിലൂടെ സർണവ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അലകനന്ദ തെക്കേ വഴി ഭാരതഭൂമിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്; അവിടെ അവൾ ഏഴായി വിഭജിച്ച് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. ചക്ഷുസ് പടിഞ്ഞാറൻ പർവതങ്ങൾ കടന്ന്, ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾക്കും പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക്, കേതുമാല ദേശം പിന്തുടർന്ന് എത്തുന്നു. ഭദ്ര വടക്കൻ പർവതങ്ങളും വടക്കൻ കുരുക്കളും കടന്ന് വടക്കൻ സമുദ്രം മറികടന്ന് അവിടെ എത്തുന്നു. അനില, നിഷധ, മാല്യവത്, ഗന്ധമാദന എന്നിങ്ങനെ ഇരട്ട പർവതശ്രംഖലകൾ അവിടെയുണ്ട്. ഇവയുടെ ഇടയിൽ, താമരത്തണ്ടിനോട് സാമ്യമുള്ള രൂപത്തിൽ, മേരു പർവതം നിലകൊള്ളുന്നു. ഭാരത, കേതുമാല, ഭദ്രാശ്വ, കുരുക്കൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദേശങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്. ലോകപർവതത്തിന്റെ ഇലകൾ അതിരുപർവതങ്ങളിലേക്കു പുറത്താണ്. ജഠരയും ദേവകൂതയും അതിരുപർവതങ്ങളാണ്. അനിലയും നിഷധയും തെക്കും വടക്കും, ഗന്ധമാദനയും കൈലാസവും കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവ യോജന എൺപതോളം നീളത്തിൽ സമുദ്രത്തിനുള്ളിലാണു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നിഷധയും പരിയാത്രയും അതിരുപർവതങ്ങളാണ്. അനിലയും നിഷധയും തെക്കും വടക്കും, മേരുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ വശത്തും കിഴക്കു പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. ത്രിശൃംഗ, ജാരുധി എന്നിങ്ങനെ വടക്കൻ പർവതങ്ങൾ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമായി സമുദ്രത്തിനുള്ളിലാണു വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. മുനിശ്രേഷ്ഠ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ മേരുവിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലു ദിക്കുകളിലായി ഇരട്ടയായ് നിലകൊള്ളുന്ന അതിരുപർവതങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. മേരുവിന്റെ നാലു ദിക്കുകളിലും ഞാൻ പറഞ്ഞ കേശരപർവതങ്ങൾ, ശീത മുതലായവ, അത്യന്തം മനോഹരങ്ങളാണ്. ഈ പർവതങ്ങളിലെ അകത്തെ താഴ്വരകൾ സിദ്ധന്മാരും ചരണമാരും സദാ സന്ദർശിക്കുന്ന മനോഹരപ്രദേശങ്ങളാണ്; അവയിൽ പുരാതന വനങ്ങളും ഉണ്ട്. അവിടങ്ങളിൽ ലക്ഷ്മി, വിഷ്ണു, അഗ്നി, സൂര്യ, ഇന്ദ്ര, ദേവതാദികൾക്ക് സമർപ്പിച്ച പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ മനുഷ്യരും കിന്നരന്മാരും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ എന്നിവരും അങ്ങേയറ്റം ആനന്ദത്തോടെ പർവതതാഴ്വരകളിൽ ദിനരാത്രം കളിക്കുന്നു. ഇവ ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; പുണ്യശീലികൾക്ക് മാത്രം അവിടെയെത്താൻ കഴിയുന്നിടമാണ്, പാപികൾക്ക് നൂറു ജന്മം കഴിഞ്ഞാലും അവിടെയെത്താൻ കഴിയില്ല. ഭദ്രാശ്വ ദേശത്തിൽ ഭാഗ്യശാലിയായ വിഷ്ണു ഹയഗ്രീവരൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു; കേതുമാലയിൽ അവൻ വരാഹരൂപത്തിലാണു; ഭാരതഭൂമിയിൽ കച്ചപ്പരൂപവും കുരുക്കളിൽ മത്സ്യരൂപവുമാണ് ഗോവിന്ദൻ. ഹരിയാണ് സർവ്വലോകാധിപതി; അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും സർവ്വദിക്കുകളിലും, കിംപുരുഷ മുതലായ എട്ട് പ്രദേശങ്ങളിലും, വിശ്വരൂപനായ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടങ്ങളിൽ ദു:ഖമില്ല, ക്ഷീണമില്ല, വ്യസനം ഇല്ല, വിശപ്പിന്റെ ഭയമില്ല; ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെയും രോഗരഹിതരായും ദു:ഖരഹിതരായും ജീവിക്കുന്നു. അവരുടെ ആയുസ്സ് പതിനായിരം മുതൽ പന്ത്രണ്ടായിരം വർഷം വരെ സ്ഥിരമാണ്; അവിടെയൊരിക്കലും ഭൂമിയിലെ ദു:ഖങ്ങളോ വിശപ്പോ ദാഹമോ ഇല്ല. അവിടെയുള്ളവർക്ക് കൃത, ത്രേത, തുടങ്ങിയ യുഗങ്ങൾ എന്നൊന്നും ധാരണയില്ല; ഓരോ പ്രദേശത്തും ഏഴ് മഹാപർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവയിൽ നിന്നു നൂറുകണക്കിന് നദികൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ, മഹാമുനി, സമുദ്രത്തിനു വടക്കിലും ഹിമാലയത്തിന് തെക്കിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭാരതം എന്ന ദേശത്തെ കുറിച്ചും ഞാൻ പറയുന്നു. ഭാരതവംശം വസിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി, ഉത്തമദ്വിജന്മാരേ, ഒൻപതിനായിരം യോജന വിസ്തീർണ്ണമുള്ളതാണ്; ഇതാണ് കര്മഭൂമി, ഇവിടുനിന്നാണ് സ്വർഗ്ഗമോ മോക്ഷമോ നേടാൻ കഴിയുന്നത്. ഇവിടെയുണ്ട് മഹേന്ദ്ര, മലയ, സഹ്യ, ശുക്തിമാൻ, ഋക്ഷ, വിന്ധ്യ, പരിയാത്ര എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഏഴ് പ്രധാന പർവതങ്ങൾ. ഇവിടുനിന്നാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കോ മോക്ഷത്തിലേക്കോ, അല്ലെങ്കിൽ മൃഗജന്മത്തിലേക്കോ നരകത്തിലേക്കോ പോകുന്നത്; മറ്റൊരിടത്തും മനുഷ്യർക്കു കര്മഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതല്ല. ഇപ്പോൾ, ഭാരതഭൂമിയിലെ ഒൻപതു പ്രധാന വിഭജനങ്ങളെ കേൾക്കൂ: ഇന്ദ്രദ്വീപ, കസേതുമ, താമ്രപർണ, ഗഭസ്തിമാൻ, നാഗദ്വീപ, സൗമ്യ, ഗന്ധർവ, വാരുണ, ഒൻപതാമത്തേതായ സമുദ്രം ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ഈ ദ്വീപ്. ഈ ദ്വീപ് തെക്കിൽ നിന്ന് വടക്കിലേക്ക് ആയിരം യോജന നീളമുള്ളതാണ്; അതിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് കിരാതന്മാർ, പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്ത് യവനന്മാർ വസിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് ദേവന്മാരും മഹാത്മാക്കളും വാസം ചെയ്യുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങളും, അത്ഭുതപർവതങ്ങളും, വിശുദ്ധനദികളും, ഭാരതഭൂമിയുടെ മഹത്വവും.