ಗಾರ್ಹಪತ್ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ಅನ್ವಾಹಾರ್ಯೇಣ ಕರ್ಮಣಾ ಅಗ್ನಿಮ್ ಆಹವನೀಯಂ ಚ ವೇದಂ ದೀಕ್ಷಾಂ ಸಮಿದ್ ಧ್ರುವಮ್
ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿಯ ವಿಧಿಯಿಂದ, ಹೋಮಾಗ್ನಿಯ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು, ವೇದವನ್ನು, ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಿದನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.
ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಯಂ ಸ್ರುವಂ ಚೈವ ಆವಭೃಥ್ಯಂ ತಥೈವ ಚ ಅವಾಕ್ಪಾಣಿಸ್ ತು ಯಶ್ ಚಕ್ರೇ ಹವ್ಯಭಾಗಭುಜಸ್ ತಥಾ
ಪ್ರೋಕ್ಷಣದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು, ಹೋಮದ ಸ್ರುವವನ್ನು, ಅವಭೃಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಕೆಳಗೆ ಮುಖವಿಟ್ಟು ಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು.
ಹವ್ಯಾದಾಂಶ್ ಚ ಸುರಾಂಶ್ ಚಕ್ರೇ ಕವ್ಯಾದಾಂಶ್ ಚ ಪಿತೄನ್ ಅಥ ಭೋಗಾರ್ಥೇ ಯಜ್ಞವಿಧಿನಾ ಽಯೋಜಯದ್ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಣಿ
ಹವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಕವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಯಜ್ಞವಿಧಾನದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
ಪಾತ್ರಾಣಿ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದೀಕ್ಷಾಂ ಚರೂಂಶ್ ಚೋಲೂಖಲಾನಿ ಚ ಯೂಪಂ ಸಮಿತ್ ಸ್ರುವಂ ಸೋಮಂ ಪವಿತ್ರಾನ್ ಪರಿಧೀನ್ ಅಪಿ
ಪಾತ್ರೆಗಳು, ದಕ್ಷಿಣೆಗಳು, ದೀಕ್ಷೆ, ಪಾಕಗಳು, ಉಖಲುಗಳು, ಯೂಪ, ಸಮಿದ, ಸ್ರುವ, ಸೋಮ, ಪವಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಯಜ್ಞಿಯಾನಿ ಚ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಚಮಸಾಂಶ್ ಚ ತಥಾಪರಾನ್ ಸದಸ್ಯಾನ್ ಯಜಮಾನಾಂಶ್ ಚ ಮೇಧಾದೀಂಶ್ ಚ ಕ್ರತೂತ್ತಮಾನ್
ಯಜ್ಞದ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ವಿವಿಧ ಕಮಸಗಳು, ಸಹಾಯಕರನ್ನು, ಯಜಮಾನರನ್ನು, ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ವಿಬಭಾಜ ಪುರಾ ಯಸ್ ತು ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ ಯುಗಾನುರೂಪಂ ಯಃ ಕೃತ್ವಾ ಲೋಕಾನ್ ಅನುಪರಾಕ್ರಮಾತ್
ಯಾರು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಕರ್ಮದಿಂದ ಯುಗಾನುಸಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಂಚಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಕ್ಷಣಾ ನಿಮೇಷಾಃ ಕಾಷ್ಠಾಶ್ ಚ ಕಲಾಸ್ ತ್ರೈಕಾಲ್ಯಮ್ ಏವ ಚ ಮುಹೂರ್ತಾಸ್ ತಿಥಯೋ ಮಾಸಾ ದಿನಂ ಸಂವತ್ಸರಸ್ ತಥಾ
ಕ್ಷಣಗಳು, ನಿಮೆಷಗಳು, ಕಾಲದ ಅಳತೆಗಳು, ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳು, ಮೂರು ಕಾಲಗಳು, ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ತಿಥಿಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು, ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಷವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಋತವಃ ಕಾಲಯೋಗಾಶ್ ಚ ಪ್ರಮಾಣಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ತ್ರಿಷು ಆಯುಃಕ್ಷೇತ್ರಾಣ್ಯ್ ಉಪಚಯೋ ಲಕ್ಷಣಂ ರೂಪಸೌಷ್ಠವಮ್
ಋತುಗಳು, ಕಾಲದ ಸಂಯೋಗಗಳು, ಮೂರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಅಳತೆ, ಆಯುಷ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ವೃದ್ಧಿ, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ತ್ರಯೋ ಲೋಕಾಸ್ ತ್ರಯೋ ದೇವಾಸ್ ತ್ರೈವಿದ್ಯಂ ಪಾವಕಾಸ್ ತ್ರಯಃ ತ್ರೈಕಾಲ್ಯಂ ತ್ರೀಣಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ತ್ರಯೋ ವರ್ಣಾಸ್ ತ್ರಯೋ ಗುಣಾಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಮೂರು ದೇವರುಗಳು, ಮೂರು ವಿಧದ ವೇದ, ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು, ಮೂರು ಕಾಲ ವಿಭಾಗಗಳು, ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳು, ಮೂರು ವರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಸೃಷ್ಟಾ ಲೋಕಾಃ ಪುರಾ ಸರ್ವೇ ಯೇನಾನನ್ತೇನ ಕರ್ಮಣಾ ಸರ್ವಭೂತಗತಃ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸರ್ವಭೂತಗುಣಾತ್ಮಕಃ
ಯಾವನು ಅನಂತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಎಲ್ಲರ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು.
ನೃಣಾಮ್ ಇನ್ದ್ರಿಯಪೂರ್ವೇಣ ಯೋಗೇನ ರಮತೇ ಚ ಯಃ ಗತಾಗತಾಭ್ಯಾಂ ಯೋಗೇನ ಯ ಏವ ವಿಧಿರ್ ಈಶ್ವರಃ
ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಯೋಗದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಯೋಗದಿಂದ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನೇ ವಿಧಿ, ಅವನೇ ಈಶ್ವರನು.
ಯೋ ಗತಿರ್ ಧರ್ಮಯುಕ್ತಾನಾಮ್ ಅಗತಿಃ ಪಾಪಕರ್ಮಣಾಮ್ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಭವಶ್ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಸ್ಯ ರಕ್ಷಿತಾ
ಧರ್ಮಪರರಿಗೆ ಮಾರ್ಗ, ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲದವನು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ರಕ್ಷಕನು.
ಚಾತುರ್ವಿದ್ಯಸ್ಯ ಯೋ ವೇತ್ತಾ ಚಾತುರಾಶ್ರಮ್ಯಸಂಶ್ರಯಃ ದಿಗನ್ತರಂ ನಭೋ ಭೂಮಿರ್ ವಾಯುರ್ ವಾಪಿ ವಿಭಾವಸುಃ
ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವವನು, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೂ ಅವನೇ.
ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಮಯಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ ಯುಗೇಶಃ ಕ್ಷಣದಾಚರಃ ಯಃ ಪರಂ ಶ್ರೂಯತೇ ಜ್ಯೋತಿರ್ ಯಃ ಪರಂ ಶ್ರೂಯತೇ ತಪಃ
ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಕಾಶ, ಯುಗಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಂಚಾರಿ, ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶವೆಂದು ಕೇಳಲ್ಪಡುವವನು, ಪರಮ ತಪಸ್ಸು ಎಂದೂ ಕೇಳಲ್ಪಡುವವನು.
ಯಂ ಪರಂ ಪ್ರಾಹುರ್ ಅಪರಂ ಯಃ ಪರಃ ಪರಮಾತ್ಮವಾನ್ ಆದಿತ್ಯಾನಾಂ ತು ಯೋ ದೇವೋ ಯಶ್ ಚ ದೈತ್ಯಾನ್ತಕೋ ವಿಭುಃ
ಯಾರನ್ನು ಕೆಲವರು ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ದೇವರು, ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು.
ಯುಗಾನ್ತೇಷ್ವ್ ಅನ್ತಕೋ ಯಶ್ ಚ ಯಶ್ ಚ ಲೋಕಾನ್ತಕಾನ್ತಕಃ ಸೇತುರ್ ಯೋ ಲೋಕಸೇತೂನಾಂ ಮೇಧ್ಯೋ ಯೋ ಮೇಧ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್
ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತರುವವನು, ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಲೋಕಗಳ ಸೇತುವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇತು, ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರನು.
ವೇದ್ಯೋ ಯೋ ವೇದವಿದುಷಾಂ ಪ್ರಭುರ್ ಯಃ ಪ್ರಭವಾತ್ಮನಾಮ್ ಸೋಮಭೂತಶ್ ಚ ಸೌಮ್ಯಾನಾಮ್ ಅಗ್ನಿಭೂತೋ ಽಗ್ನಿವರ್ಚಸಾಮ್
ವೇದವನ್ನು ಅರಿತವರಿಗೆ ಅರಿಯಬೇಕಾದವನು, ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ, ಶಾಂತನಲ್ಲಿ ಸೋಮರೂಪ, ಅಗ್ನಿತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿರೂಪ.
ಯಃ ಶಕ್ರಾಣಾಮ್ ಈಶಭೂತಸ್ ತಪೋಭೂತಸ್ ತಪಸ್ವಿನಾಮ್ ವಿನಯೋ ನಯವೃತ್ತೀನಾಂ ತೇಜಸ್ ತೇಜಸ್ವಿನಾಮ್ ಅಪಿ
ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ನಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ವಿನಯ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸು.
ವಿಗ್ರಹೋ ವಿಗ್ರಹಾರ್ಹಾಣಾಂ ಗತಿರ್ ಗತಿಮತಾಮ್ ಅಪಿ ಆಕಾಶಪ್ರಭವೋ ವಾಯುರ್ ವಾಯೋಃ ಪ್ರಾಣಾದ್ ಧುತಾಶನಃ
ರೂಪಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲಿ ರೂಪ, ಗತಿಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಗತಿ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಾಳಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಹೋಮಾಗ್ನಿ.
ದಿವೋ ಹುತಾಶನಃ ಪ್ರಾಣಃ ಪ್ರಾಣೋ ಽಗ್ನಿರ್ ಮಧುಸೂದನಃ ರಸಾಚ್ ಛೋಣಿತಸಂಭೂತಿಃ ಶೋಣಿತಾನ್ ಮಾಂಸಮ್ ಉಚ್ಯತೇ
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೋಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಗ್ನಿ, ಪ್ರಾಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಮಧುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ರಸದಿಂದ ರಕ್ತ, ರಕ್ತದಿಂದ ಮಾಂಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾಂಸಾತ್ ತು ಮೇದಸೋ ಜನ್ಮ ಮೇದಸೋ ಽಸ್ಥಿ ನಿರುಚ್ಯತೇ ಅಸ್ಥ್ನೋ ಮಜ್ಜಾ ಸಮಭವನ್ ಮಜ್ಜಾತಃ ಶುಕ್ರಸಂಭವಃ
ಮಾಂಸದಿಂದ ಮೇದು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಮೇದುದಿಂದ ಅಸ್ಥಿ, ಅಸ್ಥಿಯಿಂದ ಮಜ್ಜೆ, ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ ವೀರ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಶುಕ್ರಾದ್ ಗರ್ಭಃ ಸಮಭವದ್ ರಸಮೂಲೇನ ಕರ್ಮಣಾ ತತ್ರಾಪಾಂ ಪ್ರಥಮೋ ಭಾಗಃ ಸ ಸೌಮ್ಯೋ ರಾಶಿರ್ ಉಚ್ಯತೇ
ವೀರ್ಯದಿಂದ ಗರ್ಭ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದರ ಮೂಲ ರಸ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಚಂದ್ರಮಂಡಲವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಗರ್ಭೋಷ್ಮಸಂಭವೋ ಜ್ಞೇಯೋ ದ್ವಿತೀಯೋ ರಾಶಿರ್ ಉಚ್ಯತೇ ಶುಕ್ರಂ ಸೋಮಾತ್ಮಕಂ ವಿದ್ಯಾದ್ ಆರ್ತವಂ ಪಾವಕಾತ್ಮಕಮ್
ಗರ್ಭವು ಗರ್ಭದ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎರಡನೇ ಭಾಗ, ವೀರ್ಯವು ಚಂದ್ರನ ಸ್ವರೂಪ, ಆರ್ಥವವು ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ವರೂಪ.
ಭಾವಾ ರಸಾನುಗಾಶ್ ಚೈಷಾಂ ಬೀಜೇ ಚ ಶಶಿಪಾವಕೌ ಕಫವರ್ಗೇ ಭವೇಚ್ ಛುಕ್ರಂ ಪಿತ್ತವರ್ಗೇ ಚ ಶೋಣಿತಮ್
ಇವುಗಳ ಗುಣಗಳು ರಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಇದ್ದಾರೆ; ಕಫವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯ, ಪಿತ್ತವರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ.
ಕಫಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ದೇಹಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಹೃದಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ತನ್ ಮನಸಃ ಸ್ಮೃತಮ್
ಕಫದ ಆಸನ ಹೃದಯ, ಪಿತ್ತವು ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದೆ; ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೃದಯವೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ನಾಭಿಕೋಷ್ಠಾನ್ತರಂ ಯತ್ ತು ತತ್ರ ದೇವೋ ಹುತಾಶನಃ ಮನಃ ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ ಜ್ಞೇಯಃ ಕಫಃ ಸೋಮೋ ವಿಭಾವ್ಯತೇ
ನಾಭಿಯಿಂದ ಒಳಗಿನ ಖಾಲಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವರಾದ ಅಗ್ನಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾರೆ; ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಫವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಿತ್ತಮ್ ಅಗ್ನಿಃ ಸ್ಮೃತಂ ತ್ವ್ ಏವಮ್ ಅಗ್ನಿಸೋಮಾತ್ಮಕಂ ಜಗತ್ ಏವಂ ಪ್ರವರ್ತಿತೇ ಗರ್ಭೇ ವರ್ಧಿತೇ ಽರ್ಬುದಸಂನಿಭೇ
ಪಿತ್ತವೇ ಅಗ್ನಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸ್ವರೂಪ. ಹೀಗೆ ಗರ್ಭ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಗುಡ್ಡೆಯಂತೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ವಾಯುಃ ಪ್ರವೇಶಂ ಸಂಚಕ್ರೇ ಸಂಗತಃ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ಸ ಪಞ್ಚಧಾ ಶರೀರಸ್ಥೋ ಭಿದ್ಯತೇ ವರ್ತತೇ ಪುನಃ
ವಾಯು ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಐದು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಸಮಾನಶ್ ಚ ಉದಾನೋ ವ್ಯಾನ ಏವ ಚ ಪ್ರಾಣೋ ಽಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮಾನಂ ವರ್ಧಯನ್ ಪರಿವರ್ತತೇ
ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ, ವ್ಯಾನ ಎಂಬ ಐದು ವಾಯುಗಳು; ಪ್ರಾಣವು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಪಾನಃ ಪಶ್ಚಿಮಂ ಕಾಯಮ್ ಉದಾನೋ ಽರ್ಧಂ ಶರೀರಿಣಃ ವ್ಯಾನಸ್ ತು ವ್ಯಾಪ್ಯತೇ ಯೇನ ಸಮಾನಃ ಸಂನಿವರ್ತತೇ
ಅಪಾನವು ದೇಹದ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು, ಉದಾನವು ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದೆ, ಸಮಾನವು ಸಮತೋಲನ ತರುತ್ತದೆ.