ನಿಹತ್ಯ ದಾನವಾನ್ ಭೀಮಾನ್ ಭುಕ್ತವಾನ್ ಭುವನತ್ರಯಮ್ ದ್ವಿತೀಯೇ ಚ ಯುಗೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ
ಭಯಾನಕ ದಾನವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಎರಡನೇ ಯುಗವಾದ ತ್ರೇತಾಯುಗ ಬರುವಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ಉದಯಿಸಿದನು.
ಬಭೂವ ಸುಮಹಾವೀರ್ಯೋ ದಶಗ್ರೀವಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ದಶ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಿರಾಹಾರೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ
ಅವನ ಹೆಸರು ದಶಗ್ರೀವ, ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಚಚಾರ ವ್ರತಮ್ ಅತ್ಯುಗ್ರಂ ತಪಃ ಪರಮದುಶ್ಚರಮ್ ತಪಸಾ ತೇನ ತುಷ್ಟೋ ಽಹಂ ವರಂ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರದತ್ತವಾನ್
ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾದ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದೆನು.
ಅವಧ್ಯಃ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ಸ ದೈತ್ಯೋರಗರಕ್ಷಸಾಮ್ ಶಾಪಪ್ರಹರಣೈರ್ ಉಗ್ರೈರ್ ಅವಧ್ಯೋ ಯಮಕಿಂಕರೈಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಶಾಪಗಳ ಭಯಾನಕ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಯಮನ ಸೇವಕರಿಂದ ಕೂಡಾ ಅವಧ್ಯನಾದನು.
ವರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತದಾ ರಕ್ಷೋ ಯಕ್ಷಾನ್ ಸರ್ವಗಣಾನ್ ಇಮಾನ್ ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷಂ ವಿನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಶಕ್ರಂ ಜೇತುಂ ಸಮುದ್ಯತಃ
ಆ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಧನದ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಶಕ್ರನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಹೊರಟನು.
ಸಂಗ್ರಾಮಂ ಸುಮಹಾಘೋರಂ ಕೃತ್ವಾ ದೇವೈಃ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ ದೇವರಾಜಂ ವಿನಿರ್ಜಿತ್ಯ ತದಾ ಇನ್ದ್ರಜಿತೇತಿ ವೈ
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ದೇವರಾಜನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
ರಾಕ್ಷಸಸ್ ತತ್ಸುತೋ ನಾಮ ಮೇಘನಾದಃ ಪ್ರಲಬ್ಧವಾನ್ ಅಮರಾವತೀಂ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೇವರಾಜಗೃಹೇ ಶುಭೇ
ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗನಾದ ಮೇಘನಾದನು ಅಮರವತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ದೇವರಾಜನ ಸುಂದರ ಗೃಹವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
ದದರ್ಶಾಞ್ಜನಸಂಕಾಶಾಂ ರಾವಣಸ್ ತು ಬಲಾನ್ವಿತಃ ಪ್ರತಿಮಾಂ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಯುತಾಮ್
ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾವಣನು, ಕಾಜಲದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ, ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಾಸುದೇವನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಶ್ರೀವತ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಪದ್ಮಪತ್ತ್ರಾಯತೇಕ್ಷಣಾಮ್ ವನಮಾಲಾವೃತೋರಸ್ಕಾಂ ಮುಕುಟಾಙ್ಗದಭೂಷಿತಾಮ್
ಅವಳು ಶ್ರೀವತ್ಸದ ಗುರುತು ಧರಿಸಿದ್ದಳು, ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಾವರೆ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದವು, ಅವಳ ಎದೆಗೆ ಕಾಡುಹೂವಿನ ಹಾರವಿತ್ತು, ತಲೆಗೆ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಕೈಗಳಿಗೆ ಕಂಕಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಹಸ್ತಾಂ ಪೀತವಸ್ತ್ರಾಂ ಚತುರ್ಭುಜಾಮ್ ಸರ್ವಾಭರಣಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದಾಮ್
ಅವಳ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗದೆಯಿತ್ತು, ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ್ದಳು, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿದ್ದಳು, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವಳಾಗಿದ್ದಳು.
ವಿಹಾಯ ರತ್ನಸಂಘಾಂಶ್ ಚ ಪ್ರತಿಮಾಂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಾಮ್ ಪುಷ್ಪಕೇಣ ವಿಮಾನೇನ ಲಙ್ಕಾಂ ಪ್ರಾಸ್ಥಾಪಯದ್ ದ್ರುತಮ್
ಅವನು ರತ್ನಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಲಂಕೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಪುರಾಧ್ಯಕ್ಷಃ ಸ್ಥಿತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸ ವಿಭೀಷಣಃ ರಾವಣಸ್ಯಾನುಜೋ ಮನ್ತ್ರೀ ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣಃ
ನಗರದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಭೀಷಣನು, ರಾವಣನ ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಚಿವನು, ನಾರಾಯಣನ ಭಕ್ತನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿದ್ದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾಂ ಪ್ರತಿಮಾಂ ದಿವ್ಯಾಂ ದೇವೇನ್ದ್ರಭವನಚ್ಯುತಾಮ್ ರೋಮಾಞ್ಚಿತತನುರ್ ಭೂತ್ವಾ ವಿಸ್ಮಯಂ ಸಮಪದ್ಯತ
ಆ ದೈವಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು, ದೇವೇಂದ್ರನ ಮನೆತನದಿಂದ ಇಳಿದಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಭೀಷಣನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟಾಯಿತು, ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಂ ಜನ್ಮ ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಂ ತಪಃ
ದೇವರ ಮುಂದೆ ತಲೆಯೊಗ್ಗಿಸಿ, ಆಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದದಿಂದ, ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು, ಇಂದು ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಫಲವತ್ತಾಯಿತು.'
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ಸ ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮುಹುರ್ ಮುಹುಃ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಭ್ರಾತರಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿರ್ ಅಭಾಷತ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ವಂದಿಸಿ, ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ತಮ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ಹೋದನು.
ರಾಜನ್ ಪ್ರತಿಮಯಾ ತ್ವಂ ಮೇ ಪ್ರಸಾದಂ ಕರ್ತುಮ್ ಅರ್ಹಸಿ ಯಾಮ್ ಆರಾಧ್ಯ ಜಗನ್ನಾಥ ನಿಸ್ತರೇಯಂ ಭವಾರ್ಣವಮ್
'ಮಹಾರಾಜನೇ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೂಲಕ ನೀನು ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು.'
ಭ್ರಾತುರ್ ವಚನಮ್ ಆಕರ್ಣ್ಯ ರಾವಣಸ್ ತಂ ತದಾಬ್ರವೀತ್ ಗೃಹಾಣ ಪ್ರತಿಮಾಂ ವೀರ ತ್ವ್ ಅನಯಾ ಕಿಂ ಕರೋಮ್ಯ್ ಅಹಮ್
ತಮ್ಮನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ರಾವಣನು ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ವೀರನೇ, ನೀನು ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ. ನನಗೆ ಇದರಿಂದ ಏನು ಬೇಕು?'
ಸ್ವಯಂಭುವಂ ಸಮಾರಾಧ್ಯ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ವಿಜಯೇ ತ್ವ್ ಅಹಮ್ ನಾನಾಶ್ಚರ್ಯಮಯಂ ದೇವಂ ಸರ್ವಭೂತಭವೋದ್ಭವಮ್
'ನಾನು ಸ್ವಯಂಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಅದ್ಭುತ ದೇವರು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಲ.'
ವಿಭೀಷಣೋ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಸ್ ತದಾ ತಾಂ ಪ್ರತಿಮಾಂ ಶುಭಾಮ್ ಶತಮ್ ಅಷ್ಟೋತ್ತರಂ ಚಾಬ್ದಂ ಸಮಾರಾಧ್ಯ ಜನಾರ್ದನಮ್
ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ಆ ಶುಭ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನೂರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಅಜರಾಮರಣಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮ್ ಅಣಿಮಾದಿಗುಣೈರ್ ಯುತಮ್ ರಾಜ್ಯಂ ಲಙ್ಕಾಧಿಪತ್ಯಂ ಚ ಭೋಗಾನ್ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಯಥೇಪ್ಸಿತಾನ್
ಅವನು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು, ಅಣಿಮಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು, ಲಂಕೆಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಅಹೋ ನೋ ವಿಸ್ಮಯೋ ಜಾತಃ ಶ್ರುತ್ವೇದಂ ಪರಮಾಮೃತಮ್ ಅನನ್ತವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಸಂಭವಂ ಭುವಿ ದುರ್ಲಭಮ್
ಅಯ್ಯೋ, ನಮಗೆ ಎಂತಹ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು! ಅನಂತ ವಾಸುದೇವನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದ ಅವತಾರವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರಮ ಅಮೃತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇವೆ.
ಶ್ರೋತುಮ್ ಇಚ್ಛಾಮಹೇ ದೇವ ವಿಸ್ತರೇಣ ಯಥಾತಥಮ್ ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ವಕ್ತುಮ್ ಅರ್ಹಸ್ಯ್ ಅಶೇಷತಃ
ದೇವಾ, ನಾವು ಆ ದೇವರ ಮಹಿಮೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ, ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು.
ತದಾ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ ಕ್ರೂರೋ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಕಿಂನರಾನ್ ಲೋಕಪಾಲಾನ್ ಸಮನುಜಾನ್ ಮುನಿಸಿದ್ಧಾಂಶ್ ಚ ಪಾಪಕೃತ್
ಆ ಕ್ರೂರ ರಾಕ್ಷಸನು ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಕಿನ್ನರರು, ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.
ವಿಜಿತ್ಯ ಸಮರೇ ಸರ್ವಾನ್ ಆಜಹಾರ ತದಙ್ಗನಾಃ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ನಗರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಪುನಃ ಸೀತಾರ್ಥಮೋಹಿತಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅವರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು, ಲಂಕಾ ನಗರವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, ಮತ್ತೆ ಸೀತೆಯಿಗಾಗಿ ಮೋಹಗೊಂಡನು.
ಶಙ್ಕಿತೋ ಮೃಗರೂಪೇಣ ಸೌವರ್ಣೇನ ಚ ರಾವಣಃ ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೇನ ರಾಮೇಣ ರಣೇ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ
ರಾವಣನು ಸಂಶಯದಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಮೃಗ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು; ನಂತರ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಮನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು.
ರಾವಣಸ್ಯ ವಧಾರ್ಥಾಯ ಹತ್ವಾ ವಾಲಿಂ ಮನೋಜವಮ್ ಅಭಿಷಿಕ್ತಶ್ ಚ ಸುಗ್ರೀವೋ ಯುವರಾಜೋ ಽಙ್ಗದಸ್ ತಥಾ
ರಾವಣನ ವಧೆಗೆಂದು, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ, ಅಂಗಳನನ್ನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲಾಯಿತು.
ಹನುಮಾನ್ ನಲನೀಲಶ್ ಚ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ ಪನಸಸ್ ತಥಾ ಗವಯಶ್ ಚ ಗವಾಕ್ಷಶ್ ಚ ಪಾಠೀನಃ ಪರಮೌಜಸಃ
ಹನುಮಂತನು, ನಳನು, ನೀಲನೂ, ಜಾಂಬವಂತನು, ಪನಸನು, ಗವಯನು, ಗವಾಕ್ಷನು ಮತ್ತು ಪಾಠೀನ ಎಂಬ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೂ ಇದ್ದರು.
ಏತೈಶ್ ಚಾನ್ಯೈಶ್ ಚ ಬಹುಭಿರ್ ವಾನರೈಃ ಸಮಹಾಬಲೈಃ ಸಮಾವೃತೋ ಮಹಾಘೋರೈ ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ
ಈ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರವಾದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರಾಮನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು.
ಗಿರೀಣಾಂ ಸರ್ವಸಂಘಾತೈಃ ಸೇತುಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಮಹೋದಧೌ ಬಲೇನ ಮಹತಾ ರಾಮಃ ಸಮುತ್ತೀರ್ಯ ಮಹೋದಧಿಮ್
ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಮನು ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ತನ್ನ ಮಹಾ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ಸಂಗ್ರಾಮಮ್ ಅತುಲಂ ಚಕ್ರೇ ರಕ್ಷೋಗಣಸಮನ್ವಿತಃ ಯಮಹಸ್ತಂ ಪ್ರಹಸ್ತಂ ಚ ನಿಕುಮ್ಭಂ ಕುಮ್ಭಮ್ ಏವ ಚ
ಅವನು ರಾಕ್ಷಸರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಯಮಹಸ್ತ, ಪ್ರಹಸ್ತ, ನಿಕುಂಭ, ಕುಂಭ ಎಂಬವರೊಂದಿಗೆ ತಾಳಲಾಗದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.