ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣಮ್

ತತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ಚಾಖ್ಯಾತಂ ಮದ್ದೇವಯಜನಂ ಚ ತತ್ ತತ್ರಸ್ಥಃ ಕೃಮಿಕೀಟಾದಿಃ ಸೋ ಽಪ್ಯ್ ಅನ್ತೇ ಮುಕ್ತಿಭಾಜನಮ್

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ನನ್ನ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಧರ್ಮಬೀಜಂ ಮುಕ್ತಿಬೀಜಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಮ್ ಉಚ್ಯತೇ ವಿಶೇಷಾದ್ ಗೌತಮೀಶ್ಲಿಷ್ಟೋ ದೇಶಃ ಪುಣ್ಯತಮೋ ಽಭವತ್

ಧರ್ಮದ ಬೀಜವೂ, ಮುಕ್ತಿಯ ಬೀಜವೂ ದಂಡಕಾರಣ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೌತಮೀ ನದಿಯೊಡನೆ ಸೇರಿರುವ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಾಯಿತು.

ಪ್ರಣೀತಾಸಂಗಮೇ ಚಾಪಿ ಕುಶತರ್ಪಣ ಏವ ವಾ ಸ್ನಾನದಾನಾದಿ ಯಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ ಗಚ್ಛೇತ್ ಪರಮಂ ಪದಮ್

ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲೋ, ಅಥವಾ ಕುಶವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲೋ, ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ಮರಣಂ ಪಠನಂ ವಾಪಿ ಶ್ರವಣಂ ಚಾಪಿ ಭಕ್ತಿತಃ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಂ ಪುಂಸಾಂ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಂ ವಿದುಃ

ಸ್ಮರಣೆ, ಪಠಣೆ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವುದೇ ಆಗಲಿ, ಇದನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳೂ ನೆರವೇರುತ್ತವೆ; ಭೋಗವೂ ಮುಕ್ತಿಯೂ ದೊರಕುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಉಭಯೋಸ್ ತೀರಯೋಸ್ ತತ್ರ ತೀರ್ಥಾನ್ಯ್ ಆಹುರ್ ಮನೀಷಿಣಃ ಷಡಶೀತಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ತೇಷು ಪುಣ್ಯಂ ಪುರೋದಿತಮ್

ಆ ಸ್ಥಳದ ಎರಡೂ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಋಷಿಗಳು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ—ಅವು ಎಣಿಸಿದರೆ ಎಣೂರಾರು ಸಾವಿರ. ಅವುಗಳ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಾರಾಣಸ್ಯಾ ಅಪಿ ಮುನೇ ಕುಶತರ್ಪಣಮ್ ಉತ್ತಮಮ್ ನಾನೇನ ಸದೃಶಂ ತೀರ್ಥಂ ವಿದ್ಯತೇ ಸಚರಾಚರೇ

ಓ ಮುನಿಯೇ, ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲೂ ಕುಶತರ್ಪಣ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಇಂತಹ ತೀರ್ಥವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರಾಚರಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ.

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿಪಾಪಾನಾಂ ಸ್ಮರಣಾದ್ ಅಪಿ ನಾಶನಮ್ ತೀರ್ಥಮ್ ಏತನ್ ಮುನೇ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಂ ಮಹೀತಲೇ

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಪಾಪಗಳೂ ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ತೀರ್ಥವೇ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲೆಂದು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮನ್ಯುತೀರ್ಥಮ್ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶನಮ್ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಂ ನೄಣಾಂ ಸ್ಮರಣಾದ್ ಅಘನಾಶನಮ್

ಅದು ಮನ್ಯು ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳೂ ನೆರವೇರುತ್ತವೆ, ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶೃಣುಷ್ವಾವಹಿತೋ ಮುನೇ ದೇವಾನಾಂ ದಾನವಾನಾಂ ಚ ಸಂಗರೋ ಽಭೂನ್ ಮಿಥಃ ಪುರಾ

ಅದರ ಮಹಿಮೆನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು ಮುನಿಯೇ. ಒಮ್ಮೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.

ತತ್ರಾಜಯನ್ ನೈವ ಸುರಾ ದಾನವಾ ಜಯಿನೋ ಽಭವನ್ ಪರಾಙ್ಮುಖಾಃ ಸುರಗಣಾಃ ಸಂಗರಾದ್ ಗತಚೇತಸಃ

ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಜಯಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ, ದಾನವರು ಜಯಿಸಿದರು. ದೇವತೆಗಳ ಪಂಗಡಗಳು ಸೋತು, ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

ಮಾಮ್ ಅಭ್ಯೇತ್ಯ ಸಮೂಚುಸ್ ತೇ ದೇಹಿ ನೋ ಽಭಯಕಾರಣಮ್ ತಾನ್ ಅಹಂ ಪ್ರತ್ಯವೋಚಂ ವೈ ಗಙ್ಗಾಂ ಗಚ್ಛತ ಸರ್ವಶಃ

ಅವರು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, 'ನಮಗೆ ಭಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಅವರಿಗೆ, 'ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಗಂಗೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದೆ.

ತತ್ರ ವೈ ಗೌತಮೀತೀರೇ ಸ್ತುತ್ವಾ ದೇವಂ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ಅನಪಾಯನಿರಾಯಾಸಸಹಜಾನನ್ದಸುನ್ದರಮ್

ಅವರು ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದ, ಸುಂದರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಲಪ್ಸ್ಯತೇ ಸರ್ವವಿಬುಧಾ ಜಯಹೇತುರ್ ಮಹೇಶ್ವರಾತ್ ತಥೇತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ಸುರಗಣಾಃ ಸ್ತುವನ್ತಿ ಸ್ಮ ಮಹೇಶ್ವರಮ್

ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಜಯದ ಕಾರಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. 'ಹೌದು' ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ತಪೋ ಽತಪ್ಯನ್ತ ಕೇಚಿದ್ ವೈ ನನೃತುಶ್ ಚ ತಥಾಪರೇ ಅಸ್ನಾಪಯಂಶ್ ಚ ಕೇಚಿಚ್ ಚ ಽಪೂಜಯಂಶ್ ಚ ತಥಾಪರೇ

ಕೆಲವರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ತತಃ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಭಗವಾಞ್ ಶೂಲಪಾಣಿರ್ ಮಹೇಶ್ವರಃ ದೇವಾನ್ ಅಥಾಬ್ರವೀತ್ ತುಷ್ಟೋ ವ್ರಿಯತಾಂ ಯದ್ ಅಭೀಪ್ಸಿತಮ್

ಆಗ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, 'ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ದೇವಾ ಊಚುಃ ಸುರಪತಿಂ ವಿಜಯಾಯ ದದಸ್ವ ನಃ ಪುರುಷಂ ಪರಮಶ್ಲಾಘ್ಯಂ ರಣೇಷು ಪುರತಃ ಸ್ಥಿತಮ್

ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿಯಾದವರೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಜಯವನ್ನು ತರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷನನ್ನು ನಮಗೆ ಕೊಡು.'

ಯದ್ಬಾಹುಬಲಮ್ ಆಶ್ರಿತ್ಯ ಭವಾಮಃ ಸುಖಿನೋ ವಯಮ್ ತಥೇತ್ಯ್ ಉವಾಚ ಭಗವಾನ್ ದೇವಾನ್ ಪ್ರತಿ ಮಹೇಶ್ವರಃ

'ಅವನ ಬಲವನ್ನು ನಂಬಿ ನಾವು ಸುಖವಾಗಿ ಇರಬಹುದು.' ಮಹೇಶ್ವರನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ 'ಹೌದು' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

ಆತ್ಮನಸ್ ತೇಜಸಾ ಕಶ್ಚಿನ್ ನಿರ್ಮಿತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ ಮನ್ಯುನಾಮಾನಮ್ ಅತ್ಯುಗ್ರಂ ದೇವಸೈನ್ಯಪುರೋಗಮಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನ್ಯು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರನಾದ ದೇವಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ತಂ ನತ್ವಾ ತ್ರಿದಶಾಃ ಸರ್ವೇ ಶಿವಂ ನತ್ವಾ ಸ್ವಮ್ ಆಲಯಮ್ ಮನ್ಯುನಾ ಸಹ ಚಾಭ್ಯೇತ್ಯ ಪುನರ್ ಯುದ್ಧಾಯ ತಸ್ಥಿರೇ

ಅವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲ ಶಿವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಮನ್ಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಯುದ್ಧೇ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ತು ದನುಜೈರ್ ದೈತೇಯೈಶ್ ಚ ಮಹಾಬಲೈಃ ವಿಬುಧಾ ಜಾತಸಂನದ್ಧಾ ಮನ್ಯುಮ್ ಊಚುಃ ಪುರಃ ಸ್ಥಿತಾಃ

ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ದಾನುಜರು ಎಂಬ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ದೇವತೆಗಳು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಮನ್ಯುವಿನೆದುರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ತವ ಪಶ್ಯಾಮಃ ಪಶ್ಚಾದ್ ಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಹೇ ಪರೈಃ ತಸ್ಮಾದ್ ದರ್ಶಯ ಚಾತ್ಮಾನಂ ಮನ್ಯೋ ಽಸ್ಮಾಕಂ ಯುಯುತ್ಸತಾಮ್

ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಂತರ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮನ್ಯುವೇ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸು.

ತದ್ ದೇವವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮನ್ಯುರ್ ಆಹ ಸ್ಮಯನ್ನ್ ಇವ

ದೇವತೆಗಳ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನ್ಯು, ನಗುವಿನಂತೆ ತೋರಿ, ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

ಜನಿತಾ ಮಮ ದೇವೇಶಃ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವದೃಕ್ ಪ್ರಭುಃ ಯಃ ಸರ್ವಂ ವೇತ್ತಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಧಾಮನಾಮ ಮನಃಸ್ಥಿತಮ್

ನನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಪ್ರಭು; ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವವನು.

ನೈವ ಕಶ್ಚಿಚ್ ಚ ತಂ ವೇತ್ತಿ ಯಃ ಸರ್ವಂ ವೇತ್ತಿ ಸರ್ವದಾ ಅಮೂರ್ತಂ ಮೂರ್ತಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಏತದ್ ವೇತ್ತಿ ಕರ್ತಾ ಜಗನ್ಮಯಃ

ಯಾರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿಯುವನೋ, ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವನು ರೂಪವಿಲ್ಲದವನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ರೂಪವಂತನೂ ಹೌದು; ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ತುಂಬಿರುವವನು.

ಪರೋ ಽಸೌ ಭಗವಾನ್ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ತಥಾ ದಿವ್ಯ್ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಗಃ ಕಸ್ ತಸ್ಯ ರೂಪಂ ಯೋ ವೇದ ಕಸ್ಯ ಕರ್ತಾ ಜಗನ್ಮಯಃ

ಅವನು ಪರಮಾತ್ಮ, ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ದೇವಮಾನ್ಯನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು. ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ? ಜಗತ್ತಾಗಿರುವ ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಯಾರು?

ಏವಂವಿಧಾದ್ ಅಹಂ ಜಾತೋ ಮಾಂ ಕಥಂ ವೇತ್ತುಮ್ ಅರ್ಹಥ ಅಥವಾ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಾ ವೈ ಭವನ್ತೋ ಮಾನುಪಶ್ಯತ

ಅಂತಹವನಿಂದಲೇ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀವು ನನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ? ಆದರೆ ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡಿ.

ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ದರ್ಶಯಾಮ್ ಆಸ ಮನ್ಯೂ ರೂಪಂ ಸ್ವಕಂ ಮಹತ್ ತಾರ್ತೀಯಚಕ್ಷುಷೋದ್ಭೂತಂ ಭವಸ್ಯ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮನ್ಯು ತನ್ನ ಮಹತ್ತರ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು; ಅದು ಪರಮೇಶ್ವರ ಭವನ ತೃತೀಯ ನೇತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತ್ತು.

ತೇಜಸಾ ಸಂಭೃತಂ ರೂಪಂ ಯತಃ ಸರ್ವಂ ತದ್ ಉಚ್ಯತೇ ಪೌರುಷಂ ಪುರುಷೇಷ್ವ್ ಏವ ಅಹಂಕಾರಶ್ ಚ ಜನ್ತುಷು

ಆ ರೂಪವು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪುರುಷತ್ವವೆಂದು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ರೋಧಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಯೋ ಭೀಮ ಉಪಸಂಹಾರಕೃದ್ ಭವೇತ್ ತಂ ಶಂಕರಪ್ರತಿನಿಧಿಂ ಜ್ವಲನ್ತಂ ನಿಜತೇಜಸಾ

ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಭಯಾನಕ ಕ್ರೋಧ, ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುವವನು; ತನ್ನದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊತ್ತಿರುವ ಶಂಕರನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ.