ಕೈಲಾಸಶಿಖರಂ ಗತ್ವಾ ಗೌತಮೋ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿಃ ಕಿಂ ಚಕಾರ ತಪೋ ವಾಪಿ ಕಾಂ ಚಕ್ರೇ ಸ್ತುತಿಮ್ ಉತ್ತಮಾಮ್
ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಯು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನಾ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದನಾ?
ಗಿರಿಂ ಗತ್ವಾ ತತೋ ವತ್ಸ ವಾಚಂ ಸಂಯಮ್ಯ ಗೌತಮಃ ಆಸ್ತೀರ್ಯ ಸ ಕುಶಾನ್ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಕೈಲಾಸೇ ಪರ್ವತೋತ್ತಮೇ
ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಗೌತಮನು, ಮಗನೇ, ಮಾತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಕುಶವನ್ನು ಹಾಸಿ, ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ ಕುಳಿತನು.
ಉಪವಿಶ್ಯ ಶುಚಿರ್ ಭೂತ್ವಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಚೇದಂ ತತೋ ಜಗೌ ಅಪತತ್ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಶ್ ಚ ಸ್ತೂಯಮಾನೇ ಮಹೇಶ್ವರೇ
ಕುಳಿತು, ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ನಂತರ ಅವನು ಆ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದನು. ಮಹೇಶ್ವರನು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವಾಗ ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು.
ಭೋಗಾರ್ಥಿನಾಂ ಭೋಗಮ್ ಅಭೀಪ್ಸಿತಂ ಚ ದಾತುಂ ಮಹಾನ್ತ್ಯ್ ಅಷ್ಟವಪೂಂಷಿ ಧತ್ತೇ ಸೋಮೋ ಜನಾನಾಂ ಗುಣವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ದೇವಂ ಮಹಾದೇವಮ್ ಇತಿ ಸ್ತುವನ್ತಿ
ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಇಚ್ಛಿತವಾದ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು, ಸೋಮನು ಎಂಟು ಮಹತ್ತರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸದಾ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ದೇವರನ್ನು, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕರ್ತುಂ ಸ್ವಕೀಯೈರ್ ವಿಷಯೈಃ ಸುಖಾನಿ ಭರ್ತುಂ ಸಮಸ್ತಂ ಸಚರಾಚರಂ ಚ ಸಂಪತ್ತಯೇ ಹ್ಯ್ ಅಸ್ಯ ವಿವೃದ್ಧಯೇ ಚ ಮಹೀಮಯಂ ರೂಪಮ್ ಇತೀಶ್ವರಸ್ಯ
ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಸುಖವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಚರಾಚರಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪೋಷಿಸಲು, ಸಂಪತ್ತಿಗೂ ವೃದ್ಧಿಗೂ, ಈಶ್ವರನು ಭೂಮಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸೃಷ್ಟೇಃ ಸ್ಥಿತೇಃ ಸಂಹರಣಾಯ ಭೂಮೇರ್ ಆಧಾರಮ್ ಆಧಾತುಮ್ ಅಪಾಂ ಸ್ವರೂಪಮ್ ಭೇಜೇ ಶಿವಃ ಶಾನ್ತತನುರ್ ಜನಾನಾಂ ಸುಖಾಯ ಧರ್ಮಾಯ ಜಗತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್
ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಕ್ಕಾಗಿ, ಭೂಮಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಶಿವನು ಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ನೀರಿನ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ಜನರ ಸುಖಕ್ಕೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ, ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದನು.
ಕಾಲವ್ಯವಸ್ಥಾಮ್ ಅಮೃತಸ್ರವಂ ಚ ಜೀವಸ್ಥಿತಿಂ ಸೃಷ್ಟಿಮ್ ಅಥೋ ವಿನಾಶನಮ್ ಮುದಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಸುಖಮ್ ಉನ್ನತಿಂ ಚ ಚಕ್ರೇ ಽರ್ಕಚನ್ದ್ರಾಗ್ನಿಮಯಂ ಶರೀರಮ್
ಕಾಲದ ಕ್ರಮವನ್ನು, ಅಮೃತದ ಹರಿವನ್ನು, ಜೀವಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಆನಂದ, ಸುಖ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.
ವೃದ್ಧಿಂ ಗತಿಂ ಶಕ್ತಿಮ್ ಅಥಾಕ್ಷರಾಣಿ ಜೀವವ್ಯವಸ್ಥಾಂ ಮುದಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನೇಕಾಮ್ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ಕೃತಂ ವಾಯುರ್ ಇತೀಶರೂಪಂ ತ್ವಂ ವೇತ್ಸಿ ನೂನಂ ಭಗವನ್ ಭವನ್ತಮ್
ವೃದ್ಧಿ, ಚಲನೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು, ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು, ಅನೇಕ ಆನಂದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಈಶ್ವರನು ವಾಯುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಭಗವಂತಾ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯೆ.
ಭೇದೈರ್ ವಿನಾ ನೈವ ಕೃತಿರ್ ನ ಧರ್ಮೋ ನಾತ್ಮೀಯಮ್ ಅನ್ಯನ್ ನ ದಿಶೋ ಽನ್ತರಿಕ್ಷಮ್ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೌ ನ ಚ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತೀ ತಸ್ಮಾದ್ ಇದಂ ವ್ಯೋಮವಪುಸ್ ತವೇಶ
ಭೇದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ವಂತದ್ದೆಂದೂ ಇಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಆಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ದ್ಯುಲೋಕ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಭೋಗ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆಕಾಶರೂಪವು ನಿನದು, ಈಶ್ವರಾ.
ಧರ್ಮಂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಯಿತುಂ ವ್ಯವಸ್ಯ ಋಕ್ಸಾಮಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಯಜುಶ್ ಚ ಶಾಖಾಃ ಲೋಕೇ ಚ ಗಾಥಾಃ ಸ್ಮೃತಯಃ ಪುರಾಣಮ್ ಇತ್ಯಾದಿಶಬ್ದಾತ್ಮಕತಾಮ್ ಉಪೈತಿ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ನೀನು ಋಕ್, ಸಾಮ, ಯಜುಸ್ಸುಗಳ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗಾಥೆಗಳು, ಸ್ಮೃತಿಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಶಬ್ದರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಯಷ್ಟಾ ಕ್ರತುರ್ ಯಾನ್ಯ್ ಅಪಿ ಸಾಧನಾನಿ ಋತ್ವಿಕ್ಪ್ರದೇಶಂ ಫಲದೇಶಕಾಲಾಃ ತ್ವಮ್ ಏವ ಶಂಭೋ ಪರಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವಂ ವದನ್ತಿ ಯಜ್ಞಾಙ್ಗಮಯಂ ವಪುಸ್ ತೇ
ಯಜಮಾನ, ಯಜ್ಞ, ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳು, ಋತ್ವಿಕ್ಕು ಸ್ಥಳ, ಫಲದ ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೀನೇ, ಶಂಭೋ; ಪರಮಾರ್ಥ ತತ್ತ್ವವೂ ನೀನೇ; ಯಜ್ಞದ ಅಂಗಗಳ ರೂಪವು ನಿನಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕರ್ತಾ ಪ್ರದಾತಾ ಪ್ರತಿಭೂಃ ಪ್ರದಾನಂ ಸರ್ವಜ್ಞಸಾಕ್ಷೀ ಪುರುಷಃ ಪರಶ್ ಚ ಪ್ರತ್ಯಾತ್ಮಭೂತಃ ಪರಮಾರ್ಥರೂಪಸ್ ತ್ವಮ್ ಏವ ಸರ್ವಂ ಕಿಮ್ ಉ ವಾಗ್ವಿಲಾಸೈಃ
ನೀನೇ ಕರ್ತ, ದಾತ, ಭರವಸೆ, ದಾನ, ಸರ್ವಜ್ಞ ಸಾಕ್ಷಿ, ಪರಪುರುಷ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ಪರಮಾರ್ಥರೂಪ; ನೀನೇ ಎಲ್ಲವೂ; ಮಾತಿನ ಆಟ ಏಕೆ ಬೇಕು?
ನ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರೈರ್ ಗುರುಭಿಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟೋ ನ ನಾಸಿ ಬುದ್ಧ್ಯಾದಿಭಿರ್ ಅಪ್ರಧೃಷ್ಯಃ ಅಜೋ ಽಪ್ರಮೇಯಃ ಶಿವಶಬ್ದವಾಚ್ಯಸ್ ತ್ವಮ್ ಅಸ್ತಿ ಸತ್ಯಂ ಭಗವನ್ ನಮಸ್ ತೇ
ನೀನು ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ, ಗುರುಗಳಿಂದಲೂ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿರುವವನಲ್ಲ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೂ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಾಧನಗಳಿಂದಲೂ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವವನಲ್ಲ. ನೀನು ಜನನರಹಿತನು, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದವನು, 'ಶಿವ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಭಗವಂತಾ, ನಿನಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಆತ್ಮೈಕತಾಂ ಸ್ವಪ್ರಕೃತಿಂ ಕದಾಚಿದ್ ಐಕ್ಷಚ್ ಛಿವಃ ಸಂಪದ್ ಇಯಂ ಮಮೇತಿ ಪೃಥಕ್ ತದೈವಾಭವದ್ ಅಪ್ರತರ್ಕ್ಯ ಅಚಿನ್ತ್ಯಪ್ರಭಾವೋ ಬಹುವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿಃ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಶಿವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು, 'ನನ್ನದು' ಮತ್ತು 'ನನ್ನದಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಎಂದು ನೋಡಿದಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ, ಅಚಿಂತ್ಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಅನೇಕ ವಿಶ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟನು.
ಭಾವೇ ಽಭಿವೃದ್ಧಾ ಚ ಭವೇ ಭವೇ ಚ ಸ್ವಕಾರಣಂ ಕಾರಣಮ್ ಆಸ್ಥಿತಾ ಚ ನಿತ್ಯಾ ಶಿವಾ ಸರ್ವಸುಲಕ್ಷಣಾ ವಾ ವಿಲಕ್ಷಣಾ ವಿಶ್ವಕರಸ್ಯ ಶಕ್ತಿಃ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳು ಭಾವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಕಾರಣವಾಗಿರುವವಳಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಶಾಶ್ವತಳೂ, ಶುಭಳೂ, ಎಲ್ಲ ಉತ್ತಮ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಳೂ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನಳೂ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಉತ್ಪಾದನಂ ಸಂಸ್ಥಿತಿರ್ ಅನ್ನವೃದ್ಧಿ ಲಯಾಃ ಸತಾಂ ಯತ್ರ ಸನಾತನಾಸ್ ತೇ ಏಕೈವ ಮೂರ್ತಿರ್ ನ ಸಮಸ್ತಿ ಕಿಂಚಿದ್ ಅಸಾಧ್ಯಮ್ ಅಸ್ಯಾ ದಯಿತಾ ಹರಸ್ಯ
ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಅನ್ನದ ವೃದ್ಧಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಯ—ಈ ಎಲ್ಲ ಶಾಶ್ವತ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಅವಳಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಹರನ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಆಕೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
ಯದರ್ಥಮ್ ಅನ್ನಾನಿ ಧನಾನಿ ಜೀವಾ ಯಚ್ಛನ್ತಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತಪಾಂಸಿ ಧರ್ಮಾನ್ ಸಾಪೀಯಮ್ ಅಮ್ಬಾ ಜಗತೋ ಜನಿತ್ರೀ ಪ್ರಿಯಾ ತು ಸೋಮಸ್ಯ ಮಹಾಸುಕೀರ್ತಿಃ
ಜನರು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಅನ್ನ, ಧನ, ಜೀವಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಪಸ್ಸುಗಳು, ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಆಕೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಯಾಗಿರುವಳು, ಸೋಮನ ಪ್ರಿಯಳೂ, ಮಹಾಪುಖ್ಯಾತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಯದ್ ಈಕ್ಷಿತಂ ಕಾಙ್ಕ್ಷತಿ ವಾಸವೋ ಽಪಿ ಯನ್ನಾಮತೋ ಮಙ್ಗಲಮ್ ಆಪ್ನುಯಾಚ್ ಚ ಯಾ ವ್ಯಾಪ್ಯ ವಿಶ್ವಂ ವಿಮಲೀಕರೋತಿ ಸೋಮಾ ಸದಾ ಸೋಮಸಮಾನರೂಪಾ
ಇಂದ್ರನೂ ಕೂಡ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಯಸುವದು, ಅವಳ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶುಭವು ದೊರೆಯುವುದು, ಅವಳು ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಳು—ಅವಳು ಸದಾ ಸೋಮಳಂತೆ, ಸೋಮನ ಸಮಾನ ರೂಪವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಜೀವಸ್ಯ ಚರಾಚರಸ್ಯ ಬುದ್ಧ್ಯಕ್ಷಿಚೈತನ್ಯಮನಃಸುಖಾನಿ ಯಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ಫಲವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ವಾಗೀಶ್ವರೀ ಲೋಕಗುರೋಃ ಸುರಮ್ಯಾ
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಚೇತನ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತೋಷ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಳು ಲೋಕಗುರುವಿನ ಸುಂದರ ಸಂಗಾತಿಯಾದ ವಾಗೀಶ್ವರಿಯಾಗಿದೆ.
ಚತುರ್ಮುಖಸ್ಯಾಪಿ ಮನೋ ಮಲೀನಂ ಕಿಮ್ ಅನ್ಯಜನ್ತೋರ್ ಇತಿ ಚಿನ್ತ್ಯ ಮಾತಾ ಗಙ್ಗಾವತಾರಂ ವಿವಿಧೈರ್ ಉಪಾಯೈಃ ಸರ್ವಂ ಜಗತ್ ಪಾವಯಿತುಂ ಚಕಾರ
ನಾಲ್ಕುಮುಖದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸೂ ಕಲ್ಮಷವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಜೀವಿಗಳದು ಹೇಗಿರಬಹುದು? ಹೀಗಾಗಿ, ಗಂಗಾ ತಾಯಿ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಅವತಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು.
ಶ್ರುತೀಃ ಸಮಾಲಕ್ಷ್ಯ ಹರಪ್ರಭುತ್ವಂ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಃ ಸಕಲೈಃ ಪ್ರಮಾಣೈಃ ಕೃತ್ವಾ ಚ ಧರ್ಮಾನ್ ಬುಭುಜೇ ಚ ಭೋಗಾನ್ ವಿಭೂತಿರ್ ಏಷಾ ತು ಸದಾಶಿವಸ್ಯ
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು, ಹರನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನೂ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅವಳು ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು—ಇದು ಸದಾಶಿವನ ವೈಭವವಾಗಿದೆ.
ಕಾರ್ಯಕ್ರಿಯಾಕಾರಕಸಾಧನಾನಾಂ ವೇದೋದಿತಾನಾಮ್ ಅಥ ಲೌಕಿಕಾನಾಮ್ ಯತ್ ಸಾಧ್ಯಮ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಮಂ ಪ್ರಿಯಂ ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಚ ಸಾ ಸಿದ್ಧಿರ್ ಅನಾದಿಕರ್ತುಃ
ವೇದಗಳಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯ, ಕರ್ತೃ, ಸಾಧನ, ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದು, ಅದು ಆದಿಕಾರಣನ ಸಿದ್ಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಧ್ಯಾತ್ವಾ ವರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಪ್ರಧಾನಂ ಯತ್ ಸಾರಭೂತಂ ಯದ್ ಉಪಾಸಿತವ್ಯಮ್ ಯತ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮುಕ್ತಾ ನ ಪುನರ್ ಭವನ್ತಿ ಸದ್ಯೋಗಿನೋ ಮುಕ್ತಿರ್ ಉಮಾಪತಿಃ ಸಃ
ಪರಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಪರತತ್ತ್ವವನ್ನು, ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದ ಸಾರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪಡೆದು ನಿಜವಾದ ಯೋಗಿಗಳು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮವನ್ನೇ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ—ಅವನು ಉಮಾಪತಿ, ಮೋಕ್ಷದಾತ.
ಯಥಾ ಯಥಾ ಶಂಭುರ್ ಅಮೇಯಮಾಯಾ ರೂಪಾಣಿ ಧತ್ತೇ ಜಗತೋ ಹಿತಾಯ ತದ್ಯೋಗಯೋಗ್ಯಾನಿ ತಥೈವ ಧತ್ಸೇ ಪತಿವ್ರತಾತ್ವಂ ತ್ವಯಿ ಮಾತರ್ ಏವಮ್
ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಮಾಯೆಯುಳ್ಳ ಶಂಭು ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ರೀತಿ, ತಾಯಿ, ನೀನು ಅವನ ಸಂಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪತಿವ್ರತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಇತ್ಯ್ ಏವಂ ಸ್ತುವತಸ್ ತಸ್ಯ ಪುರಸ್ತಾದ್ ವೃಷಭಧ್ವಜಃ ಉಮಯಾ ಸಹಿತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಗಣೇಶಾದಿಗಣೈರ್ ವೃತಃ
ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮುಂದೆ ವೃಷಭಧ್ವಜಿಯಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಶಿವನು, ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ, ಗಣೇಶನಾದಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ಸಾಕ್ಷಾದ್ ಆಗತ್ಯ ತಂ ಶಂಭುಃ ಪ್ರಸನ್ನೋ ವಾಕ್ಯಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್
ಶಂಭುವೇ ಸ್ವತಃ ಬಂದು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಕಿಂ ತೇ ಗೌತಮ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಭಕ್ತಿಸ್ತೋತ್ರವ್ರತೈಃ ಶುಭೈಃ ಪರಿತುಷ್ಟೋ ಽಸ್ಮಿ ಯಾಚಸ್ವ ದೇವಾನಾಮ್ ಅಪಿ ದುಷ್ಕರಮ್
'ಗೌತಮಾ, ನಿನಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಿ? ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿ, ಸ್ತುತಿ, ಶುಭವ್ರತಗಳಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಕಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಕೇಳು, ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.'
ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ಜಗನ್ಮೂರ್ತೇರ್ ವಾಕ್ಯಂ ವಾಕ್ಯವಿಶಾರದಃ ಹರ್ಷಬಾಷ್ಪಪರೀತಾಙ್ಗೋ ಗೌತಮಃ ಪರ್ಯಚಿನ್ತಯತ್
ಜಗತ್ತಿನ ರೂಪವಾದ ದೇವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಗೌತಮನು ಆನಂದದ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿ, ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತನೆಮಾಡಿದನು.
ಅಹೋ ದೈವಮ್ ಅಹೋ ಧರ್ಮೋ ಹ್ಯ್ ಅಹೋ ವೈ ವಿಪ್ರಪೂಜನಮ್ ಅಹೋ ಲೋಕಗತಿಶ್ ಚಿತ್ರಾ ಅಹೋ ಧಾತರ್ ನಮೋ ಽಸ್ತು ತೇ
'ಅಯ್ಯೋ, ಯಾವ ಭಾಗ್ಯ! ಯಾವ ಧರ್ಮ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೂಜೆ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದದು! ಲೋಕದ ನಡೆ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ! ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೆ, ನಿನಗೆ ವಂದನೆ!'
ಜಟಾಸ್ಥಿತಾಂ ಶುಭಾಂ ಗಙ್ಗಾಂ ದೇಹಿ ಮೇ ತ್ರಿದಶಾರ್ಚಿತ ಯದಿ ತುಷ್ಟೋ ಽಸಿ ದೇವೇಶ ತ್ರಯೀಧಾಮ ನಮೋ ಽಸ್ತು ತೇ
'ನಿನ್ನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶುಭವಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು, ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವಳಾದಳನ್ನು. ನೀನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದವನೇ, ಮೂರು ವೇದಗಳ ಆಧಾರವಾದವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ!'