ಚಿತ್ರೋತ್ಪಲಾ ವೇತ್ರವತೀ ಕರಮೋದಾ ಪಿಶಾಚಿಕಾ ತಥಾನ್ಯಾತಿಲಘುಶ್ರೋಣೀ ವಿಪಾಪ್ಮಾ ಶೈವಲಾ ನದೀ
ಚಿತ್ರೋತ್ಪಲಾ, ವೇತ್ರವತೀ, ಕರಮೋದಾ, ಪಿಶಾಚಿಕಾ, ಅನ್ಯಾತಿಲಘುಶ್ರೋಣಿ, ವಿಪಾಪ್ಮಾ ಮತ್ತು ಶೈವಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ಸಧೇರುಜಾ ಶಕ್ತಿಮತೀ ಶಕುನೀ ತ್ರಿದಿವಾ ಕ್ರಮುಃ ಋಕ್ಷಪಾದಪ್ರಸೂತಾ ವೈ ತಥಾನ್ಯಾ ವೇಗವಾಹಿನೀ
ಸದ್ಹೇರುಜಾ, ಶಕ್ತಿಮತೀ, ಶಕುನಿ, ತ್ರಿದಿವಾ, ಕ್ರಮುಃ ಮತ್ತು ಋಕ್ಷ ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನದಿಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ಸಿಪ್ರಾ ಪಯೋಷ್ಣೀ ನಿರ್ವಿನ್ಧ್ಯಾ ತಾಪೀ ಚೈವ ಸರಿದ್ವರಾ ವೇಣಾ ವೈತರಣೀ ಚೈವ ಸಿನೀವಾಲೀ ಕುಮುದ್ವತೀ
ಶಿಪ್ರಾ, ಪಯೋಷ್ಣೀ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ತಾಪೀ, ವೇಣಾ, ವೈತರಣೀ, ಸಿನೀವಾಲೀ ಮತ್ತು ಕುಮುದವತೀ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಜಲದ ನದಿಗಳು ಇವೆ.
ತೋಯಾ ಚೈವ ಮಹಾಗೌರೀ ದುರ್ಗಾ ಚಾನ್ತಃಶಿಲಾ ತಥಾ ವಿನ್ಧ್ಯಪಾದಪ್ರಸೂತಾಸ್ ತಾ ನದ್ಯಃ ಪುಣ್ಯಜಲಾಃ ಶುಭಾಃ
ತೋಯಾ, ಮಹಾಗೌರಿ, ದುರ್ಗಾ, ಅಂತಃಶಿಲಾ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನದಿಗಳು—allವು ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಶುಭ ಜಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಗೋದಾವರೀ ಭೀಮರಥೀ ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ ತಥಾಪಗಾ ತುಙ್ಗಭದ್ರಾ ಸುಪ್ರಯೋಗಾ ತಥಾನ್ಯಾ ಪಾಪನಾಶಿನೀ
ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಥೀ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಸುಪ್ರಯೋಗಾ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಇವೆ.
ಸಹ್ಯಪಾದವಿನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಾ ಇತ್ಯ್ ಏತಾಃ ಸರಿತಾಂ ವರಾಃ ಕೃತಮಾಲಾ ತಾಮ್ರಪರ್ಣೀ ಪುಷ್ಯಜಾ ಪ್ರತ್ಯಲಾವತೀ
ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತದ ಅಡಿಯಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಮಾಲಾ, ತಾಮ್ರಪರ್ಣೀ, ಪುಷ್ಯಜಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಲಾವತೀ ಎಂಬುವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ನದಿಗಳು.
ಮಲಯಾದ್ರಿಸಮುದ್ಭೂತಾಃ ಪುಣ್ಯಾಃ ಶೀತಜಲಾಸ್ ತ್ವ್ ಇಮಾಃ ಪಿತೃಸೋಮರ್ಷಿಕುಲ್ಯಾ ಚ ವಞ್ಜುಲಾ ತ್ರಿದಿವಾ ಚ ಯಾ
ಮಲಯಾದ್ರಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ನೀರಿನ ನದಿಗಳಾದ ಪಿತೃಸೋಮರ್ಷಿಕುಲ್ಯಾ, ವಂಜುಲಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿದಿವಾ ಇವೆ.
ಲಾಙ್ಗುಲಿನೀ ವಂಶಕರಾ ಮಹೇನ್ದ್ರಪ್ರಭವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಸುವಿಕಾಲಾ ಕುಮಾರೀ ಚ ಮನೂಗಾ ಮನ್ದಗಾಮಿನೀ
ಲಾಂಗುಲಿನೀ, ವಂಶಕರಾ, ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನದಿಗಳು, ಸುವಿಕಾಲಾ, ಕುಮಾರೀ, ಮನೂಗಾ ಮತ್ತು ಮಂದಗಾಮಿನೀ ಎಂಬುವುಗಳನ್ನೂ ಜನರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ಷಯಾಪಲಾಸಿನೀ ಚೈವ ಶುಕ್ತಿಮತ್ಪ್ರಭವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪುಣ್ಯಾಃ ಸರಸ್ವತ್ಯಃ ಸರ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಃ ಸಮುದ್ರಗಾಃ
ಕ್ಷಯಾಪಲಾಸಿನೀ ಮತ್ತು ಶುಕ್ತಿಮತ್ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನದಿಗಳು—allವು ಪವಿತ್ರ ಸರಸ್ವತಿಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಗರದತ್ತ ಹರಿಯುವ ಗಂಗೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ.
ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಮಾತರಃ ಸರ್ವಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪಾಪಹರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಅನ್ಯಾಃ ಸಹಸ್ರಶಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಕ್ಷುದ್ರನದ್ಯೋ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಗಳು, ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವೆಯೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಪ್ರಾವೃಟ್ಕಾಲವಹಾಃ ಸನ್ತಿ ಸದಾಕಾಲವಹಾಶ್ ಚ ಯಾಃ ಮತ್ಸ್ಯಾ ಮುಕುಟಕುಲ್ಯಾಶ್ ಚ ಕುನ್ತಲಾಃ ಕಾಶಿಕೋಶಲಾಃ
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು, ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು, ಮತ್ಸ್ಯಾ, ಮುಕುಟಕುಲ್ಯಾ, ಕುಂತಲಾ ಮತ್ತು ಕಾಶಿಕೋಶಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಇವೆ.
ಅನ್ಧ್ರಕಾಶ್ ಚ ಕಲಿಙ್ಗಾಶ್ ಚ ಶಮಕಾಶ್ ಚ ವೃಕೈಃ ಸಹ ಮಧ್ಯದೇಶಾ ಜನಪದಾಃ ಪ್ರಾಯಶೋ ಽಮೀ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ
ಆಂಧ್ರರು, ಕಲಿಂಗರು, ಶಮಕರು, ವೃಕರೊಂದಿಗೆ, ಮಧ್ಯದೇಶದ ಜನರು—ಇವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಹ್ಯಸ್ಯ ಚೋತ್ತರೇ ಯಸ್ ತು ಯತ್ರ ಗೋದಾವರೀ ನದೀ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮ್ ಅಪಿ ಕೃತ್ಸ್ನಾಯಾಂ ಸ ಪ್ರದೇಶೋ ಮನೋರಮಃ
ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಸ್ಥಳ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋರಮವಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಗೋವರ್ಧನಪುರಂ ರಮ್ಯಂ ಭಾರ್ಗವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ವಾಹೀಕರಾಟಧಾನಾಶ್ ಚ ಸುತೀರಾಃ ಕಾಲತೋಯದಾಃ
ಗೋವರ್ಧನಪುರ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನಗರ ಭಾರ್ಗವ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ವಾಹೀಕರಾಟಧಾನರು, ಸುತೀರರು ಮತ್ತು ಕಾಲತೋಯದರು ಕೂಡ ಇವರು.
ಅಪರಾನ್ತಾಶ್ ಚ ಶೂದ್ರಾಶ್ ಚ ವಾಹ್ಲಿಕಾಶ್ ಚ ಸಕೇರಲಾಃ ಗಾನ್ಧಾರಾ ಯವನಾಶ್ ಚೈವ ಸಿನ್ಧುಸೌವೀರಮದ್ರಕಾಃ
ಅಪರಾಂತರು, ಶೂದ್ರರು, ವಾಹ್ಲಿಕರು, ಕೇರಳದವರು, ಗಾಂಧಾರರು, ಯವನರು, ಸಿಂಧು, ಸೌವೀರ ಮತ್ತು ಮದ್ರಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಶತದ್ರುಹಾಃ ಕಲಿಙ್ಗಾಶ್ ಚ ಪಾರದಾ ಹಾರಭೂಷಿಕಾಃ ಮಾಠರಾಶ್ ಚೈವ ಕನಕಾಃ ಕೈಕೇಯಾ ದಮ್ಭಮಾಲಿಕಾಃ
ಶತದ್ರುಹರು, ಕಲಿಂಗರು, ಪಾರದರು, ಹಾರಭೂಷಿಕರು, ಮಾಠರರು, ಕನಕರೂ, ಕೈಕೇಯರು ಮತ್ತು ಡಂಭಮಾಲಿಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಕ್ಷತ್ರಿಯೋಪಮದೇಶಾಶ್ ಚ ವೈಶ್ಯಶೂದ್ರಕುಲಾನಿ ಚ ಕಾಮ್ಬೋಜಾಶ್ ಚೈವ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾ ಬರ್ಬರಾಶ್ ಚ ಸಲೌಕಿಕಾಃ
ಕ್ಷತ್ರಿಯರಂತೆ ಕಾಣುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಕಾಮ್ಬೋಜರು, ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಜೊತೆಗೆ ಬರ್ಬರರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ವೀರಾಶ್ ಚೈವ ತುಷಾರಾಶ್ ಚ ಪಹ್ಲವಾಧಾಯತಾ ನರಾಃ ಆತ್ರೇಯಾಶ್ ಚ ಭರದ್ವಾಜಾಃ ಪುಷ್ಕಲಾಶ್ ಚ ದಶೇರಕಾಃ
ವೀರರು, ತುಷಾರರು, ಪಹ್ಲವರಿಂದ ಬಂದವರು, ಆತ್ರೇಯರು, ಭರದ್ವಾಜರು, ಪುಷ್ಕಲರು ಮತ್ತು ದಶೇರಕರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಲಮ್ಪಕಾಃ ಶುನಶೋಕಾಶ್ ಚ ಕುಲಿಕಾ ಜಾಙ್ಗಲೈಃ ಸಹ ಔಷಧ್ಯಶ್ ಚಲಚನ್ದ್ರಾ ಚ ಕಿರಾತಾನಾಂ ಚ ಜಾತಯಃ
ಲಂಪಕರು, ಶುನಶೋಕರು, ಕುಲಿಕರು ಜಾಂಗಲರೊಂದಿಗೆ, ಔಷಧ್ಯರು, ಚಲಚಂದ್ರರು ಮತ್ತು ಕಿರಾತರ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ತೋಮರಾ ಹಂಸಮಾರ್ಗಾಶ್ ಚ ಕಾಶ್ಮೀರಾಃ ಕರುಣಾಸ್ ತಥಾ ಶೂಲಿಕಾಃ ಕುಹಕಾಶ್ ಚೈವ ಮಾಗಧಾಶ್ ಚ ತಥೈವ ಚ
ತೋಮರರು, ಹಂಸಮಾರ್ಗರು, ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು, ಕರುಣರು, ಶೂಲಿಕರು, ಕುಹಕರು ಮತ್ತು ಮಾಘಧರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಏತೇ ದೇಶಾ ಉದೀಚ್ಯಾಸ್ ತು ಪ್ರಾಚ್ಯಾನ್ ದೇಶಾನ್ ನಿಬೋಧತ ಅನ್ಧಾ ವಾಮಙ್ಕುರಾಕಾಶ್ ಚ ವಲ್ಲಕಾಶ್ ಚ ಮಖಾನ್ತಕಾಃ
ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು; ಈಗ ಪೂರ್ವದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ಅಂಧರು, ವಾಮಂಕುರರು, ವಲ್ಲಕರು ಮತ್ತು ಮಖಾಂತಕರು.
ತಥಾಪರೇ ಽಙ್ಗಾ ವಙ್ಗಾಶ್ ಚ ಮಲದಾ ಮಾಲವರ್ತಿಕಾಃ ಭದ್ರತುಙ್ಗಾಃ ಪ್ರತಿಜಯಾ ಭಾರ್ಯಾಙ್ಗಾಶ್ ಚಾಪಮರ್ದಕಾಃ
ಅಂಗರು, ವಂಗರು, ಮಲದರು, ಮಾಲವರ್ಥಿಕರು, ಭದ್ರತುಂಗರು, ಪ್ರತಿಜಯರು, ಭಾರ್ಯಾಂಗರು ಮತ್ತು ಅಪಮರ್ಧಕರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಾಶ್ ಚ ಮದ್ರಾಶ್ ಚ ವಿದೇಹಾಸ್ ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತಕಾಃ ಮಲ್ಲಾ ಮಗಧಕಾ ನನ್ದಾಃ ಪ್ರಾಚ್ಯಾ ಜನಪದಾಸ್ ತಥಾ
ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷರು, ಮಾದ್ರರು, ವಿದೇಹರು, ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತಕರು, ಮಲ್ಲರು, ಮಾಘಧರು, ನಂದರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ವದ ಜನರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಅಥಾಪರೇ ಜನಪದಾ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥವಾಸಿನಃ ಪೂರ್ಣಾಶ್ ಚ ಕೇವಲಾಶ್ ಚೈವ ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಾಸ್ ತಥೈವ ಚ
ಇದೀಗ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇತರ ಜನರು: ಪೂರ್ಣರು, ಕೇವಲರು ಮತ್ತು ಗೋಲಾಂಗೂಲರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಋಷಿಕಾ ಮುಷಿಕಾಶ್ ಚೈವ ಕುಮಾರಾ ರಾಮಠಾಃ ಶಕಾಃ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾ ಮಾಹಿಷಕಾಃ ಕಲಿಙ್ಗಾಶ್ ಚೈವ ಸರ್ವಶಃ
ಋಷಿಕರು, ಮುಷಿಕರು, ಕುಮಾರರು, ರಾಮಠರು, ಶಕರು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರು, ಮಾಹಿಷಕರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಿಂಗರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಆಭೀರಾಃ ಸಹ ವೈಶಿಕ್ಯಾ ಅಟವ್ಯಾಃ ಸರವಾಶ್ ಚ ಯೇ ಪುಲಿನ್ದಾಶ್ ಚೈವ ಮೌಲೇಯಾ ವೈದರ್ಭಾ ದಣ್ಡಕೈಃ ಸಹ
ಆಭೀರರು ವೈಶಿಕ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು, ಪುಲಿಂದರು, ಮೌಲೇಯರು, ವೈದರ್ಭರು ಮತ್ತು ದಂಡಕರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಪೌಲಿಕಾ ಮೌಲಿಕಾಶ್ ಚೈವ ಅಶ್ಮಕಾ ಭೋಜವರ್ಧನಾಃ ಕೌಲಿಕಾಃ ಕುನ್ತಲಾಶ್ ಚೈವ ದಮ್ಭಕಾ ನೀಲಕಾಲಕಾಃ
ಪೌಲಿಕರು, ಮೌಲಿಕರು, ಅಶ್ಮಕರು, ಭೋಜವರ್ಧನರು, ಕೌಲಿಕರು, ಕುಂತಲರು, ಡಂಭಕರು ಮತ್ತು ನೀಲಕಾಲಕರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಸ್ ತ್ವ್ ಅಮೀ ದೇಶಾ ಅಪರಾನ್ತಾನ್ ನಿಬೋಧತ ಶೂರ್ಪಾರಕಾಃ ಕಾಲಿಧನಾ ಲೋಲಾಸ್ ತಾಲಕಟೈಃ ಸಹ
ಇವು ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರದೇಶಗಳು; ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ಶೂರ್ಪಾರಕರು, ಕಾಲಿಧನರು, ಲೋಲರು ಮತ್ತು ತಾಳಕಟೆಯರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ಯ್ ಏತೇ ಹ್ಯ್ ಅಪರಾನ್ತಾಶ್ ಚ ಶೃಣುಧ್ವಂ ವಿನ್ಧ್ಯವಾಸಿನಃ ಮಲಜಾಃ ಕರ್ಕಶಾಶ್ ಚೈವ ಮೇಲಕಾಶ್ ಚೋಲಕೈಃ ಸಹ
ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜನರು; ಈಗ ವಿಂಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರನ್ನು ಕೇಳಿ: ಮಲಜರು, ಕರ್ಕಶರು, ಮೆಲಕರು ಮತ್ತು ಚೋಲಕರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಉತ್ತಮಾರ್ಣಾ ದಶಾರ್ಣಾಶ್ ಚ ಭೋಜಾಃ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಕೈಃ ಸಹ ತೋಷಲಾಃ ಕೋಶಲಾಶ್ ಚೈವ ತ್ರೈಪುರಾ ವೈದಿಶಾಸ್ ತಥಾ
ಉತ್ತಮಾರ್ಣರು, ದಶಾರ್ಣರು, ಭೋಜರು, ಕಿಷ್ಕಿಂಧಕರೊಂದಿಗೆ, ತೋಷಲರು, ಕೋಶಲರು, ತ್ರೈಪುರರು ಮತ್ತು ವೈದಿಶರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.