ಸುವರ್ಣಸ್ಯೋದಪಾನಂ ಚ ಶ್ವೇತತೀರ್ಥಹ್ರದಂ ತಥಾ ಕುಣ್ಡಂ ಘರ್ಘರಿಕಾಯಾಶ್ ಚ ಶ್ಯಾಮಕೂಪಂ ಚ ಚನ್ದ್ರಿಕಾ
ಸುವರ್ಣದ ಬಾವಿ, ಶ್ವೇತತೀರ್ಥ ಕೆರೆ, ಘರ್ಘರಿಕೆಯ ಕುಣ್ಡ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಿಕೆಯ ಕಪ್ಪು ಬಾವಿ—
ಶ್ಮಶಾನಸ್ತಮ್ಭಕೂಪಂ ಚ ವಿನಾಯಕಹ್ರದಂ ತಥಾ ಕೂಪಂ ಸಿನ್ಧೂದ್ಭವಂ ಚೈವ ಪುಣ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಸರಂ ತಥಾ
ಶ್ಮಶಾನದ ಕಂಬ ಬಾವಿ, ವಿನಾಯಕ ಕೆರೆ, ಸಿಂಧುನದಿ ಮೂಲದ ಬಾವಿ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಸರ—
ರುದ್ರಾವಾಸಂ ತಥಾ ತೀರ್ಥಂ ನಾಗತೀರ್ಥಂ ಪುಲೋಮಕಮ್ ಭಕ್ತಹ್ರದಂ ಕ್ಷೀರಸರಃ ಪ್ರೇತಾಧಾರಂ ಕುಮಾರಕಮ್
ರುದ್ರನ ವಾಸಸ್ಥಳ, ನಾಗತೀರ್ಥ, ಪುಲೋಮಕ, ಭಕ್ತರ ಕೆರೆ, ಹಾಲಿನ ಕೆರೆ, ಪ್ರೇತಾಧಾರ ಮತ್ತು ಕುಮಾರಕ—
ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತಂ ಕುಶಾವರ್ತಂ ದಧಿಕರ್ಣೋದಪಾನಕಮ್ ಶೃಙ್ಗತೀರ್ಥಂ ಮಹಾತೀರ್ಥಂ ತೀರ್ಥಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಮಹಾನದೀ
ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತ, ಕುಶಾವರ್ತ, ದಧಿಕರ್ಣ ಬಾವಿ, ಶೃಂಗತೀರ್ಥ, ಮಹಾತೀರ್ಥ, ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಹಾನದಿ—
ದಿವ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಸರಂ ಪುಣ್ಯಂ ಗಯಾಶೀರ್ಷಾಕ್ಷಯಂ ವಟಮ್ ದಕ್ಷಿಣಂ ಚೋತ್ತರಂ ಚೈವ ಗೋಮಯಂ ರೂಪಶೀತಿಕಮ್
ದಿವ್ಯವಾದ ಪುಣ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಸರ, ಗಯಾ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಅಮರ ವಟವೃಕ್ಷ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಮಯ, ರೂಪಶೀತಿಕ—
ಕಪಿಲಾಹ್ರದಂ ಗೃಧ್ರವಟಂ ಸಾವಿತ್ರೀಹ್ರದಮ್ ಏವ ಚ ಪ್ರಭಾಸನಂ ಸೀತವನಂ ಯೋನಿದ್ವಾರಂ ಚ ಧೇನುಕಮ್
ಕಪಿಲ ಕೆರೆ, ಗೃಹಧ್ರ ವಟವೃಕ್ಷ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಕೆರೆ, ಪ್ರಭಾಸನ, ಸೀತಾವನ, ಯೋನಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಧೇನುಕ—
ಧನ್ಯಕಂ ಕೋಕಿಲಾಖ್ಯಂ ಚ ಮತಙ್ಗಹ್ರದಮ್ ಏವ ಚ ಪಿತೃಕೂಪಂ ರುದ್ರತೀರ್ಥಂ ಶಕ್ರತೀರ್ಥಂ ಸುಮಾಲಿನಮ್
ಧನ್ಯಕ, ಕೋಕಿಲ ಎಂಬ ಸ್ಥಳ, ಮತಂಗ ಕೆರೆ, ಪಿತೃ ಬಾವಿ, ರುದ್ರತೀರ್ಥ, ಶಕ್ರತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಸುಮಾಲಿನ—
ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನಂ ಸಪ್ತಕುಣ್ಡಂ ಮಣಿರತ್ನಹ್ರದಂ ತಥಾ ಕೌಶಿಕ್ಯಂ ಭರತಂ ಚೈವ ತೀರ್ಥಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಲಿಕಾ ತಥಾ
ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನ, ಏಳು ಕುಣ್ಡಗಳು, ಮಣಿರತ್ನ ಕೆರೆ, ಕೌಶಿಕ್ಯ, ಭರತ, ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಲಿಕಾ—
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಂ ಕಲ್ಪಸರಃ ಕನ್ಯಾಸಂವೇತ್ಯಮ್ ಏವ ಚ ನಿಶ್ಚೀವಾ ಪ್ರಭವಶ್ ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಾಶ್ರಮಮ್ ಏವ ಚ
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಕಲ್ಪಸರ, ಕನ್ಯಾಸಂವೇತ್ಯ, ನಿಶ್ಚೀವಾ, ಪ್ರಭವ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠಾಶ್ರಮ—
ದೇವಕೂಟಂ ಚ ಕೂಪಂ ಚ ವಸಿಷ್ಠಾಶ್ರಮಮ್ ಏವ ಚ ವೀರಾಶ್ರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಸರೋ ಬ್ರಹ್ಮವೀರಾವಕಾಪಿಲೀ
ದೇವಕುಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಾವಿ, ವಸಿಷ್ಠಾಶ್ರಮ, ವೀರಾಶ್ರಮ, ಬ್ರಹ್ಮಸರ, ಬ್ರಹ್ಮವೀರ ಮತ್ತು ಅವಕಪಿಲಿ—
ಕುಮಾರಧಾರಾ ಶ್ರೀಧಾರಾ ಗೌರೀಶಿಖರಮ್ ಏವ ಚ ಶುನಃ ಕುಣ್ಡೋ ಽಥ ತೀರ್ಥಂ ಚ ನನ್ದಿತೀರ್ಥಂ ತಥೈವ ಚ
ಕುಮಾರಧಾರಾ, ಶ್ರೀಧಾರಾ, ಗೌರಿಶಿಖರ, ಶುನಃ ಕುಣ್ಡ, ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ನಂದಿತೀರ್ಥ—
ಕುಮಾರವಾಸಂ ಶ್ರೀವಾಸಮ್ ಔರ್ವೀಶೀತಾರ್ಥಮ್ ಏವ ಚ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಹ್ರದಂ ಚೈವ ಕೌಶಿಕೀಹ್ರದಮ್ ಏವ ಚ
ಕುಮಾರನ ವಾಸಸ್ಥಳ, ಶ್ರೀವಾಸ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಂಪುಮಾಡುವ ತೀರ್ಥ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕೀ ಕೆರೆ—
ಧರ್ಮತೀರ್ಥಂ ಕಾಮತೀರ್ಥಂ ತೀರ್ಥಮ್ ಉದ್ದಾಲಕಂ ತಥಾ ಸಂಧ್ಯಾತೀರ್ಥಂ ಕಾರತೋಯಂ ಕಪಿಲಂ ಲೋಹಿತಾರ್ಣವಮ್
ಧರ್ಮತೀರ್ಥ, ಕಾಮತೀರ್ಥ, ಉದ್ಧಾಲಕನ ತೀರ್ಥ, ಸಂಧ್ಯಾತೀರ್ಥ, ಕಾರತೋಯ, ಕಪಿಲ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಸಾಗರ—
ಶೋಣೋದ್ಭವಂ ವಂಶಗುಲ್ಮಮ್ ಋಷಭಂ ಕಲತೀರ್ಥಕಮ್ ಪುಣ್ಯಾವತೀಹ್ರದಂ ತೀರ್ಥಂ ತೀರ್ಥಂ ಬದರಿಕಾಶ್ರಮಮ್
ಶೋಣನದಿ ಮೂಲ, ಬಿದಿರು ಗುಡ್ಡ, ಋಷಭ, ಕಾಲತೀರ್ಥ, ಪುಣ್ಯವತೀ ಕೆರೆ, ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಬದರಿಕಾಶ್ರಮ—
ರಾಮತೀರ್ಥಂ ಪಿತೃವನಂ ವಿರಜಾತೀರ್ಥಮ್ ಏವ ಚ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯವನಂ ಚೈವ ಕೃಷ್ಣತೀರ್ಥಂ ತಥಾ ವಟಮ್
ರಾಮತೀರ್ಥ, ಪಿತೃವನ, ವಿರಜಾತೀರ್ಥ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯವನ, ಕೃಷ್ಣತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ವಟವೃಕ್ಷ—
ರೋಹಿಣೀಕೂಪಪ್ರವರಮ್ ಇನ್ದ್ರದ್ಯುಮ್ನಸರಂ ಚ ಯತ್ ಸಾನುಗರ್ತಂ ಸಮಾಹೇನ್ದ್ರಂ ಶ್ರೀತೀರ್ಥಂ ಶ್ರೀನದಂ ತಥಾ
ರೋಹಿಣಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಾವಿ, ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಕೆರೆ, ಸಾನು ಗರ್ತ, ಸಮಾಹೇಂದ್ರ, ಶ್ರೀತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನದಿ—
ಇಷುತೀರ್ಥಂ ವಾರ್ಷಭಂ ಚ ಕಾವೇರೀಹ್ರದಮ್ ಏವ ಚ ಕನ್ಯಾತೀರ್ಥಂ ಚ ಗೋಕರ್ಣಂ ಗಾಯತ್ರೀಸ್ಥಾನಮ್ ಏವ ಚ
ಇಷುತೀರ್ಥ, ವಾರ್ಷಭ, ಕಾವೇರಿ ಹ್ರದ, ಕನ್ಯಾತೀರ್ಥ, ಗೋಕರ್ಣ, ಗಾಯತ್ರೀ ಸ್ಥಲಗಳು—
ಬದರೀಹ್ರದಮ್ ಅನ್ಯಚ್ ಚ ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನಂ ವಿಕರ್ಣಕಮ್ ಜಾತೀಹ್ರದಂ ದೇವಕೂಪಂ ಕುಶಪ್ರವಣಮ್ ಏವ ಚ
ಬದರಿ ಹ್ರದ, ಮತ್ತೊಂದು ಪವಿತ್ರ ಹ್ರದ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನ ವಿಕರ್ಣಕ, ಜಾತೀ ಹ್ರದ, ದೇವಕುಪ, ಕುಶದ ಗಡ್ಡ—
ಸರ್ವದೇವವ್ರತಂ ಚೈವ ಕನ್ಯಾಶ್ರಮಹ್ರದಂ ತಥಾ ತಥಾನ್ಯದ್ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾನಾಂ ಸಪೂರ್ವಾಣಾಂ ತಥಾಪರಮ್
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ವ್ರತ, ಕನ್ಯಾಶ್ರಮದ ಹ್ರದ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಪೂಜಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳು—ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಹೊಸದು—
ತಥಾನ್ಯಚ್ ಚ ಮಹರ್ಷೀಣಾಮ್ ಅಖಣ್ಡಿತಹ್ರದಂ ತಥಾ ತೀರ್ಥೇಷ್ವ್ ಏತೇಷು ವಿಧಿವತ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರದ್ಧಾಸಮನ್ವಿತಃ
ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಜಿಸದ ಹ್ರದ, ಇವು ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ—
ಸ್ನಾನಂ ಕರೋತಿ ಯೋ ಮರ್ತ್ಯಃ ಸೋಪವಾಸೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ದೇವಾನ್ ಋಷೀನ್ ಮನುಷ್ಯಾಂಶ್ ಚ ಪಿತೄನ್ ಸಂತರ್ಪ್ಯ ಚ ಕ್ರಮಾತ್
ಯಾರು ಮಾನವನಾಗಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮಾನವರು, ಪಿತೃಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದೇವತಾಸ್ ತತ್ರ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಚ ರಜನೀತ್ರಯಮ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಫಲಂ ತೇಷು ಪ್ರತಿತೀರ್ಥೇಷು ಭೋ ದ್ವಿಜಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಉಳಿದು, ಪ್ರತಿ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ದ್ವಿಜರೆ.
ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಹಯಮೇಧಸ್ಯ ನರೋ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಅತ್ರ ಸಂಶಯಃ ಯಸ್ ತ್ವ್ ಇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ ನಿತ್ಯಂ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್ ಉತ್ತಮಮ್ ಪಠೇಚ್ ಚ ಶ್ರಾವಯೇದ್ ವಾಪಿ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ
ಅವರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಈ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಓದುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಓದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಪೃಥಿವ್ಯಾಮ್ ಉತ್ತಮಾಂ ಭೂಮಿಂ ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಮೋಕ್ಷದಾಮ್ ತೀರ್ಥಾನಾಮ್ ಉತ್ತಮಂ ತೀರ್ಥಂ ಬ್ರೂಹಿ ನೋ ವದತಾಂ ವರ
ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ.
ಇಮಂ ಪ್ರಶ್ನಂ ಮಮ ಗುರುಂ ಪಪ್ರಚ್ಛುರ್ ಮುನಯಃ ಪುರಾ ತಮ್ ಅಹಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯತ್ ಪೃಚ್ಛಧ್ವಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಮುನ್ನೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೇಳಿದ್ದರು. ನಾನು ಈಗ ನಿಮಗೆ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನೀವು ಕೇಳಿದುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸ್ವಾಶ್ರಮೇ ಸುಮಹಾಪುಣ್ಯೇ ನಾನಾಪುಷ್ಪೋಪಶೋಭಿತೇ ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕೀರ್ಣೇ ನಾನಾಮೃಗಗಣೈರ್ ಯುತೇ
ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಪವಿತ್ರವಾದ, ವಿವಿಧ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಹಲವಾರು ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನಾನಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ—
ಪುಂನಾಗೈಃ ಕರ್ಣಿಕಾರೈಶ್ ಚ ಸರಲೈರ್ ದೇವದಾರುಭಿಃ ಶಾಲೈಸ್ ತಾಲೈಸ್ ತಮಾಲೈಶ್ ಚ ಪನಸೈರ್ ಧವಖಾದಿರೈಃ
ಪುಂನಾಗ, ಕರ್ಣಿಕಾರ, ಸರಳ, ದೇವದಾರು, ಶಾಲ, ತಾಳ, ತಮಾಲ, ಪನಸ, ಧವ, ಖಾದಿರ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ—
ಪಾಟಲಾಶೋಕಬಕುಲೈಃ ಕರವೀರೈಃ ಸಚಮ್ಪಕೈಃ ಅನ್ಯೈಶ್ ಚ ವಿವಿಧೈರ್ ವೃಕ್ಷೈರ್ ನಾನಾಪುಷ್ಪೋಪಶೋಭಿತೈಃ
ಪಾಟಲ, ಅಶೋಕ, ಬಕುಲ, ಕರವೀರ, ಚಂಪಕ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ—
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ ಸಮಾಸೀನಂ ವ್ಯಾಸಂ ಮತಿಮತಾಂ ವರಮ್ ಮಹಾಭಾರತಕರ್ತಾರಂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದಮ್
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದ, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವ್ಯಾಸರು ಕುಳಿತಿದ್ದರು—
ಅಧ್ಯಾತ್ಮನಿಷ್ಠಂ ಸರ್ವಜ್ಞಂ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಮ್ ಪುರಾಣಾಗಮವಕ್ತಾರಂ ವೇದವೇದಾಙ್ಗಪಾರಗಮ್
ಅಧ್ಯಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಆಗಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ, ವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನು—