ಚಿತ್ತಮ್ ಅನ್ತರ್ಗತಂ ದುಷ್ಟಂ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನೈರ್ ನ ಶುಧ್ಯತಿ ಶತಶೋ ಽಪಿ ಜಲೈರ್ ಧೌತಂ ಸುರಾಭಾಣ್ಡಮ್ ಇವಾಶುಚಿ
ಒಳಗೆ ದುಷ್ಟವಾದ ಮನಸ್ಸು ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗದು; ನೂರಾರು ಬಾರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆದರೂ ಅದು ಶುಚಿಯಾಗದು, ಅದು ಮಾದಕಪಾನಪಾತ್ರೆಯಂತೆ ಅಶುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ನ ತೀರ್ಥಾನಿ ನ ದಾನಾನಿ ನ ವ್ರತಾನಿ ನ ಚಾಶ್ರಮಾಃ ದುಷ್ಟಾಶಯಂ ದಮ್ಭರುಚಿಂ ಪುನನ್ತಿ ವ್ಯುತ್ಥಿತೇನ್ದ್ರಿಯಮ್
ತೀರ್ಥಗಳು, ದಾನಗಳು, ವ್ರತಗಳು ಅಥವಾ ಆಶ್ರಮಗಳು ಕೂಡ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸು, ದಂಭಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ವಶೇ ಕೃತ್ವಾ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ವಸೇನ್ ನರಃ ತತ್ರ ತತ್ರ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರಯಾಗಂ ಪುಷ್ಕರಂ ತಥಾ
ಯಾವೆಡೆಗೆ ವಾಸಿಸಿದರೂ, ಯಾರಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಶದಲ್ಲಿವೆ, ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಪ್ರಯಾಗ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರವಾಗಿವೆ.
ತಸ್ಮಾಚ್ ಛೃಣುಧ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತೀರ್ಥಾನ್ಯ್ ಆಯತನಾನಿ ಚ ಸಂಕ್ಷೇಪೇಣ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಯಾನಿ ಕಾನಿ ವೈ
ಆದುದರಿಂದ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿರಿ.
ವಿಸ್ತರೇಣ ನ ಶಕ್ಯನ್ತೇ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರ್ ಅಪಿ ಪ್ರಥಮಂ ಪುಷ್ಕರಂ ತೀರ್ಥಂ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯಮ್ ಏವ ಚ
ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮೊದಲ ಪುಷ್ಕರ ತೀರ್ಥವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವನ್ನೂ.
ಪ್ರಯಾಗಂ ಚ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಧೇನುಕಂ ಚಮ್ಪಕಾರಣ್ಯಂ ಸೈನ್ಧವಾರಣ್ಯಮ್ ಏವ ಚ
ಪ್ರಯಾಗವನ್ನೂ, ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವನ್ನೂ, ದೇನುಕ, ಚಂಪಕಾರಣ್ಯ, ಸೈಂಧವಾರಣ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.
ಪುಣ್ಯಂ ಚ ಮಗಧಾರಣ್ಯಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಮ್ ಏವ ಚ ಗಯಾ ಪ್ರಭಾಸಂ ಶ್ರೀತೀರ್ಥಂ ದಿವ್ಯಂ ಕನಖಲಂ ತಥಾ
ಪುನ್ಯವಾದ ಮಗಧಾರಣ್ಯ, ದಂಡಕಾರಣ್ಯ, ಗಯಾ, ಪ್ರಭಾಸ, ಶ್ರೀತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯವಾದ ಕನಖಳವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಭೃಗುತುಙ್ಗಂ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಂ ಭೀಮಾರಣ್ಯಂ ಕುಶಸ್ಥಲೀಮ್ ಲೋಹಾಕುಲಂ ಸಕೇದಾರಂ ಮನ್ದರಾರಣ್ಯಮ್ ಏವ ಚ
ಭೃಗುತುಂಗ, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ, ಭೀಮಾರಣ್ಯ, ಕುಶಸ್ಥಳಿ, ಲೋಹಾಕುಲ, ಸಾಕೇದಾರ ಮತ್ತು ಮಂದಾರಾರಣ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಮಹಾಬಲಂ ಕೋಟಿತೀರ್ಥಂ ಸರ್ವಪಾಪಹರಂ ತಥಾ ರೂಪತೀರ್ಥಂ ಶೂಕರವಂ ಚಕ್ರತೀರ್ಥಂ ಮಹಾಫಲಮ್
ಮಹಾಬಲ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ತೀರ್ಥ, ರೂಪತೀರ್ಥ, ಶೂಕರವ, ಮಹಾಫಲದ ಚಕ್ರತೀರ್ಥವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಯೋಗತೀರ್ಥಂ ಸೋಮತೀರ್ಥಂ ತೀರ್ಥಂ ಸಾಹೋಟಕಂ ತಥಾ ತೀರ್ಥಂ ಕೋಕಾಮುಖಂ ಪುಣ್ಯಂ ಬದರೀಶೈಲಮ್ ಏವ ಚ
ಯೋಗತೀರ್ಥ, ಸೋಮತೀರ್ಥ, ಪುಣ್ಯವಾದ ಸಾಹೋಟಕ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಕೋಕಾಮುಖ ಮತ್ತು ಬದರಿಶೈಲವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಸೋಮತೀರ್ಥಂ ತುಙ್ಗಕೂಟಂ ತೀರ್ಥಂ ಸ್ಕನ್ದಾಶ್ರಮಂ ತಥಾ ಕೋಟಿತೀರ್ಥಂ ಚಾಗ್ನಿಪದಂ ತೀರ್ಥಂ ಪಞ್ಚಶಿಖಂ ತಥಾ
ಸೋಮತೀರ್ಥ, ತುಂಗಕುಟ, ಪವಿತ್ರವಾದಸ್ಕಂದಾಶ್ರಮ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥ, ಅಗ್ನಿಪದ ಮತ್ತು ಪಂಚಶಿಖ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಧರ್ಮೋದ್ಭವಂ ಕೋಟಿತೀರ್ಥಂ ತೀರ್ಥಂ ಬಾಧಪ್ರಮೋಚನಮ್ ಗಙ್ಗಾದ್ವಾರಂ ಪಞ್ಚಕೂಟಂ ಮಧ್ಯಕೇಸರಮ್ ಏವ ಚ
ಧರ್ಮೋದ್ಭವ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥ, ಬಾಧಾಪ್ರಮೋಚನ ತೀರ್ಥ, ಗಂಗಾದ್ವಾರ, ಪಂಚಕುಟ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕೇಸರವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಚಕ್ರಪ್ರಭಂ ಮತಙ್ಗಂ ಚ ಕ್ರುಶದಣ್ಡಂ ಚ ವಿಶ್ರುತಮ್ ದಂಷ್ಟ್ರಾಕುಣ್ಡಂ ವಿಷ್ಣುತೀರ್ಥಂ ಸಾರ್ವಕಾಮಿಕಮ್ ಏವ ಚ
ಚಕ್ರಪ್ರಭ, ಮತಂಗ, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕುರುಶದಂಡ, ದಂಷ್ಟ್ರಾಕುಂಡ, ವಿಷ್ಣುತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಸರ್ವಕಾಮಿಕ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ತೀರ್ಥಂ ಮತ್ಸ್ಯತಿಲಂ ಚೈವ ಬದರೀ ಸುಪ್ರಭಂ ತಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಕುಣ್ಡಂ ವಹ್ನಿಕುಣ್ಡಂ ತೀರ್ಥಂ ಸತ್ಯಪದಂ ತಥಾ
ಮತ್ಸ್ಯತಿಲ ತೀರ್ಥ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬದರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡ, ವಹ್ನಿಕುಂಡ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಪದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಚತುಃಸ್ರೋತಶ್ ಚತುಃಶೃಙ್ಗಂ ಶೈಲಂ ದ್ವಾದಶಧಾರಕಮ್ ಮಾನಸಂ ಸ್ಥೂಲಶೃಙ್ಗಂ ಚ ಸ್ಥೂಲದಣ್ಡಂ ತಥೋರ್ವಶೀ
ಚತುಃಸ್ರೋತ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಹರಿವಿನ ಚತುಃಶೃಂಗ ಪರ್ವತ, ಮಾನಸ, ಸ್ಥೂಲಶೃಂಗ, ಸ್ಥೂಲದಂಡ ಮತ್ತು ಉರ್ವಶಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಲೋಕಪಾಲಂ ಮನುವರಂ ಸೋಮಾಹ್ವಶೈಲಮ್ ಏವ ಚ ಸದಾಪ್ರಭಂ ಮೇರುಕುಣ್ಡಂ ತೀರ್ಥಂ ಸೋಮಾಭಿಷೇಚನಮ್
ಲೋಕಪಾಲ, ಮನುವರ, ಸೋಮಾಹ್ವ ಪರ್ವತ, ಸದಾಪ್ರಭ, ಮೆರಕುಂಡ ಮತ್ತು ಸೋಮಾಭಿಷೇಕನ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಮಹಾಸ್ರೋತಂ ಕೋಟರಕಂ ಪಞ್ಚಧಾರಂ ತ್ರಿಧಾರಕಮ್ ಸಪ್ತಧಾರೈಕಧಾರಂ ಚ ತೀರ್ಥಂ ಚಾಮರಕಣ್ಟಕಮ್
ಮಹಾಸ್ರೋತ, ಕೋಟರಕ, ಪಂಚಧಾರ, ತ್ರಿಧಾರ, ಸಪ್ತಧಾರ, ಏಕಧಾರ ಮತ್ತು ಚಾಮರಕಂಟಕ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಚಕ್ರತೀರ್ಥಂ ಕೋಟಿದ್ರುಮಮ್ ಅನುತ್ತಮಮ್ ಬಿಲ್ವಪ್ರಭಂ ದೇವಹ್ರದಂ ತೀರ್ಥಂ ವಿಷ್ಣುಹ್ರದಂ ತಥಾ
ಶಾಲಗ್ರಾಮ, ಚಕ್ರತೀರ್ಥ, ಅಪೂರ್ವವಾದ ಕೋಟಿದ್ರುಮ, ಬಿಲ್ವಪ್ರಭ, ದೇವಹ್ರದ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಹ್ರದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಶಙ್ಖಪ್ರಭಂ ದೇವಕುಣ್ಡಂ ತೀರ್ಥಂ ವಜ್ರಾಯುಧಂ ತಥಾ ಅಗ್ನಿಪ್ರಭಂ ಚ ಪುಂನಾಗಂ ದೇವಪ್ರಭಮ್ ಅನುತ್ತಮಮ್
ಶಂಖಪ್ರಭ, ದೇವಕುಂಡ, ಪವಿತ್ರವಾದ ವಜ್ರಾಯುಧ, ಅಗ್ನಿಪ್ರಭ, ಪುಂನಾಗ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವವಾದ ದೇವಪ್ರಭ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ವಿದ್ಯಾಧರಂ ಸಗಾನ್ಧರ್ವಂ ಶ್ರೀತೀರ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಹ್ರದಮ್ ಸಾತೀರ್ಥಂ ಲೋಕಪಾಲಾಖ್ಯಂ ಮಣಿಪುರಗಿರಿಂ ತಥಾ
ವಿದ್ಯಾಧರ, ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ, ಶ್ರೀತೀರ್ಥ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಹ್ರದ, ಸಾತೀರ್ಥ, ಲೋಕಪಾಲ ಎಂಬ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರಗಿರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ತೀರ್ಥಂ ಪಞ್ಚಹ್ರದಂ ಚೈವ ಪುಣ್ಯಂ ಪಿಣ್ಡಾರಕಂ ತಥಾ ಮಲವ್ಯಂ ಗೋಪ್ರಭಾವಂ ಚ ಗೋವರಂ ವಟಮೂಲಕಮ್
ಪಂಚಹ್ರದ ತೀರ್ಥ, ಪುಣ್ಯವಾದ ಪಿಂಡಾರಕ, ಮಲವ್ಯ, ಗೋಪ್ರಭಾವ, ಗೋವರ ಮತ್ತು ವಟಮೂಲಕ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಸ್ನಾನದಣ್ಡಂ ಪ್ರಯಾಗಂ ಚ ಗುಹ್ಯಂ ವಿಷ್ಣುಪದಂ ತಥಾ ಕನ್ಯಾಶ್ರಮಂ ವಾಯುಕುಣ್ಡಂ ಜಮ್ಬೂಮಾರ್ಗಂ ತಥೋತ್ತಮಮ್
ಸ್ನಾನದಂಡ, ಪ್ರಯಾಗ, ಗುಪ್ತವಾದ ವಿಷ್ಣುಪದ, ಕನ್ಯಾಸ್ರಮ, ವಾಯುಕುಂಡ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜಂಬೂಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಗಭಸ್ತಿತೀರ್ಥಂ ಚ ತಥಾ ಯಯಾತಿಪತನಂ ಶುಚಿ ಕೋಟಿತೀರ್ಥಂ ಭದ್ರವಟಂ ಮಹಾಕಾಲವನಂ ತಥಾ
ಗಭಸ್ತಿತೀರ್ಥ, ಯಯಾತಿಪತನ, ಶುಚಿ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥ, ಭದ್ರವಟ, ಮಹಾಕಾಲವನ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ನರ್ಮದಾತೀರ್ಥಮ್ ಅಪರಂ ತೀರ್ಥವಜ್ರಂ ತಥಾರ್ಬುದಮ್ ಪಿಙ್ಗುತೀರ್ಥಂ ಸವಾಸಿಷ್ಠಂ ತೀರ್ಥಂ ಚ ಪೃಥಸಂಗಮಮ್
ಇನ್ನೊಂದು ನರ್ಮದಾತೀರ್ಥ, ತೀರ್ಥವಜ್ರ, ಅರ್ಬುದ, ಪಿಂಗುತೀರ್ಥ, ಸವಾಶಿಷ್ಠ, ಪೃಥಸಂಗಮ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ತೀರ್ಥಂ ದೌರ್ವಾಸಿಕಂ ನಾಮ ತಥಾ ಪಿಞ್ಜರಕಂ ಶುಭಮ್ ಋಷಿತೀರ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮತುಙ್ಗಂ ವಸುತೀರ್ಥಂ ಕುಮಾರಿಕಮ್
ದೌರ್ವಾಸಿಕ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ, ಶುಭವಾದ ಪಿಂಜರಕ, ಋಷಿತೀರ್ಥ, ಬ್ರಹ್ಮತುಂಗ, ವಸುತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಕುಮಾರಿಕ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ಶಕ್ರತೀರ್ಥಂ ಪಞ್ಚನದಂ ರೇಣುಕಾತೀರ್ಥಮ್ ಏವ ಚ ಪೈತಾಮಹಂ ಚ ವಿಮಲಂ ರುದ್ರಪಾದಂ ತಥೋತ್ತಮಮ್
ಶಕ್ರತೀರ್ಥ, ಪಂಚನದ, ರೇಣುಕಾತೀರ್ಥ, ಪೈತಾಮಹ ಎಂಬ ಶುದ್ಧ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ರುದ್ರಪಾದ ಕೂಡ ಇದ್ದವೆ.
ಮಣಿಮತ್ತಂ ಚ ಕಾಮಾಖ್ಯಂ ಕೃಷ್ಣತೀರ್ಥಂ ಕುಶಾವಿಲಮ್ ಯಜನಂ ಯಾಜನಂ ಚೈವ ತಥೈವ ಬ್ರಹ್ಮವಾಲುಕಮ್
ಮಣಿಮತ್ತ, ಕಾಮಾಕ್ಯ, ಕೃಷ್ಣತೀರ್ಥ, ಕುಶಾವಿಲ, ಯಜನ, ಯಾಜನ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವಾಲುಕ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ಪುಷ್ಪನ್ಯಾಸಂ ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಮಣಿಪೂರಂ ತಥೋತ್ತರಮ್ ದೀರ್ಘಸತ್ತ್ರಂ ಹಯಪದಂ ತೀರ್ಥಂ ಚಾನಶನಂ ತಥಾ
ಪುಷ್ಪನ್ಯಾಸ, ಪುಂಡರಿಕ, ಮಣಿಪುರ, ಉತ್ತರ ಭಾಗ, ದೀರ್ಘಸತ್ರ, ಹಯಪಾದ ಮತ್ತು ಅನಶನ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ಗಙ್ಗೋದ್ಭೇದಂ ಶಿವೋದ್ಭೇದಂ ನರ್ಮದೋದ್ಭೇದಮ್ ಏವ ಚ ವಸ್ತ್ರಾಪದಂ ದಾರುವಲಂ ಛಾಯಾರೋಹಣಮ್ ಏವ ಚ
ಗಂಗೋದ್ಭೇದ, ಶಿವೋದ್ಭೇದ, ನರ್ಮದೋದ್ಭೇದ, ವಸ್ತ್ರಾಪದ, ದಾರುವಲ ಮತ್ತು ಛಾಯಾರೋಹಣ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರಂ ಮಿತ್ರವಲಂ ಕಾಲಿಕಾಶ್ರಮಮ್ ಏವ ಚ ವಟಾವಟಂ ಭದ್ರವಟಂ ಕೌಶಾಮ್ಬೀ ಚ ದಿವಾಕರಮ್
ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ, ಮಿತ್ರವಲ, ಕಾಲಿಕಾಶ್ರಮ, ವಟಾವಟ, ಭದ್ರವಟ, ಕೌಶಾಂಬಿ ಮತ್ತು ದಿವಾಕರ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.