ಸಹವಾಸಂ ನ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಕಾಲಮ್ ಏತಂ ವಿವಞ್ಚನಾತ್ ವಞ್ಚಿತೋ ಹ್ಯ್ ಅನಯಾ ಯದ್ ಧಿ ನಿರ್ವಿಕಾರೋ ವಿಕಾರಯಾ
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೋಸಗೊಂಡು ನಾನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳಿಂದ ನಾನು ಮೋಸಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ, ಅವಳು ಬದಲಾಗದವಳಾಗಿದ್ದರೂ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ.
ನ ತತ್ ತದಪರಾದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದ್ ಅಪರಾಧೋ ಹ್ಯ್ ಅಯಂ ಮಮ ಯೋ ಽಹಮ್ ಅತ್ರಾಭವಂ ಸಕ್ತಃ ಪರಾಙ್ಮುಖಮ್ ಉಪಸ್ಥಿತಃ
ಅದು ಬೇರೆವನ ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಈ ತಪ್ಪು ನನ್ನದು, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಪರಮಾತ್ಮನ ಕಡೆಗೆ ಮುಖವೊಡ್ಡದೆ ಇದ್ದೆನು.
ತತೋ ಽಸ್ಮಿನ್ ಬಹುರೂಪೋ ಽಥ ಸ್ಥಿತೋ ಮೂರ್ತಿರ್ ಅಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ಅಮೂರ್ತಿಶ್ ಚಾಪ್ಯ್ ಅಮೂರ್ತಾತ್ಮಾ ಮಮತ್ವೇನ ಪ್ರಧರ್ಷಿತಃ
ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ರೂಪವಿಲ್ಲದವನಾದರೂ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ರೂಪವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಚ ತಯಾ ತೇನ ತಾಸು ತಾಸ್ವ್ ಇಹ ಯೋನಿಷು ನಿರ್ಮಮಸ್ಯ ಮಮತ್ವೇನ ವಿಕೃತಂ ತಾಸು ತಾಸು ಚ
ಆ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ, ಅವನು ಈ ವಿವಿಧ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದವನಾದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಯೋನಿಷು ವರ್ತಮಾನೇನ ನಷ್ಟಸಂಜ್ಞೇನ ಚೇತಸಾ ಸಮತಾ ನ ಮಯಾ ಕಾಚಿದ್ ಅಹಂಕಾರೇ ಕೃತಾ ಮಯಾ
ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ನಾನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಸಮತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲ್ಲ; ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ.
ಆತ್ಮಾನಂ ಬಹುಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಸೋ ಽಯಂ ಭೂಯೋ ಯುನಕ್ತಿ ಮಾಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಅವಬುದ್ಧೋ ಽಸ್ಮಿ ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕೃತಃ
ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈಗ ನಾನು ಜಾಗೃತನಾಗಿ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಇದ್ದೇನೆ.
ಮಮತ್ವಂ ಮನಸಾ ನಿತ್ಯಮ್ ಅಹಂಕಾರಕೃತಾತ್ಮಕಮ್ ಅಪಲಗ್ನಾಮ್ ಇಮಾಂ ಹಿತ್ವಾ ಸಂಶ್ರಯಿಷ್ಯೇ ನಿರಾಮಯಮ್
ಈ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಅನೇನ ಸಾಮ್ಯಂ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ನಾನಯಾಹಮ್ ಅಚೇತಸಾ ಕ್ಷೇಮಂ ಮಮ ಸಹಾನೇನ ನೈವೈಕಮ್ ಅನಯಾ ಸಹ
ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸಮಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ, ಆ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲ; ನನ್ನ ಕ್ಷೇಮ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.
ಏವಂ ಪರಮಸಂಬೋಧಾತ್ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋ ಽನುಬುದ್ಧವಾನ್ ಅಕ್ಷರತ್ವಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕ್ಷರಮ್ ಅನಾಮಯಮ್
ಈ ರೀತಿ ಪರಮ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ತತ್ತ್ವವು ನಾಶರಹಿತವನ್ನು ಅರಿತು, ನಾಶವಾಗುವದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅವ್ಯಕ್ತಂ ವ್ಯಕ್ತಧರ್ಮಾಣಂ ಸಗುಣಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ತಥಾ ನಿರ್ಗುಣಂ ಪ್ರಥಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾದೃಗ್ ಭವತಿ ಮೈಥಿಲ
ಅಪ್ರಕಟವಾದುದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಗುಣಗಳಿರುವುದು ಮತ್ತು ಗುಣರಹಿತವೂ ಆಗಿದೆ; ಮೊದಲು ಗುಣರಹಿತವನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಮೈಥಿಲ.
ಅಕ್ಷರಕ್ಷರಯೋರ್ ಏತದ್ ಉಕ್ತಂ ತವ ನಿದರ್ಶನಮ್ ಮಯೇಹ ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನಂ ಯಥಾ ಶ್ರುತಿನಿದರ್ಶನಾತ್
ನಾಶರಹಿತ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವದನ್ನು ಕುರಿತು, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು.
ನಿಃಸಂದಿಗ್ಧಂ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಂ ವಿಮಲಂ ತಥಾ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತು ತೇ ಭೂಯಸ್ ತನ್ ನಿಬೋಧ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್
ಈಗ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಮಲಿನರಹಿತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು.
ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗೋ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶಾಸ್ತ್ರದ್ವಯನಿದರ್ಶನಾತ್ ಯದ್ ಏವ ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಂ ಯೋಗದರ್ಶನಮ್ ಏವ ತತ್
ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗವನ್ನು ನಾನು ಎರಡು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಸಾಂಖ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಯೋಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಆಗಿದೆ.
ಪ್ರಬೋಧನಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಸಾಂಖ್ಯಾನಾಮ್ ಅವನೀಪತೇ ವಿಸ್ಪಷ್ಟಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ತತ್ರ ಶಿಷ್ಯಾಣಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ
ಜ್ಞಾನವು, ರಾಜನೇ, ಜಾಗೃತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಸಾಂಖ್ಯರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ; ಶಿಷ್ಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಬೃಹಚ್ ಚೈವಮ್ ಇದಂ ಶಾಸ್ತ್ರಮ್ ಇತ್ಯ್ ಆಹುರ್ ವಿದುಷೋ ಜನಾಃ ಅಸ್ಮಿಂಶ್ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಯೋಗಾನಾಂ ಪುನರ್ಭವಪುರಃಸರಮ್
ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಂಡಿತರು 'ಮಹಾ ಶಾಸ್ತ್ರ'ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಗಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಞ್ಚವಿಂಶಾತ್ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಪಠ್ಯತೇ ಚ ನರಾಧಿಪ ಸಾಂಖ್ಯಾನಾಂ ತು ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಯಥಾವದ್ ಅನುವರ್ಣಿತಮ್
ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ತತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು, ನರಾಧಿಪ, ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸಾಂಖ್ಯರ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬುದ್ಧಮ್ ಅಪ್ರತಿಬುದ್ಧಂ ಚ ಬುಧ್ಯಮಾನಂ ಚ ತತ್ತ್ವತಃ ಬುಧ್ಯಮಾನಂ ಚ ಬುದ್ಧತ್ವಂ ಪ್ರಾಹುರ್ ಯೋಗನಿದರ್ಶನಮ್
ಯಾವುದು ಜಾಗೃತ, ಅಜಾಗೃತ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತಿರುವುದೋ, ಅದನ್ನು ಯೋಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 'ಜಾಗೃತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಪ್ರಬುದ್ಧಮ್ ಅಥಾವ್ಯಕ್ತಮ್ ಇಮಂ ಗುಣನಿಧಿಂ ಸದಾ ಗುಣಾನಾಂ ಧಾರ್ಯತಾಂ ತತ್ತ್ವಂ ಸೃಜತ್ಯ್ ಆಕ್ಷಿಪತೇ ತಥಾ
ಯಾವುದು ಜಾಗೃತವಲ್ಲ, ಅಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದು ಗುಣಗಳ ಭಂಡಾರವಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಗುಣಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಜೋ ಹಿ ಕ್ರೀಡಯಾ ಭೂಪ ವಿಕ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತ ಇತ್ಯ್ ಉತ ಆತ್ಮಾನಂ ಬಹುಧಾ ಕೃತ್ವಾ ನಾನೇವ ಪ್ರತಿಚಕ್ಷತೇ
ಅಜನ್ಮನಾದವನು, ರಾಜನೇ, ಆಟದಂತೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅನೇಕನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಏತದ್ ಏವಂ ವಿಕುರ್ವಾಣೋ ಬುಧ್ಯಮಾನೋ ನ ಬುಧ್ಯತೇ ಗುಣಾನ್ ಆಚರತೇ ಹ್ಯ್ ಏಷ ಸೃಜತ್ಯ್ ಆಕ್ಷಿಪತೇ ತಥಾ
ಈ ರೀತಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಜಾಗೃತನಲ್ಲ; ಆತನು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಅವ್ಯಕ್ತಬೋಧನಾಚ್ ಚೈವ ಬುಧ್ಯಮಾನಂ ವದನ್ತ್ಯ್ ಅಪಿ ನ ತ್ವ್ ಏವಂ ಬುಧ್ಯತೇ ಽವ್ಯಕ್ತಂ ಸಗುಣಂ ತಾತ ನಿರ್ಗುಣಮ್
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ತಿಳಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಜನರು ಅದನ್ನು ಎಚ್ಚರವಾದಂತೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕೆ ಗುಣಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಗುಣರಹಿತಕ್ಕೆ ಅದು ಇಲ್ಲ.
ಕದಾಚಿತ್ ತ್ವ್ ಏವ ಖಲ್ವ್ ಏತತ್ ತದ್ ಆಹುಃ ಪ್ರತಿಬುದ್ಧಕಮ್ ಬುಧ್ಯತೇ ಯದಿ ಚಾವ್ಯಕ್ತಮ್ ಏತದ್ ವೈ ಪಞ್ಚವಿಂಶಕಮ್
ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಎಚ್ಚರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ವರೂಪ ಎಚ್ಚರವಾದರೆ, ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ತತ್ತ್ವವಾಗಿದೆ.
ಬುಧ್ಯಮಾನೋ ಭವತ್ಯ್ ಏಷ ಮಮಾತ್ಮಕ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ ಅನ್ಯೋನ್ಯಪ್ರತಿಬುದ್ಧೇನ ವದನ್ತ್ಯ್ ಅವ್ಯಕ್ತಮ್ ಅಚ್ಯುತಮ್
ಯಾವಾಗ ಎಚ್ಚರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ, ಆಗ 'ಇದು ನನ್ನ ಆತ್ಮ' ಎಂದು ಭಾವನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಜನರು ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ, ನಾಶವಾಗದುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅವ್ಯಕ್ತಬೋಧನಾಚ್ ಚೈವ ಬುಧ್ಯಮಾನಂ ವದನ್ತ್ಯ್ ಉತ ಪಞ್ಚವಿಂಶಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ನ ಚಾಸಾವ್ ಅಪಿ ಬುಧ್ಯತೇ
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ತಿಳಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಜನರು ಅದನ್ನು ಎಚ್ಚರವಾದಂತೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ನಿಜವಾಗಿ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಷಡ್ವಿಂಶಂ ವಿಮಲಂ ಬುದ್ಧಮ್ ಅಪ್ರಮೇಯಂ ಸನಾತನಮ್ ಸತತಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶಂ ತು ಚತುರ್ವಿಂಶಂ ವಿಬುಧ್ಯತೇ
ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇದು ಶುದ್ಧ, ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಶಾಶ್ವತವಾದುದು. ಯಾವಾಗಲೂ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇದು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ದೃಶ್ಯಾದೃಶ್ಯೇ ಹ್ಯ್ ಅನುಗತತತ್ಸ್ವಭಾವೇ ಮಹಾದ್ಯುತೇ ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಚೈವ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಬುಧ್ಯತೇ ತಾತ ಕೇವಲಮ್
ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಕಾಣದ ಎಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳವನೇ, ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದು ಒಂದೇ ಸತ್ಯ.
ಪಞ್ಚವಿಂಶಂ ಚತುರ್ವಿಂಶಮ್ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಅನುಪಶ್ಯತಿ ಬುಧ್ಯಮಾನೋ ಯದಾತ್ಮಾನಮ್ ಅನ್ಯೋ ಽಹಮ್ ಇತಿ ಮನ್ಯತೇ
ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇದು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ, ಅದು 'ನಾನು ಬೇರೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.
ತದಾ ಪ್ರಕೃತಿಮಾನ್ ಏಷ ಭವತ್ಯ್ ಅವ್ಯಕ್ತಲೋಚನಃ ಬುಧ್ಯತೇ ಚ ಪರಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ವಿಶುದ್ಧಾಮ್ ಅಮಲಾಂ ಯಥಾ
ಆಗ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವದು, ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಅದರ ದೃಷ್ಟಿ. ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಅದು ಪರಮ, ಶುದ್ಧ, ಮಲಿನರಹಿತ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಷಡ್ವಿಂಶಂ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ ತದಾ ಬುದ್ಧಃ ಕೃತೋ ವ್ರಜೇತ್ ತತಸ್ ತ್ಯಜತಿ ಸೋ ಽವ್ಯಕ್ತಂ ಸರ್ಗಪ್ರಲಯಧರ್ಮಿಣಮ್
ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇದು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ, ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಅದು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ಗುಣಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ವೇದ ಗುಣಯುಕ್ತಾಮ್ ಅಚೇತನಾಮ್ ತತಃ ಕೇವಲಧರ್ಮಾಸೌ ಭವತ್ಯ್ ಅವ್ಯಕ್ತದರ್ಶನಾತ್
ಅದು ಗುಣರಹಿತವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು, ಗುಣಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಜಡವಾದುದಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಕಂಡು, ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವೊಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.