ಯದಾ ತು ಗುಣಜಾಲಂ ತತ್ ಪ್ರಾಕೃತಂ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ ಪಶ್ಯತೇ ಚ ಪರಂ ಪಶ್ಯಂಸ್ ತದಾ ಪಶ್ಯನ್ ನು ಸಂಸೃಜೇತ್
ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಗುಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಅವನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಹೀಗೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಇರುವವನು ಇನ್ನೂ ಬಂಧನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆಯೆ?
ಕಿಂ ಮಯಾ ಕೃತಮ್ ಏತಾವದ್ ಯೋ ಽಹಂ ಕಾಲನಿಮಜ್ಜನಃ ಯಥಾ ಮತ್ಸ್ಯೋ ಹ್ಯ್ ಅಭಿಜ್ಞಾನಾದ್ ಅನುವರ್ತಿತವಾಞ್ ಜಲಮ್
ನಾನು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದವನು, ಏನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ? ಮೀನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಂತೆ,
ಅಹಮ್ ಏವ ಹಿ ಸಂಮೋಹಾದ್ ಅನ್ಯಮ್ ಅನ್ಯಂ ಜನಾಜ್ ಜನಮ್ ಮತ್ಸ್ಯೋ ಯಥೋದಕಜ್ಞಾನಾದ್ ಅನುವರ್ತಿತವಾನ್ ಇಹ
ಹಾಗೆ ನಾನು ಮೋಹದಿಂದ ಜನದಿಂದ ಜನರ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಂತೆ, ಒಂದರ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಮೀನು ನೀರನ್ನು ತಿಳಿದು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಂತೆ.
ಮತ್ಸ್ಯೋ ಽನ್ಯತ್ವಮ್ ಅಥಾಜ್ಞಾನಾದ್ ಉದಕಾನ್ ನಾಭಿಮನ್ಯತೇ ಆತ್ಮಾನಂ ತದ್ ಅವಜ್ಞಾನಾದ್ ಅನ್ಯಂ ಚೈವ ನ ವೇದ್ಮ್ಯ್ ಅಹಮ್
ಮೀನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬೇರೆ ನೀರನ್ನು ಬೇರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನನ್ನೂ ಬೇರೆವನನ್ನೂ ಅರಿಯದೆ ಇದ್ದೆನು.
ಮಮಾಸ್ತು ಧಿಕ್ ಕುಬುದ್ಧಸ್ಯ ಯೋ ಽಹಂ ಮಗ್ನ ಇಮಂ ಪುನಃ ಅನುವರ್ತಿತವಾನ್ ಮೋಹಾದ್ ಅನ್ಯಮ್ ಅನ್ಯಂ ಜನಾಜ್ ಜನಮ್
ತಪ್ಪು ಮನಸ್ಸಿನ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಧಿಕ್ಕಾರವಾಗಲಿ; ನಾನು ಮುಳುಗಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಮೋಹದಿಂದ ಜನದಿಂದ ಜನರ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಅಯಮ್ ಅನುಭವೇದ್ ಬನ್ಧುರ್ ಅನೇನ ಸಹ ಮೇ ಕ್ಷಯಮ್ ಸಾಮ್ಯಮ್ ಏಕತ್ವತಾಂ ಯಾತೋ ಯಾದೃಶಸ್ ತಾದೃಶಸ್ ತ್ವ್ ಅಹಮ್
ಈ ಸ್ನೇಹಿತನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಏಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಹಾಗೆ ಇದ್ದೇನೆ.
ತುಲ್ಯತಾಮ್ ಇಹ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸದೃಶೋ ಽಹಮ್ ಅನೇನ ವೈ ಅಯಂ ಹಿ ವಿಮಲೋ ವ್ಯಕ್ತಮ್ ಅಹಮ್ ಈದೃಶಕಸ್ ತದಾ
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಅವನಂತೆಯೇ ಇದ್ದೇನೆ. ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಮಲನು; ನಾನು ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದೇನೆ.
ಯೋ ಽಹಮ್ ಅಜ್ಞಾನಸಂಮೋಹಾದ್ ಅಜ್ಞಯಾ ಸಂಪ್ರವೃತ್ತವಾನ್ ಸಂಸರ್ಗಾದ್ ಅತಿಸಂಸರ್ಗಾತ್ ಸ್ಥಿತಃ ಕಾಲಮ್ ಇಮಂ ತ್ವ್ ಅಹಮ್
ನಾನು ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಕಾಲ ಉಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
ಸೋ ಽಹಮ್ ಏವಂ ವಶೀಭೂತಃ ಕಾಲಮ್ ಏತಂ ನ ಬುದ್ಧವಾನ್ ಉತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯಾನಾಂ ತಾಮ್ ಅಹಂ ಕಥಮ್ ಆವಸೇ
ಹೀಗೆ ವಶವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಈ ಸಮಯದ ಹರಿವನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ನಾನು ಹೇಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ?
ಸಮಾನಮಾಯಯಾ ಚೇಹ ಸಹವಾಸಮ್ ಅಹಂ ಕಥಮ್ ಗಚ್ಛಾಮ್ಯ್ ಅಬುದ್ಧಭಾವತ್ವಾದ್ ಇಹೇದಾನೀಂ ಸ್ಥಿರೋ ಭವ
ಸಮಾನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಲಿ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ? ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗು.
ಸಹವಾಸಂ ನ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಕಾಲಮ್ ಏತಂ ವಿವಞ್ಚನಾತ್ ವಞ್ಚಿತೋ ಹ್ಯ್ ಅನಯಾ ಯದ್ ಧಿ ನಿರ್ವಿಕಾರೋ ವಿಕಾರಯಾ
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೋಸಗೊಂಡು ನಾನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳಿಂದ ನಾನು ಮೋಸಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ, ಅವಳು ಬದಲಾಗದವಳಾಗಿದ್ದರೂ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ.
ನ ತತ್ ತದಪರಾದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದ್ ಅಪರಾಧೋ ಹ್ಯ್ ಅಯಂ ಮಮ ಯೋ ಽಹಮ್ ಅತ್ರಾಭವಂ ಸಕ್ತಃ ಪರಾಙ್ಮುಖಮ್ ಉಪಸ್ಥಿತಃ
ಅದು ಬೇರೆವನ ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಈ ತಪ್ಪು ನನ್ನದು, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಪರಮಾತ್ಮನ ಕಡೆಗೆ ಮುಖವೊಡ್ಡದೆ ಇದ್ದೆನು.
ತತೋ ಽಸ್ಮಿನ್ ಬಹುರೂಪೋ ಽಥ ಸ್ಥಿತೋ ಮೂರ್ತಿರ್ ಅಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ಅಮೂರ್ತಿಶ್ ಚಾಪ್ಯ್ ಅಮೂರ್ತಾತ್ಮಾ ಮಮತ್ವೇನ ಪ್ರಧರ್ಷಿತಃ
ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ರೂಪವಿಲ್ಲದವನಾದರೂ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ರೂಪವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಚ ತಯಾ ತೇನ ತಾಸು ತಾಸ್ವ್ ಇಹ ಯೋನಿಷು ನಿರ್ಮಮಸ್ಯ ಮಮತ್ವೇನ ವಿಕೃತಂ ತಾಸು ತಾಸು ಚ
ಆ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ, ಅವನು ಈ ವಿವಿಧ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದವನಾದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಯೋನಿಷು ವರ್ತಮಾನೇನ ನಷ್ಟಸಂಜ್ಞೇನ ಚೇತಸಾ ಸಮತಾ ನ ಮಯಾ ಕಾಚಿದ್ ಅಹಂಕಾರೇ ಕೃತಾ ಮಯಾ
ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ನಾನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಸಮತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲ್ಲ; ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ.
ಆತ್ಮಾನಂ ಬಹುಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಸೋ ಽಯಂ ಭೂಯೋ ಯುನಕ್ತಿ ಮಾಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಅವಬುದ್ಧೋ ಽಸ್ಮಿ ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕೃತಃ
ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈಗ ನಾನು ಜಾಗೃತನಾಗಿ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಇದ್ದೇನೆ.
ಮಮತ್ವಂ ಮನಸಾ ನಿತ್ಯಮ್ ಅಹಂಕಾರಕೃತಾತ್ಮಕಮ್ ಅಪಲಗ್ನಾಮ್ ಇಮಾಂ ಹಿತ್ವಾ ಸಂಶ್ರಯಿಷ್ಯೇ ನಿರಾಮಯಮ್
ಈ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಅನೇನ ಸಾಮ್ಯಂ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ನಾನಯಾಹಮ್ ಅಚೇತಸಾ ಕ್ಷೇಮಂ ಮಮ ಸಹಾನೇನ ನೈವೈಕಮ್ ಅನಯಾ ಸಹ
ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸಮಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ, ಆ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲ; ನನ್ನ ಕ್ಷೇಮ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.
ಏವಂ ಪರಮಸಂಬೋಧಾತ್ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋ ಽನುಬುದ್ಧವಾನ್ ಅಕ್ಷರತ್ವಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕ್ಷರಮ್ ಅನಾಮಯಮ್
ಈ ರೀತಿ ಪರಮ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ತತ್ತ್ವವು ನಾಶರಹಿತವನ್ನು ಅರಿತು, ನಾಶವಾಗುವದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅವ್ಯಕ್ತಂ ವ್ಯಕ್ತಧರ್ಮಾಣಂ ಸಗುಣಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ತಥಾ ನಿರ್ಗುಣಂ ಪ್ರಥಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾದೃಗ್ ಭವತಿ ಮೈಥಿಲ
ಅಪ್ರಕಟವಾದುದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಗುಣಗಳಿರುವುದು ಮತ್ತು ಗುಣರಹಿತವೂ ಆಗಿದೆ; ಮೊದಲು ಗುಣರಹಿತವನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಮೈಥಿಲ.
ಅಕ್ಷರಕ್ಷರಯೋರ್ ಏತದ್ ಉಕ್ತಂ ತವ ನಿದರ್ಶನಮ್ ಮಯೇಹ ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನಂ ಯಥಾ ಶ್ರುತಿನಿದರ್ಶನಾತ್
ನಾಶರಹಿತ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವದನ್ನು ಕುರಿತು, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು.
ನಿಃಸಂದಿಗ್ಧಂ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಂ ವಿಮಲಂ ತಥಾ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತು ತೇ ಭೂಯಸ್ ತನ್ ನಿಬೋಧ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್
ಈಗ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಮಲಿನರಹಿತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು.
ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗೋ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶಾಸ್ತ್ರದ್ವಯನಿದರ್ಶನಾತ್ ಯದ್ ಏವ ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಂ ಯೋಗದರ್ಶನಮ್ ಏವ ತತ್
ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗವನ್ನು ನಾನು ಎರಡು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಸಾಂಖ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಯೋಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಆಗಿದೆ.
ಪ್ರಬೋಧನಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಸಾಂಖ್ಯಾನಾಮ್ ಅವನೀಪತೇ ವಿಸ್ಪಷ್ಟಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ತತ್ರ ಶಿಷ್ಯಾಣಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ
ಜ್ಞಾನವು, ರಾಜನೇ, ಜಾಗೃತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಸಾಂಖ್ಯರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ; ಶಿಷ್ಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಬೃಹಚ್ ಚೈವಮ್ ಇದಂ ಶಾಸ್ತ್ರಮ್ ಇತ್ಯ್ ಆಹುರ್ ವಿದುಷೋ ಜನಾಃ ಅಸ್ಮಿಂಶ್ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಯೋಗಾನಾಂ ಪುನರ್ಭವಪುರಃಸರಮ್
ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಂಡಿತರು 'ಮಹಾ ಶಾಸ್ತ್ರ'ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಗಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಞ್ಚವಿಂಶಾತ್ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಪಠ್ಯತೇ ಚ ನರಾಧಿಪ ಸಾಂಖ್ಯಾನಾಂ ತು ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಯಥಾವದ್ ಅನುವರ್ಣಿತಮ್
ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ತತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು, ನರಾಧಿಪ, ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸಾಂಖ್ಯರ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬುದ್ಧಮ್ ಅಪ್ರತಿಬುದ್ಧಂ ಚ ಬುಧ್ಯಮಾನಂ ಚ ತತ್ತ್ವತಃ ಬುಧ್ಯಮಾನಂ ಚ ಬುದ್ಧತ್ವಂ ಪ್ರಾಹುರ್ ಯೋಗನಿದರ್ಶನಮ್
ಯಾವುದು ಜಾಗೃತ, ಅಜಾಗೃತ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತಿರುವುದೋ, ಅದನ್ನು ಯೋಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 'ಜಾಗೃತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಪ್ರಬುದ್ಧಮ್ ಅಥಾವ್ಯಕ್ತಮ್ ಇಮಂ ಗುಣನಿಧಿಂ ಸದಾ ಗುಣಾನಾಂ ಧಾರ್ಯತಾಂ ತತ್ತ್ವಂ ಸೃಜತ್ಯ್ ಆಕ್ಷಿಪತೇ ತಥಾ
ಯಾವುದು ಜಾಗೃತವಲ್ಲ, ಅಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದು ಗುಣಗಳ ಭಂಡಾರವಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಗುಣಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಜೋ ಹಿ ಕ್ರೀಡಯಾ ಭೂಪ ವಿಕ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತ ಇತ್ಯ್ ಉತ ಆತ್ಮಾನಂ ಬಹುಧಾ ಕೃತ್ವಾ ನಾನೇವ ಪ್ರತಿಚಕ್ಷತೇ
ಅಜನ್ಮನಾದವನು, ರಾಜನೇ, ಆಟದಂತೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅನೇಕನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಏತದ್ ಏವಂ ವಿಕುರ್ವಾಣೋ ಬುಧ್ಯಮಾನೋ ನ ಬುಧ್ಯತೇ ಗುಣಾನ್ ಆಚರತೇ ಹ್ಯ್ ಏಷ ಸೃಜತ್ಯ್ ಆಕ್ಷಿಪತೇ ತಥಾ
ಈ ರೀತಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಜಾಗೃತನಲ್ಲ; ಆತನು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.