ಛಿತ್ತ್ವಾತ್ಮಜ್ಞಾನಶಸ್ತ್ರೇಣ ತಪೋದಣ್ಡೇನ ಸತ್ತಮಾಃ ತತೋ ದುಃಖಾದಿಕಂ ಘೋರಂ ಚಿನ್ತಾಶೋಕಮಹಾಹ್ರದಮ್
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಎಂಬ ದಂಡದಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠರು ದುಃಖ, ಚಿಂತೆ, ಮಹಾ ಶೋಕ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ಸಾಗರವನ್ನು ಕಡಿದು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯಾಧಿಮೃತ್ಯುಮಹಾಘೋರಂ ಮಹಾಭಯಮಹೋರಗಮ್ ತಮಃಕೂರ್ಮಂ ರಜೋಮೀನಂ ಪ್ರಜ್ಞಯಾ ಸಂತರನ್ತ್ಯ್ ಉತ
ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಅವರು ಭಯಾನಕ ರೋಗ ಮತ್ತು ಮರಣ, ಮಹಾ ಭಯ ಎಂಬ ಸರ್ಪ, ಅಂಧಕಾರದ ಆಮೆ, ರಜಸ್ಸಿನ ಮೀನು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ನೇಹಪಙ್ಕಂ ಜರಾದುರ್ಗಂ ಸ್ಪರ್ಶದ್ವೀಪಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಕರ್ಮಾಗಾಧಂ ಸತ್ಯತೀರಂ ಸ್ಥಿತಂ ವ್ರತಮನೀಷಿಣಃ
ಊತಮ ದ್ವಿಜರೆ, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರು, ಆಸೆಯ ಕೆಸರು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಎಂಬ ಕೋಟೆ, ಸ್ಪರ್ಶದ ದ್ವೀಪ, ಕರ್ಮದ ಆಳವಾದ ನದಿ, ಸತ್ಯದ ತೀರ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
ಹರ್ಷಸಂಘಮಹಾವೇಗಂ ನಾನಾರಸಸಮಾಕುಲಮ್ ನಾನಾಪ್ರೀತಿಮಹಾರತ್ನಂ ದುಃಖಜ್ವರಸಮೀರಿತಮ್
ಅದು ಹರ್ಷದ ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹ, ನಾನಾ ರುಚಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವದು, ಅನೇಕ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಮಹಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವದು, ಆದರೆ ದುಃಖದ ಜ್ವರದಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿದೆ.
ಶೋಕತೃಷ್ಣಾಮಹಾವರ್ತಂ ತೀಕ್ಷ್ಣವ್ಯಾಧಿಮಹಾರುಜಮ್ ಅಸ್ಥಿಸಂಘಾತಸಂಘಟ್ಟಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಯೋಗಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಊತಮ ದ್ವಿಜರೆ, ಅದು ಶೋಕ ಮತ್ತು ತೃಷ್ಟಿಯ ಮಹಾ ಚಕ್ರವಾತ, ತೀವ್ರ ರೋಗ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ನೋವು, ಎಲುಬುಗಳ ಘರ್ಷಣೆ, ಶ್ಲೇಷ್ಮದ ಸಂಯೋಗ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದೆ.
ದಾನಮುಕ್ತಾಕರಂ ಘೋರಂ ಶೋಣಿತೋದ್ಗಾರವಿದ್ರುಮಮ್ ಹಸಿತೋತ್ಕ್ರುಷ್ಟನಿರ್ಘೋಷಂ ನಾನಾಜ್ಞಾನಸುದುಷ್ಕರಮ್
ಅದು ದಾನ ಎಂಬ ಮುತ್ತಿನ ನದಿಯಂತಿದೆ, ರಕ್ತದ ಪವಳದಿಂದ ಕೆಂಪಾಗಿದೆ, ನಗುವು ಮತ್ತು ಅಳುವಿನ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಗೋಜುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅನೇಕ ದುರ್ಬೋಧ್ಯ ಅಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
ರೋದನಾಶ್ರುಮಲಕ್ಷಾರಂ ಸಙ್ಗಯೋಗಪರಾಯಣಮ್ ಪ್ರಲಬ್ಧ್ವಾ ಜನ್ಮಲೋಕೋ ಯಂ ಪುತ್ರಬಾನ್ಧವಪತ್ತನಮ್
ಅದು ಅಳುವಿನಿಂದ ಹರಿಯುವ ಕಣ್ಣೀರು, ಬಂಧನದ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವದು, ಜನ್ಮ ಎಂಬ ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.
ಅಹಿಂಸಾಸತ್ಯಮರ್ಯಾದಂ ಪ್ರಾಣಯೋಗಮಯೋರ್ಮಿಲಮ್ ವೃನ್ದಾನುಗಾಮಿನಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ವಭೂತಪಯೋದಧಿಮ್
ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬದ್ಧವಾದ, ಪ್ರಾಣಯೋಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಪಯೋದಧಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಾಲಿನಂತಿದೆ.
ಮೋಕ್ಷದುರ್ಲಭವಿಷಯಂ ವಾಡವಾಸುಖಸಾಗರಮ್ ತರನ್ತಿ ಯತಯಃ ಸಿದ್ಧಾ ಜ್ಞಾನಯೋಗೇನ ಚಾನಘಾಃ
ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೋಗಸಾಗರವನ್ನು, ಯತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಜ್ಞಾನಯೋಗದಿಂದ ದಾಟುತ್ತಾರೆ, ಪಾಪರಹಿತರೆ.
ತೀರ್ತ್ವಾ ಚ ದುಸ್ತರಂ ಜನ್ಮ ವಿಶನ್ತಿ ವಿಮಲಂ ನಭಃ ತತಸ್ ತಾನ್ ಸುಕೃತೀಞ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸೂರ್ಯೋ ವಹತಿ ರಶ್ಮಿಭಿಃ
ಅವರು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಜನ್ಮವನ್ನು ದಾಟಿ, ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ, ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಮತನ್ತುವದ್ ಆವಿಶ್ಯ ಪ್ರವಹನ್ ವಿಷಯಾನ್ ದ್ವಿಜಾಃ ತತ್ರ ತಾನ್ ಪ್ರವಹೋ ವಾಯುಃ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ಚಾನಘಾಃ
ಪದ್ಮದ ರೇಷ್ಮೆಯಂತೆ ಒಳನುಗ್ಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರವಾಹರೂಪವಾದ ಗಾಳಿ, ಪಾಪರಹಿತರೆ, ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ವೀತರಾಗಾನ್ ಯತೀನ್ ಸಿದ್ಧಾನ್ ವೀರ್ಯಯುಕ್ತಾಂಸ್ ತಪೋಧನಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಶೀತಃ ಸುಗನ್ಧಶ್ ಚ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಶ್ ಚ ಭೋ ದ್ವಿಜಾಃ
ಊತಮ ದ್ವಿಜರೆ, ವೀರ್ಯಶಾಲಿಗಳಾದ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ, ರಾಗರಹಿತ ಯತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರನ್ನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ತಂಪಾದ, ಸುಗಂಧಯುಕ್ತವಾದ, ಸುಖಸ್ಪರ್ಶದ ಗಾಳಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಪ್ತಾನಾಂ ಮರುತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಲೋಕಾನ್ ಗಚ್ಛತಿ ಯಃ ಶುಭಾನ್ ಸ ತಾನ್ ವಹತಿ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾ ನಭಸಃ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್
ಏಳು ಮರುತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು ಶುಭ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಆ ಲೋಕಗಳನ್ನು, ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಆಕಾಶದ ಪರಮ ಮಾರ್ಗವರೆಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಭೋ ವಹತಿ ಲೋಕೇಶಾನ್ ರಜಸಃ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ರಜೋ ವಹತಿ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಃ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್
ಆಕಾಶವು ಲೋಕಪಾಲಕರನ್ನು ರಜೋಗುಣದ ಪರಮ ಮಾರ್ಗವರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ರಜೋಗುಣವು, ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಅವರನ್ನು ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಪರಮ ಮಾರ್ಗವರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಸತ್ತ್ವಂ ವಹತಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಪರಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪ್ರಭುಮ್ ಪ್ರಭುರ್ ವಹತಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮ್ ಆತ್ಮನಾ
ಸತ್ತ್ವಗುಣವು ಶುದ್ಧಾತ್ಮನನ್ನು ಪರಮ ನಾರಾಯಣನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಆ ಪ್ರಭುವಾದ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪರಮಾತ್ಮಾನಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ತದ್ಭೂತಾ ಯತಯೋ ಽಮಲಾಃ ಅಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪನ್ತೇ ನ ನಿವರ್ತನ್ತಿ ಚ ದ್ವಿಜಾಃ
ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಿರ್ದೋಷ ಯತಿಗಳು, ಅವನಂತಾಗಿರುವವರು, ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾಜನರೆ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪರಮಾ ಸಾ ಗತಿರ್ ವಿಪ್ರಾ ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ಸತ್ಯಾರ್ಜವರತಾನಾಂ ವೈ ಸರ್ವಭೂತದಯಾವತಾಮ್
ಆ ಪರಮ ಗತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನೇರತೆ ಪಾಲಿಸುವವರು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ದಯೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಾನಮ್ ಉತ್ತಮಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ಭಗವನ್ತಂ ಸ್ಥಿರವ್ರತಾಃ ಆಜನ್ಮಮರಣಂ ವಾ ತೇ ರಮನ್ತೇ ತತ್ರ ವಾ ನ ವಾ
ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಸ್ಥಿರವ್ರತರು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜನ್ಮದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಅವಶ್ಯವಲ್ಲ, ಅವರು ಅಲ್ಲ ಆನಂದಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ.
ಯದ್ ಅತ್ರ ತಥ್ಯಂ ತತ್ತ್ವಂ ನೋ ಯಥಾವದ್ ವಕ್ತುಮ್ ಅರ್ಹಸಿ ತ್ವದೃತೇ ಮಾನವಂ ನಾನ್ಯಂ ಪ್ರಷ್ಟುಮ್ ಅರ್ಹಾಮ ಸತ್ತಮ
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವವಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು; ನಿಮ್ಮ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾವು ಕೇಳಬಾರದು, ಒಳ್ಳೆಯವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ.
ಮೋಕ್ಷದೋಷೋ ಮಹಾನ್ ಏಷ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಂ ಗತಾನ್ ಋಷೀನ್ ಯದಿ ತತ್ರೈವ ವಿಜ್ಞಾನೇ ವರ್ತನ್ತೇ ಯತಯಃ ಪರೇ
ಮೋಕ್ಷದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ದೊಡ್ಡ ದೋಷ: ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಯತಿಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿದರೂ, ಆ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲೇ ಉಳಿದರೆ ಅದು ತಪ್ಪು.
ಪ್ರವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣಂ ಧರ್ಮಂ ಪಶ್ಯಾಮ ಪರಮಂ ದ್ವಿಜ ಮಗ್ನಸ್ಯ ಹಿ ಪರೇ ಜ್ಞಾನೇ ಕಿಂತು ದುಃಖಾನ್ತರಂ ಭವೇತ್
ನಾವು ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುವ ಪರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ, ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ; ಆದರೆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದುಃಖ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪ್ರಶ್ನಃ ಪೃಷ್ಟಶ್ ಚ ಸಂಕಟಃ ಬುಧಾನಾಮ್ ಅಪಿ ಸಂಮೋಹಃ ಪ್ರಶ್ನೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ
ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಾದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೆ; ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಮಹಾ ಮುನಿಗಳೆ.
ಅತ್ರಾಪಿ ತತ್ತ್ವಂ ಪರಮಂ ಶೃಣುಧ್ವಂ ವಚನಂ ಮಮ ಬುದ್ಧಿಶ್ ಚ ಪರಮಾ ಯತ್ರ ಕಪಿಲಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್
ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಹೇಳುವ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಕಪಿಲರ ಪರಮ ಬುದ್ಧಿಯು ಇದೆ.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯ್ ಅಪಿ ಬುಧ್ಯನ್ತೇ ಸ್ವದೇಹಂ ದೇಹಿನಾಂ ದ್ವಿಜಾಃ ಕರಣಾನ್ಯ್ ಆತ್ಮನಸ್ ತಾನಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ತೈಸ್ ತು ಸಃ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದೇಹಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ, ಮಹಾಜನರೆ; ಆ ಆತ್ಮನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅವನು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
ಆತ್ಮನಾ ವಿಪ್ರಹೀಣಾನಿ ಕಾಷ್ಠಕುಡ್ಯಸಮಾನಿ ತು ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ನ ಸಂದೇಹೋ ವೇಲಾ ಇವ ಮಹಾರ್ಣವೇ
ಆತ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳು ಮರದ ತುಂಡು ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯಂತೆ ಆಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಂತೆ.
ಇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಸಹ ಸುಪ್ತಸ್ಯ ದೇಹಿನೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶ್ ಚರತಿ ಸರ್ವತ್ರ ನಭಸೀವ ಸಮೀರಣಃ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಹಿಯು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಕಾಶದಲಿ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸ ಪಶ್ಯತಿ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಸ್ಪೃಶತಿ ಚಾನಘಾಃ ಬುಧ್ಯಮಾನೋ ಯಥಾಪೂರ್ವಮ್ ಅಖಿಲೇನೇಹ ಭೋ ದ್ವಿಜಾಃ
ಅವನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವರೇ; ಹಳೆಯಂತೆ ಎದ್ದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಹ ಸರ್ವಾಣಿ ಸ್ವೇ ಸ್ವೇ ಸ್ಥಾನೇ ಯಥಾವಿಧಿ ಅನೀಶತ್ವಾತ್ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ಸರ್ಪಾ ವಿಷಹತಾ ಇವ
ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ನಿಯಮದಂತೆ, ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತವೆ; ವಿಷದಿಂದ ತಗುಲಿದ ಹಾವುಗಳಂತೆ.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ತು ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇಷ್ವ್ ಏವ ಸರ್ವಶಃ ಆಕ್ರಮ್ಯ ಗತಯಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ವರತ್ಯ್ ಆತ್ಮಾ ನ ಸಂಶಯಃ
ಆದರೆ ಆತ್ಮನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಲನೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ, ನಿರಂತರ ಇರುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಚ ಗುಣಾನ್ ಕೃತ್ಸ್ನಾನ್ ರಜಸಶ್ ಚ ಗುಣಾನ್ ಪುನಃ ಗುಣಾಂಶ್ ಚ ತಮಸಃ ಸರ್ವಾನ್ ಗುಣಾನ್ ಬುದ್ಧೇಶ್ ಚ ಸತ್ತಮಾಃ
ಮಹಾ ಮುನಿಗಳೆ, ಸತ್ತ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳು, ಮತ್ತೆ ರಜೋಗುಣದ ಗುಣಗಳು, ತಮೋಗುಣದ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ.