ಶೂದ್ರಾನ್ನೇನಾವಶೇಷೇಣ ಜಠರೇ ಮ್ರಿಯತೇ ದ್ವಿಜಃ ಆಹಿತಾಗ್ನಿಸ್ ತಥಾ ಯಜ್ವಾ ಸ ಶೂದ್ರಗತಿಭಾಗ್ ಭವೇತ್
ಯಾವ ದ್ವಿಜನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು, ಶೂದ್ರನಿಂದ ಪಡೆದ ಅನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡೇ ಸಾಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶೂದ್ರನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ತೇನ ಶೂದ್ರಾನ್ನಶೇಷೇಣ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನಾದ್ ಅಪಾಕೃತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಶೂದ್ರತಾಮ್ ಏತಿ ನಾಸ್ತಿ ತತ್ರ ವಿಚಾರಣಾ
ಆದುದರಿಂದ, ಶೂದ್ರನ ಅನ್ನ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ಶೂದ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಯಸ್ಯಾನ್ನೇನಾವಶೇಷೇಣ ಜಠರೇ ಮ್ರಿಯತೇ ದ್ವಿಜಃ ತಾಂ ತಾಂ ಯೋನಿಂ ವ್ರಜೇದ್ ವಿಪ್ರೋ ಯಸ್ಯಾನ್ನಮ್ ಉಪಜೀವತಿ
ಯಾವವನ ಅನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ದ್ವಿಜನು ಸಾಯುತ್ತಾನೋ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವನು ಯಾವ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾನೋ, ಅದೇ ಯೋನಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವಂ ಸುಖಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದುರ್ಲಭಂ ಯೋ ಽವಮನ್ಯತೇ ಅಭೋಜ್ಯಾನ್ನಾನಿ ವಾಶ್ನಾತಿ ಸ ದ್ವಿಜತ್ವಾತ್ ಪತೇತ ವೈ
ಯಾರು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸದೆ, ಅಥವಾ ನಿಷಿದ್ಧ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದ್ವಿಜ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.
ಸುರಾಪೋ ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ಸ್ತೇಯೀ ಚೌರೋ ಭಗ್ನವ್ರತೋ ಽಶುಚಿಃ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವರ್ಜಿತಃ ಪಾಪೋ ಲುಬ್ಧೋ ನೈಕೃತಿಕಃ ಶಠಃ
ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವವನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವವನು, ಕಳ್ಳ, ದೋಚುವವನು, ವ್ರತವನ್ನು ಮುರಿಯುವವನು, ಅಶುದ್ಧನು, ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನು, ಪಾಪಿ, ಲೋಭಿ, ವಂಚಕ, ದುಷ್ಟನು—
ಅವ್ರತೀ ವೃಷಲೀಭರ್ತಾ ಕುಣ್ಡಾಶೀ ಸೋಮವಿಕ್ರಯೀ ವಿಹೀನಸೇವೀ ವಿಪ್ರೋ ಹಿ ಪತತೇ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿತಃ
ವ್ರತವಿಲ್ಲದವನು, ನಿಷಿದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಗ ಮಾಡುವುದು, ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಸೋಮವನ್ನು ಮಾರುವುದು, ಅರ್ಹರಲ್ಲದವರ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಶದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.
ಗುರುತಲ್ಪೀ ಗುರುದ್ವೇಷೀ ಗುರುಕುತ್ಸಾರತಿಶ್ ಚ ಯಃ ಬ್ರಹ್ಮದ್ವಿಡ್ ವಾಪಿ ಪತತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿತಃ
ಯಾರು ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೋ, ಗುರುವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೋ, ಗುರುನನ್ನು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅಂತಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಶದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.
ಏಭಿಸ್ ತು ಕರ್ಮಭಿರ್ ದೇವಿ ಶುಭೈರ್ ಆಚರಿತೈಸ್ ತಥಾ ಶೂದ್ರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತಾಂ ಗಚ್ಛೇದ್ ವೈಶ್ಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯತಾಂ ವ್ರಜೇತ್
ದೇವಿಯೇ, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಶೂದ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ವೈಶ್ಯನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಬಹುದು.
ಶೂದ್ರಃ ಕರ್ಮಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಯಥಾವಿಧಿ ಸರ್ವಾತಿಥ್ಯಮ್ ಉಪಾತಿಷ್ಠಞ್ ಶೇಷಾನ್ನಕೃತಭೋಜನಃ
ಶೂದ್ರನು ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಆತಿಥ್ಯದಿಂದ ಸೇವಿಸಿ, ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಭೋಜನವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಶುಶ್ರೂಷಾಂ ಪರಿಚರ್ಯಾಂ ಯೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠವರ್ಣೇ ಪ್ರಯತ್ನತಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ಅವಿಮನಾಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸತತಂ ಸತ್ಪಥೇ ಸ್ಥಿತಃ
ಯಾರು ಹಿರಿಯ ವರ್ಣದವರ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಸಹನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸದಾ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ದೇವದ್ವಿಜಾತಿಸತ್ಕರ್ತಾ ಸರ್ವಾತಿಥ್ಯಕೃತವ್ರತಃ ಋತುಕಾಲಾಭಿಗಾಮೀ ಚ ನಿಯತೋ ನಿಯತಾಶನಃ
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ವ್ರತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವವನು, ನಿಯಮಿತನಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಿತವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡುವವನು.
ದಕ್ಷಃ ಶಿಷ್ಟಜನಾನ್ವೇಷೀ ಶೇಷಾನ್ನಕೃತಭೋಜನಃ ವೃಥಾ ಮಾಂಸಂ ನ ಭುಞ್ಜೀತ ಶೂದ್ರೋ ವೈಶ್ಯತ್ವಮ್ ಋಚ್ಛತಿ
ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹುಡುಕುವವನು, ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುವವನು, ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸದವನು—ಅಂತಹ ಶೂದ್ರನು ವೈಶ್ಯನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಋತವಾಗ್ ಅನಹಂವಾದೀ ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವಃ ಸಾಮಕೋವಿದಃ ಯಜತೇ ನಿತ್ಯಯಜ್ಞೈಶ್ ಚ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಪರಮಃ ಶುಚಿಃ
ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತಾಡುವವನು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನು, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಲ್ಲದವನು, ಸಾಮಗಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವವನು, ಪ್ರತಿದಿನ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವನು, ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವವನು.
ದಾನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತ್ಕರ್ತಾ ಸರ್ವವರ್ಣಾನಸೂಯಕಃ ಗೃಹಸ್ಥವ್ರತಮ್ ಆತಿಷ್ಠನ್ ದ್ವಿಕಾಲಕೃತಭೋಜನಃ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸದವನು, ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು, ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಊಟ ಮಾಡುವವನು.
ಶೇಷಾಶೀ ವಿಜಿತಾಹಾರೋ ನಿಷ್ಕಾಮೋ ನಿರಹಂವದಃ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಮ್ ಉಪಾಸೀನೋ ಜುಹ್ವಾನಶ್ ಚ ಯಥಾವಿಧಿ
ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ಆಹಾರವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಕಾಮನೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನು, ಅಗ್ನಿಯ ಬಳಿ ಕುಳಿತು ವಿಧಿಯಂತೆ ಹೋಮ ಮಾಡುವವನು.
ಸರ್ವಾತಿಥ್ಯಮ್ ಉಪಾತಿಷ್ಠಞ್ ಶೇಷಾನ್ನಕೃತಭೋಜನಃ ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಮಾತ್ರವಿಹಿತಂ ವೈಶ್ಯೋ ಭವತಿ ಚ ದ್ವಿಜಃ
ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವನು, ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುವವನು, ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು—ಅಂತಹ ವೈಶ್ಯನು ದ್ವಿಜನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸ ವೈಶ್ಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಕುಲೇ ಶುಚಿರ್ ಮಹತಿ ಜಾಯತೇ ಸ ವೈಶ್ಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ಜಾತೋ ಜನ್ಮಪ್ರಭೃತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಃ
ಹೀಗೆ ಶುದ್ಧನಾದ ವೈಶ್ಯನು ಮಹತ್ತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ವೈಶ್ಯನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಿ ಜನಿಸಿದಾಗ ಜನನದಿಂದಲೇ ಪವಿತ್ರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಉಪನೀತೋ ವ್ರತಪರೋ ದ್ವಿಜೋ ಭವತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಃ ದದಾತಿ ಯಜತೇ ಯಜ್ಞೈಃ ಸಮೃದ್ಧೈರ್ ಆಪ್ತದಕ್ಷಿಣೈಃ
ಉಪನಯನವನ್ನು ಪಡೆದು ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವನು ಸಂಸ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದ ದ್ವಿಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಧೀತ್ಯ ಸ್ವರ್ಗಮ್ ಅನ್ವಿಚ್ಛಂಸ್ ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಶರಣಃ ಸದಾ ಆರ್ದ್ರಹಸ್ತಪ್ರದೋ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಜಾ ಧರ್ಮೇಣ ಪಾಲಯನ್
ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹಂಬಲಿಸುವವನು, ಸದಾ ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಒದ್ದೆಯಾದ ಕೈಯಿಂದ ದಾನಮಾಡುವವನು, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು.
ಸತ್ಯಃ ಸತ್ಯಾನಿ ಕುರುತೇ ನಿತ್ಯಂ ಯಃ ಶುದ್ಧಿದರ್ಶನಃ ಧರ್ಮದಣ್ಡೇನ ನಿರ್ದಗ್ಧೋ ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಸಾಧಕಃ
ಸತ್ಯವಂತನಾಗಿ ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವವನು, ಧರ್ಮದ ದಂಡದಿಂದ ಶೋಧಿತನಾಗಿ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು.
ಯನ್ತ್ರಿತಃ ಕಾರ್ಯಕರಣೈಃ ಷಡ್ಭಾಗಕೃತಲಕ್ಷಣಃ ಗ್ರಾಮ್ಯಧರ್ಮಾನ್ ನ ಸೇವೇತ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದೇನಾರ್ಥಕೋವಿದಃ
ಕಾರ್ಯ-ಕರಣಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾಗಿ, ಆರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣವಿರುವವನು, ಗ್ರಾಮಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ, ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅರ್ಥಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಸುವವನು.
ಋತುಕಾಲೇ ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪತ್ನೀಮ್ ಉಪಾಶ್ರಯೇತ್ ಸದಾ ಸದೋಪವಾಸೀ ನಿಯತಃ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿರತಃ ಶುಚಿಃ
ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಸದಾ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿರುವವನು, ನಿಯಮಿತನಾಗಿರುವವನು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವನು, ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವವನು.
ವಹಿಸ್ಕಾನ್ತರಿತೇ ನಿತ್ಯಂ ಶಯಾನೋ ಽಸ್ತಿ ಸದಾ ಗೃಹೇ ಸರ್ವಾತಿಥ್ಯಂ ತ್ರಿವರ್ಗಸ್ಯ ಕುರ್ವಾಣಃ ಸುಮನಾಃ ಸದಾ
ಯಾವಾಗಲೂ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಮಲಗುವವನು, ಸದಾ ಮನೆದಲ್ಲೇ ಇರುವವನು, ತ್ರಿವರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸುವವನು.
ಶೂದ್ರಾಣಾಂ ಚಾನ್ನಕಾಮಾನಾಂ ನಿತ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಮ್ ಇತಿ ಬ್ರುವನ್ ಸ್ವಾರ್ಥಾದ್ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಕಾಮಾನ್ ನ ಕಿಂಚಿದ್ ಉಪಲಕ್ಷಯೇತ್
ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಅನ್ನ ಬೇಕಾದಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಲೀ ಅವರ ಆಸೆಗೆಂದಾಗಲೀ, ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸದೆ ಇರಬೇಕು.
ಪಿತೃದೇವಾತಿಥಿಕೃತೇ ಸಾಧನಂ ಕುರುತೇ ಚ ಯತ್ ಸ್ವವೇಶ್ಮನಿ ಯಥಾನ್ಯಾಯಮ್ ಉಪಾಸ್ತೇ ಭೈಕ್ಷ್ಯಮ್ ಏವ ಚ
ಪಿತೃ, ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರವಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.
ದ್ವಿಕಾಲಮ್ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ಚ ಜುಹ್ವಾನೋ ವೈ ಯಥಾವಿಧಿ ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಿತಾರ್ಥಾಯ ರಣೇ ಚಾಭಿಮುಖೋ ಹತಃ
ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಹೋಮಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿ ಹತರಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಮನ್ತ್ರಪೂತೇನ ಸಮಾವಿಶ್ಯ ದ್ವಿಜೋ ಭವೇತ್ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನಃ ಸಂಸ್ಕೃತೋ ವೇದಪಾರಗಃ
ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಅಗ್ನಿಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಂಡು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವದಿಂದ ಸಂಪನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಂಸ್ಕಾರ ಪಡೆದವರಾಗಿ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿ, ದ್ವಿಜರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ವೈಶ್ಯೋ ಭವತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಃ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ ಏತೈಃ ಕರ್ಮಫಲೈರ್ ದೇವಿ ನ್ಯೂನಜಾತಿಕುಲೋದ್ಭವಃ
ವೈಶ್ಯನು ಧರ್ಮಪರನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಉನ್ನತಿಗೆ ಏರುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿ, ಇವುಗಳ ಫಲದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು.
ಶೂದ್ರೋ ಽಪ್ಯ್ ಆಗಮಸಂಪನ್ನೋ ದ್ವಿಜೋ ಭವತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾಪ್ಯ್ ಅಸದ್ವೃತ್ತಃ ಸರ್ವಸಂಕರಭೋಜನಃ
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಶೂದ್ರನು ಸಂಸ್ಕಾರ ಪಡೆದರೆ ದ್ವಿಜನಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ದುಷ್ಚರಿತ್ರೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಊಟ ಮಾಡಿದರೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಶೂದ್ರೋ ಭವತಿ ತಾದೃಶಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಶುಚಿಭಿರ್ ದೇವೀ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ವಿಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ
ಅಂತಹವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶೂದ್ರನಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ದೇವಿ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಶುದ್ಧ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾನೆ.