ಸಯಜ್ಞಾಃ ಸಕ್ರಿಯಾ ವೇದಾಃ ಪ್ರತ್ಯಾನೀತಾ ಹಿ ತೇನ ವೈ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಮ್ ಅಸಂಕೀರ್ಣಂ ಕೃತಂ ತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ವೇದಗಳನ್ನೂ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವನ್ನು ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ತೇನ ಹೈಹಯರಾಜಸ್ಯ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ವರದೇನ ವರೋ ದತ್ತೋ ದತ್ತಾತ್ರೇಯೇಣ ಧೀಮತಾ
ಹೈಹಯರ ರಾಜನಾದ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನಿಗೆ, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ವರವಾಗಿ ಒಂದು ಮಹಾ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ಏತದ್ ಬಾಹುದ್ವಯಂ ಯತ್ ತೇ ತತ್ ತೇ ಮಮ ಕೃತೇ ನೃಪ ಶತಾನಿ ದಶ ಬಾಹೂನಾಂ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಎರಡು ಕೈಗಳು ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಹತ್ತು ನೂರು ಕೈಗಳಾಗುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಪಾಲಯಿಷ್ಯಸಿ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಚ ವಸುಧಾಂ ವಸುಧೇಶ್ವರ ದುರ್ನಿರೀಕ್ಷ್ಯೋ ಽರಿವೃನ್ದಾನಾಂ ಯುದ್ಧಸ್ಥಶ್ ಚ ಭವಿಷ್ಯಸಿ
ನೀನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವೆ, ಭೂಮಿಪಾಲಕನೇ; ಶತ್ರುಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ನೀನು ಕಾಣಲಾಗದವನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವೆ.
ಏಷ ವೋ ವೈಷ್ಣವಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ಽದ್ಭುತಃ ಶುಭಃ ಭೂಯಶ್ ಚ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯೋ ಽಯಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಇದು ನಿಮಗಾಗಿ ವೈಷ್ಣವ ಮಹಿಮೆ, ಅದ್ಭುತವಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ಅವತಾರ; ಪುನಃ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನ ಅವತಾರವೂ ಇದಾಗಿದೆ.
ಯತ್ರ ಬಾಹುಸಹಸ್ರೇಣ ದ್ವಿಷತಾಂ ದುರ್ಜಯಂ ರಣೇ ರಾಮೋ ಽರ್ಜುನಮ್ ಅನೀಕಸ್ಥಂ ಜಘಾನ ನೃಪತಿಂ ಪ್ರಭುಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಮನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನಾದ ಅರಜುನನನ್ನು, ಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ರಥಸ್ಥಂ ಪಾರ್ಥಿವಂ ರಾಮಃ ಪಾತಯಿತ್ವಾರ್ಜುನಂ ಭುವಿ ಧರ್ಷಯಿತ್ವಾರ್ಜುನಂ ರಾಮಃ ಕ್ರೋಶಮಾನಂ ಚ ಮೇಘವತ್
ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾಜನನ್ನು ರಾಮನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿ, ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ರಾಮನು ಮೇಘದಂತೆ ಘೋಷಿಸಿದನು.
ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಬಾಹುಸಹಸ್ರಂ ಚ ಚಿಚ್ಛೇದ ಭೃಗುನನ್ದನಃ ಪರಶ್ವಧೇನ ದೀಪ್ತೇನ ಜ್ಞಾತಿಭಿಃ ಸಹಿತಸ್ಯ ವೈ
ಭೃಗು ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಹೊತ್ತಿರುವ ಪರಶುವಿನಿಂದ, ಬಂಧುಗಳ ಜೊತೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು.
ಕೀರ್ಣಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಕೋಟೀಭಿರ್ ಮೇರುಮನ್ದರಭೂಷಣಾ ತ್ರಿಃ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಪೃಥಿವೀ ತೇನ ನಿಃಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಕೃತಾ
ಮೇರು ಮತ್ತು ಮಂದರ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಭೂಮಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆತನಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಕೃತ್ವಾ ನಿಃಕ್ಷತ್ರಿಯಾಂ ಚೈನಾಂ ಭಾರ್ಗವಃ ಸುಮಹಾಯಶಾಃ ಸರ್ವಪಾಪವಿನಾಶಾಯ ವಾಜಿಮೇಧೇನ ಚೇಷ್ಟವಾನ್
ಭಾರ್ಗವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಯಸ್ಮಿನ್ ಯಜ್ಞೇ ಮಹಾದಾನೇ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಭೃಗುನನ್ದನಃ ಮಾರೀಚಾಯ ದದೌ ಪ್ರೀತಃ ಕಶ್ಯಪಾಯ ವಸುಂಧರಾಮ್
ಆ ಮಹಾ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಭೃಗು ಪುತ್ರನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಾರಿıçನಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ವಾರಣಾಂಸ್ ತುರಗಾಞ್ ಶುಭ್ರಾನ್ ರಥಾಂಶ್ ಚ ರಥಿನಾಂ ವರಃ ಹಿರಣ್ಯಮ್ ಅಕ್ಷಯಂ ಧೇನುರ್ ಗಜೇನ್ದ್ರಾಂಶ್ ಚ ಮಹೀಪತಿಃ
ಅವನಾದ ರಥಿಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಆನೆಗಳು, ಸುಂದರ ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಅಕ್ಷಯವಾದ ಚಿನ್ನ, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಆನೆಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
ದದೌ ತಸ್ಮಿನ್ ಮಹಾಯಜ್ಞೇ ವಾಜಿಮೇಧೇ ಮಹಾಯಶಾಃ ಅದ್ಯಾಪಿ ಚ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಲೋಕಾನಾಂ ಭೃಗುನನ್ದನಃ
ಆ ಮಹಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಭೃಗು ಪುತ್ರನು ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಇಂದಿಗೂ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಚರಮಾಣಸ್ ತಪೋ ಘೋರಂ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಃ ಪುನಃ ಪ್ರಭುಃ ಆಸ್ತೇ ವೈ ದೇವವಚ್ ಛ್ರೀಮಾನ್ ಮಹೇನ್ದ್ರೇ ಪರ್ವತೋತ್ತಮೇ
ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜಾಮದಗ್ನಿಯ ಪುತ್ರನು, ದೇವರಂತೆ ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮಹಿಮೆಗೂಡಿದಂತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಏಷ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸುರೇಶಸ್ಯ ಶಾಶ್ವತಸ್ಯಾವ್ಯಯಸ್ಯ ಚ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಇವನು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಜಾಮದಗ್ನಿಯ ಮಹಾತ್ಮನ ಅವತರಣ.
ಚತುರ್ವಿಂಶೇ ಯುಗೇ ವಾಪಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪುರಃಸರಃ ಜಜ್ಞೇ ದಶರಥಸ್ಯಾಥ ಪುತ್ರಃ ಪದ್ಮಾಯತೇಕ್ಷಣಃ
ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಮುಂಚಿತನಾಗಿ, ದಶರಥನಿಗೆ ಪದ್ಮದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.
ಕೃತ್ವಾತ್ಮಾನಂ ಮಹಾಬಾಹುಶ್ ಚತುರ್ಧಾ ಪ್ರಭುರ್ ಈಶ್ವರಃ ಲೋಕೇ ರಾಮ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಸ್ ತೇಜಸಾ ಭಾಸ್ಕರೋಪಮಃ
ಮಹಾಬಾಹು, ಪ್ರಭು, ಇಶ್ವರನು ತನ್ನನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಮನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಅವನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನದವನು.
ಪ್ರಸಾದನಾರ್ಥಂ ಲೋಕಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಾಂ ನಿಗ್ರಹಾಯ ಚ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಚ ವಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಜಜ್ಞೇ ತತ್ರ ಮಹಾಯಶಾಃ
ಲೋಕವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಆ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಜನಿಸಿದನು.
ತಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಆಹುರ್ ಮನುಷ್ಯೇನ್ದ್ರಂ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಮ್ ಯಃ ಸಮಾಃ ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞಶ್ ಚತುರ್ದಶ ವನೇ ಽವಸತ್
ಅವನನ್ನು ಮಾನವರ ರಾಜನೆಂದು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನೆಂದು, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅರಿತವನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನುಚರೋ ರಾಮಃ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಃ ಚತುರ್ದಶ ವನೇ ತಪ್ತ್ವಾ ತಪೋ ವರ್ಷಾಣಿ ರಾಘವಃ
ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಜೊತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ರಾಮನು, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ರೂಪಿಣೀ ತಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಾ ಸೀತೇತಿ ಪ್ರಥಿತಾ ಜನೇ ಪೂರ್ವೋದಿತಾ ತು ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ ಭರ್ತಾರಮ್ ಅನುಗಚ್ಛತಿ
ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರೂಪವತಿ, ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಸೀತೆಯಿದ್ದಳು; ಅವಳು ಮೊದಲು ಹೇಳಲಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ, ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಜನಸ್ಥಾನೇ ವಸನ್ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ರಿದಶಾನಾಂ ಚಕಾರ ಸಃ ತಸ್ಯಾಪಕಾರಿಣಂ ಕ್ರೂರಂ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಂ ಮನುಜರ್ಷಭಃ
ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನು ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಅವಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದ ಕ್ರೂರ ಪೌಲಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಆ ಮಾನವರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಸೀತಾಯಾಃ ಪದಮ್ ಅನ್ವಿಚ್ಛನ್ ನಿಜಘಾನ ಮಹಾಯಶಾಃ ದೇವಾಸುರಗಣಾನಾಂ ಚ ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಭೋಗಿನಾಮ್
ಸೀತೆಯ ಪಥವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ನಾಗರಿಗಳು ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಯತ್ರಾವಧ್ಯಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಂ ರಾವಣಂ ಯುಧಿ ದುರ್ಜಯಮ್ ಯುಕ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸಕೋಟೀಭಿರ್ ನೀಲಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಲಾಗದ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ರಾವಣನನ್ನು, ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ, ನೀಲಾಂಜನದ ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ರಾಮನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ್ರಾವಣಂ ಕ್ರೂರಂ ರಾವಣಂ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಮ್ ದುರ್ಜಯಂ ದುರ್ಧರಂ ದೃಪ್ತಂ ಶಾರ್ದೂಲಸಮವಿಕ್ರಮಮ್
ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಬೆದರಿಸುವ, ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದ, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾದ ರಾವಣನು, ಯಾರೂ ಜಯಿಸಲಾಗದ, ಹಿಡಿಯಲಾಗದ, ಹೆಮ್ಮೆಯುಳ್ಳ, ಹುಲಿಯಂತೆ ಶೌರ್ಯವಂತನಾಗಿದ್ದನು.
ದುರ್ನಿರೀಕ್ಷ್ಯಂ ಸುರಗಣೈರ್ ವರದಾನೇನ ದರ್ಪಿತಮ್ ಜಘಾನ ಸಚಿವೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಸಸೈನ್ಯಂ ರಾವಣಂ ಯುಧಿ
ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಭಯಂಕರನಾಗಿದ್ದ, ವರದಿಂದ ಗರ್ವಿತನಾದ ಆ ರಾವಣನು, ತನ್ನ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದನು.
ಮಹಾಭ್ರಗಣಸಂಕಾಶಂ ಮಹಾಕಾಯಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ರಾವಣಂ ನಿಜಘಾನಾಶು ರಾಮೋ ಭೂತಪತಿಃ ಪುರಾ
ಮಹಾ ಮೋಡಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಕಾಣುವ, ದೇಹವೂ ಬಲವೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದ ರಾವಣನನ್ನು, ಭೂತಪತಿಯಾದ ರಾಮನು ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಕೃತೇ ಯೇನ ವಾನರೇನ್ದ್ರೋ ಮಹಾಬಲಃ ವಾಲೀ ವಿನಿಹತಃ ಸಂಖ್ಯೇ ಸುಗ್ರೀವಶ್ ಚಾಭಿಷೇಚಿತಃ
ವಾನರರ ರಾಜನಾದ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಸುಗ್ರೀವನಿಗಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಮಧೋಶ್ ಚ ತನಯೋ ದೃಪ್ತೋ ಲವಣೋ ನಾಮ ದಾನವಃ ಹತೋ ಮಧುವನೇ ವೀರೋ ವರಮತ್ತೋ ಮಹಾಸುರಃ
ಮಧುವಿನ ಗರ್ವಿತ ಪುತ್ರನಾದ ಲವಣನನ್ನು, ಮಹಾಶೂರನಾದ ರಾಮನು ಮಧುವನದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಯಜ್ಞವಿಘ್ನಕರೌ ಯೇನ ಮುನೀನಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್ ಮಾರೀಚಶ್ ಚ ಸುಬಾಹುಶ್ ಚ ಬಲೇನ ಬಲಿನಾಂ ವರೌ
ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ, ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಮಾರಾರೀಚ ಮತ್ತು ಸುಬಾಹು ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ರಾಮನು ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದನು.