ತಸ್ಮಾತ್ ಪಾರ್ಥ ನ ಸಂತಾಪಸ್ ತ್ವಯಾ ಕಾರ್ಯಃ ಪರಾಭವಾತ್ ಭವನ್ತಿ ಭವಕಾಲೇಷು ಪುರುಷಾಣಾಂ ಪರಾಕ್ರಮಾಃ
ಆದುದರಿಂದ ಪಾರ್ಥ, ಸೋಲಿನಿಂದ ನೀನು ದುಃಖಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಶೌರ್ಯವು ಏರಿಳಿತವಾಗುವುದು ಸಹಜ.
ಯತಸ್ ತ್ವಯೈಕೇನ ಹತಾ ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾದಯೋ ನೃಪಾಃ ತೇಷಾಮ್ ಅರ್ಜುನ ಕಾಲೋತ್ಥಃ ಕಿಂ ನ್ಯೂನಾಭಿಭವೋ ನ ಸಃ
ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಅರ್ಜುನ. ಅವರ ಸೋಲು ಕೂಡ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಸೋಲು ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ಹೇಗೆ?
ವಿಷ್ಣೋಸ್ ತಸ್ಯಾನುಭಾವೇನ ಯಥಾ ತೇಷಾಂ ಪರಾಭವಃ ತ್ವತ್ತಸ್ ತಥೈವ ಭವತೋ ದಸ್ಯುಭ್ಯೋ ಽನ್ತೇ ತದುದ್ಭವಃ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರ ಸೋಲು ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ, ನಿನಗೂ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದಸ್ಯುಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ ದೇವೋ ಽನ್ಯಶರೀರಾಣಿ ಸಮಾವಿಶ್ಯ ಜಗತ್ಸ್ಥಿತಿಮ್ ಕರೋತಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ನಾಶಂ ಚಾನ್ತೇ ಜಗತ್ಪತಿಃ
ಆ ದೇವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನೇ.
ಭವೋದ್ಭವೇ ಚ ಕೌನ್ತೇಯ ಸಹಾಯಸ್ ತೇ ಜನಾರ್ದನಃ ಭವಾನ್ತೇ ತ್ವದ್ವಿಪಕ್ಷಾಸ್ ತೇ ಕೇಶವೇನಾವಲೋಕಿತಾಃ
ಕೌಂತೇಯ, ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜನಾರ್ದನನು ನಿನ್ನ ಸಹಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ; ನಿನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೇಶವನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಕಃ ಶ್ರದ್ದಧ್ಯಾತ್ ಸಗಾಙ್ಗೇಯಾನ್ ಹನ್ಯಾಸ್ ತ್ವಂ ಸರ್ವಕೌರವಾನ್ ಆಭೀರೇಭ್ಯಶ್ ಚ ಭವತಃ ಕಃ ಶ್ರದ್ದಧ್ಯಾತ್ ಪರಾಭವಮ್
ಗಾಂಗೆಯನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಎಲ್ಲಾ ಕೌರವರನ್ನು ನೀನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೀಯೆಂದು ಯಾರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ? ಆಭೀರರಿಂದ ನೀನು ಸೋತೆಯೆಂದು ಯಾರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ?
ಪಾರ್ಥೈತತ್ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಹರೇರ್ ಲೀಲಾವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ್ ತ್ವಯಾ ಯತ್ ಕೌರವಾ ಧ್ವಸ್ತಾ ಯದ್ ಆಭೀರೈರ್ ಭವಾಞ್ ಜಿತಃ
ಪಾರ್ಥ, ಇದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ ಆಟವಂತಿದೆ; ನೀನು ಕೌರವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೂ, ಆಭೀರರಿಂದ ಸೋತಿದ್ದೂ ಅವನ ಲೀಲೆಯೇ.
ಗೃಹೀತಾ ದಸ್ಯುಭಿರ್ ಯಚ್ ಚ ರಕ್ಷಿತಾ ಭವತಾ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ತದ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಹಂ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ಕಥಯಾಮಿ ತವಾರ್ಜುನ
ದಸ್ಯುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ನೀನು ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ, ಅದನ್ನೂ ನಾನೀಗ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಅರ್ಜುನ.
ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಃ ಪುರಾ ವಿಪ್ರ ಉದವಾಸರತೋ ಽಭವತ್ ಬಹೂನ್ ವರ್ಷಗಣಾನ್ ಪಾರ್ಥ ಗೃಣನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಸನಾತನಮ್
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಮುನಿಯು ವ್ರತಪರನಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು ಪಾರ್ಥ.
ಜಿತೇಷ್ವ್ ಅಸುರಸಂಘೇಷು ಮೇರುಪೃಷ್ಠೇ ಮಹೋತ್ಸವಃ ಬಭೂವ ತತ್ರ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯೋ ದದೃಶುಸ್ ತಂ ಸುರಸ್ತ್ರಿಯಃ
ಅಸುರರ ಗುಂಪುಗಳು ಜಯಗೊಂಡಾಗ, ಮೇರುಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರು ಆತನನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ರಮ್ಭಾತಿಲೋತ್ತಮಾದ್ಯಾಶ್ ಚ ಶತಶೋ ಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ತುಷ್ಟುವುಸ್ ತಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಪ್ರಶಶಂಸುಶ್ ಚ ಪಾಣ್ಡವ
ರಂಭಾ, ತಿಲೋತ್ತಮೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಹೊಗಳಿದರು ಪಾಂಡವ.
ಆಕಣ್ಠಮಗ್ನಂ ಸಲಿಲೇ ಜಟಾಭಾರಧರಂ ಮುನಿಮ್ ವಿನಯಾವನತಾಶ್ ಚೈವ ಪ್ರಣೇಮುಃ ಸ್ತೋತ್ರತತ್ಪರಾಃ
ಕಂಠವರೆಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಜಟಾಮಂಡಲ ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು, ಸ್ತುತಿಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದ ವಿನಯಪೂರ್ಣ ಮಹಿಳೆಯರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.
ಯಥಾ ಯಥಾ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಽಭೂತ್ ತುಷ್ಟುವುಸ್ ತಂ ತಥಾ ತಥಾ ಸರ್ವಾಸ್ ತಾಃ ಕೌರವಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಿಷ್ಠಂ ತಂ ದ್ವಿಜನ್ಮನಾಮ್
ಅವನು ಹೇಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರೂ, ಕೌರವರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಮಹಾನ್ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
ಪ್ರಸನ್ನೋ ಽಹಂ ಮಹಾಭಾಗಾ ಭವತೀನಾಂ ಯದ್ ಇಷ್ಯತೇ ಮತ್ತಸ್ ತದ್ ವ್ರಿಯತಾಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮ್ಯ್ ಅಪಿ ದುರ್ಲಭಮ್
"ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯರೇ; ನಿಮಗೆ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಕೇಳಿ. ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ."
ರಮ್ಭಾತಿಲೋತ್ತಮಾದ್ಯಾಶ್ ಚ ದಿವ್ಯಾಶ್ ಚಾಪ್ಸರಸೋ ಽಬ್ರುವನ್
ಆಗ ರಂಭಾ, ತಿಲೋತ್ತಮೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರಸರು ಮಾತನಾಡಿದರು.
ಪ್ರಸನ್ನೇ ತ್ವಯ್ಯ್ ಅಸಂಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕಿಮ್ ಅಸ್ಮಾಕಮ್ ಇತಿ ದ್ವಿಜಾಃ
"ನೀನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ದ್ವಿಜನೇ, ನಮಗೆ ಏನು ಸಿಗದು?" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಇತರಾಸ್ ತ್ವ್ ಅಬ್ರುವನ್ ವಿಪ್ರ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಭಗವನ್ ಯದಿ ತದ್ ಇಚ್ಛಾಮಃ ಪತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್
ಇತರರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನೀನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಮಗೆ ಪತಿಯಾಗಿ ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ."
ಏವಂ ಭವಿಷ್ಯತೀತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ಉತ್ತತಾರ ಜಲಾನ್ ಮುನಿಃ ತಮ್ ಉತ್ತೀರ್ಣಂ ಚ ದದೃಶುರ್ ವಿರೂಪಂ ವಕ್ರಮ್ ಅಷ್ಟಧಾ
"ಹೌದು, ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುನಿ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದನು; ಹೊರಬಂದಾಗ ಅವನನ್ನು ಅವರು ಎಂಟು ಕಡೆ ವಕ್ರವಾಗಿರುವ ವಿಕಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗೂಹಮಾನಾನಾಂ ಯಾಸಾಂ ಹಾಸಃ ಸ್ಫುಟೋ ಽಭವತ್ ತಾಃ ಶಶಾಪ ಮುನಿಃ ಕೋಪಮ್ ಅವಾಪ್ಯ ಕುರುನನ್ದನ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೆಲವರು ನಗುವನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಗಿದರು; ಮುನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂದು, ಅವನು ಅವರನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು, ಕುರುಕುಲದ ಆನಂದನೇ.
ಯಸ್ಮಾದ್ ವಿರೂಪರೂಪಂ ಮಾಂ ಮತ್ವಾ ಹಾಸಾವಮಾನನಾ ಭವತೀಭಿಃ ಕೃತಾ ತಸ್ಮಾದ್ ಏಷ ಶಾಪಂ ದದಾಮಿ ವಃ
"ನನ್ನ ವಿಕಲ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ನೀವು ನಗಿದ್ದು, ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ."
ಮತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ಭರ್ತಾರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ತು ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್ ಮಚ್ಛಾಪೋಪಹತಾಃ ಸರ್ವಾ ದಸ್ಯುಹಸ್ತಂ ಗಮಿಷ್ಯಥ
ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ನೀವು ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ನನ್ನ ಶಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಎಲ್ಲರೂ ದೋಷರ ಕೈಗೆ ಬೀಳುತ್ತೀರಿ.
ಇತ್ಯ್ ಉದೀರಿತಮ್ ಆಕರ್ಣ್ಯ ಮುನಿಸ್ ತಾಭಿಃ ಪ್ರಸಾದಿತಃ ಪುನಃ ಸುರೇನ್ದ್ರಲೋಕಂ ವೈ ಪ್ರಾಹ ಭೂಯೋ ಗಮಿಷ್ಯಥ
ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮುನಿ ಅವರಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನೀವು ಪುನಃ ದೇವತೆಗಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೀರಿ.'
ಏವಂ ತಸ್ಯ ಮುನೇಃ ಶಾಪಾದ್ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಸ್ಯ ಕೇಶವಮ್ ಭರ್ತಾರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಾಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ದಸ್ಯುಹಸ್ತಂ ವರಾಙ್ಗನಾಃ
ಹೀಗೆ ಆ ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ, ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೇಶವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ದೋಷರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕರು.
ತತ್ ತ್ವಯಾ ನಾತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಶೋಕೋ ಽಲ್ಪೋ ಽಪಿ ಹಿ ಪಾಣ್ಡವ ತೇನೈವಾಖಿಲನಾಥೇನ ಸರ್ವಂ ತದ್ ಉಪಸಂಹೃತಮ್
ಆದುದರಿಂದ, ಪಾಂಡವನೇ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದುಃಖಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಲ್ಲರಾಧಿಪತಿಯು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಭವತಾಂ ಚೋಪಸಂಹಾರಮ್ ಆಸನ್ನಂ ತೇನ ಕುರ್ವತಾ ಬಲಂ ತೇಜಸ್ ತಥಾ ವೀರ್ಯಂ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಚೋಪಸಂಹೃತಮ್
ನಿಮ್ಮ ವಂಶದ ಅಂತ್ಯವೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ತೇಜಸ್ಸು, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಜಾತಸ್ಯ ನಿಯತೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಪತನಂ ಚ ತಥೋನ್ನತೇಃ ವಿಪ್ರಯೋಗಾವಸಾನಂ ತು ಸಂಯೋಗಃ ಸಂಚಯಃ ಕ್ಷಯಃ
ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಸಾವು ಖಚಿತ, ಹಾಗೆಯೇ ಏರಿಕೆಯ ನಂತರ ಇಳಿಕೆ ಕೂಡಾ; ಸೇರುವಿಕೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪು, ಸಂಗ್ರಹದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಶವಿದೆ.
ವಿಜ್ಞಾಯ ನ ಬುಧಾಃ ಶೋಕಂ ನ ಹರ್ಷಮ್ ಉಪಯಾನ್ತಿ ಯೇ ತೇಷಾಮ್ ಏವೇತರೇ ಚೇಷ್ಟಾಂ ಶಿಕ್ಷನ್ತಃ ಸನ್ತಿ ತಾದೃಶಾಃ
ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂತಾಪಕ್ಕೂ ಸಂತೋಷಕ್ಕೂ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ತಮ್ಮ ನಡೆಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವವರು ಇಂಥವರೇ.
ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಯಾ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಞಾತ್ವೈತದ್ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯಾಖಿಲಂ ರಾಜ್ಯಂ ಗನ್ತವ್ಯಂ ತಪಸೇ ವನಮ್
ಆದುದರಿಂದ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.
ತದ್ ಗಚ್ಛ ಧರ್ಮರಾಜಾಯ ನಿವೇದ್ಯೈತದ್ ವಚೋ ಮಮ ಪರಶ್ವೋ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಾರ್ಧಂ ಗತಿಂ ವೀರ ಯಥಾ ಕುರು
ಹೋಗಿ ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ತಿಳಿಸು; ನಾಳೆಮರುದಿನ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಡು, ವೀರನೇ.
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತೋ ಧರ್ಮರಾಜಂ ತು ಸಮಭ್ಯೇತ್ಯ ತಥೋಕ್ತವಾನ್ ದೃಷ್ಟಂ ಚೈವಾನುಭೂತಂ ವಾ ಕಥಿತಂ ತದ್ ಅಶೇಷತಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ವಿವರವಾಗಿ ನೋಡಿದುದನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದುದನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.