ಕ್ವಚಿಚ್ ಚ ಪರ್ವತಕ್ಷೇಪಾದ್ ಗ್ರಾಮಾದೀನ್ ಸಮಚೂರ್ಣಯತ್ ಶೈಲಾನ್ ಉತ್ಪಾಟ್ಯ ತೋಯೇಷು ಮುಮೋಚಾಮ್ಬುನಿಧೌ ತಥಾ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು. ಶಿಲೆಗಳನ್ನೆಳೆದು, ಅವುಗಳನ್ನು ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಕಿದನು.
ಪುನಶ್ ಚಾರ್ಣವಮಧ್ಯಸ್ಥಃ ಕ್ಷೋಭಯಾಮ್ ಆಸ ಸಾಗರಮ್ ತೇನಾತಿಕ್ಷೋಭಿತಶ್ ಚಾಬ್ಧಿರ್ ಉದ್ವೇಲೋ ಜಾಯತೇ ದ್ವಿಜಾಃ
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಲೆಯಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ಸಮುದ್ರ ತುಂಬಾ ಅಶಾಂತವಾಗಿ, ದಡವನ್ನು ದಾಟಿ ಹರಿಯಿತು, ದ್ವಿಜರೆ.
ಪ್ಲಾವಯಂಸ್ ತೀರಜಾನ್ ಗ್ರಾಮಾನ್ ಪುರಾದೀನ್ ಅತಿವೇಗವಾನ್ ಕಾಮರೂಪಂ ಮಹಾರೂಪಂ ಕೃತ್ವಾ ಸಸ್ಯಾನ್ಯ್ ಅನೇಕಶಃ
ಅತಿವೇಗದಿಂದ ದಡದ ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದನು. ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬದಲಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದನು.
ಲುಠನ್ ಭ್ರಮಣಸಂಮರ್ದೈಃ ಸಂಚೂರ್ಣಯತಿ ವಾನರಃ ತೇನ ವಿಪ್ರಕೃತಂ ಸರ್ವಂ ಜಗದ್ ಏತದ್ ದುರಾತ್ಮನಾ
ಗುಂಡಾಡುತ್ತಾ, ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿ, ಒತ್ತಿಹಾಕುತ್ತಾ ಆ ವಾನರನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪುಡಿಮಾಡಿದನು. ಈ ದುಷ್ಟನು ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
ನಿಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಷಟ್ಕಾರಂ ದ್ವಿಜಾಶ್ ಚಾಸೀತ್ ಸುದುಃಖಿತಮ್ ಕದಾಚಿದ್ ರೈವತೋದ್ಯಾನೇ ಪಪೌ ಪಾನಂ ಹಲಾಯುಧಃ
ವೇದಪಾಠವೂ ಯಜ್ಞದ ಘೋಷವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ದ್ವಿಜರು ತುಂಬಾ ದುಃಖಿತರಾದರು. ಒಮ್ಮೆ ರೇವತ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಳಯೋಧನು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದನು.
ರೇವತೀ ಚ ಮಹಾಭಾಗಾ ತಥೈವಾನ್ಯಾ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ ಉದ್ಗೀಯಮಾನೋ ವಿಲಸಲ್ಲಲನಾಮೌಲಿಮಧ್ಯಗಃ
ಮಹಾಭಾಗೆಯಾದ ರೇವತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೂಡ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಯುವತಿಯರ ನಡುವೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ರೇಮೇ ಯದುವರಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕುಬೇರ ಇವ ಮನ್ದರೇ ತತಃ ಸ ವಾನರೋ ಽಭ್ಯೇತ್ಯ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸೀರಿಣೋ ಹಲಮ್
ಯದುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕುಬೇರನು ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವಂತೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ ಆ ವಾನರನು ಬಂದು ಸೀರಿ ಎಂಬವನ ಹಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
ಮುಶಲಂ ಚ ಚಕಾರಾಸ್ಯ ಸಂಮುಖಃ ಸ ವಿಡಮ್ಬನಾಮ್ ತಥೈವ ಯೋಷಿತಾಂ ತಾಸಾಂ ಜಹಾಸಾಭಿಮುಖಂ ಕಪಿಃ
ಮುಶಲವನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಅವನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದನು. ಆ ವಾನರನು ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಎದುರು ನಗುತ್ತಾ ನಿಂತನು.
ಪಾನಪೂರ್ಣಾಂಶ್ ಚ ಕರಕಾಂಶ್ ಚಿಕ್ಷೇಪಾಹತ್ಯ ವೈ ತದಾ ತತಃ ಕೋಪಪರೀತಾತ್ಮಾ ಭರ್ತ್ಸಯಾಮ್ ಆಸ ತಂ ಬಲಮ್
ಆಗ ಅವನು ಕುಡಿಯುವ ಪಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಎಸೆದನು. ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಆ ಬಲವನ್ನು ಗದರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ತಥಾಪಿ ತಮ್ ಅವಜ್ಞಾಯ ಚಕ್ರೇ ಕಿಲಕಿಲಾಧ್ವನಿಮ್ ತತಃ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಬಲೋ ಜಗೃಹೇ ಮುಶಲಂ ರುಷಾ
ಆದರೂ ಅವನನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಬಲನು ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುವ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿದ್ದನು. ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತು, ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
ಸೋ ಽಪಿ ಶೈಲಶಿಲಾಂ ಭೀಮಾಂ ಜಗ್ರಾಹ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಃ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಚ ಸ ತಾಂ ಕ್ಷಿಪ್ತಾಂ ಮುಶಲೇನ ಸಹಸ್ರಧಾ
ಅವನು, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಭಯಾನಕವಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲು ಎತ್ತಿ ಎಸೆದನು. ಆದರೆ ಬಲನು ಆ ಗದೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಾವಿರ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದನು.
ಬಿಭೇದ ಯಾದವಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸಾ ಪಪಾತ ಮಹೀತಲೇ ಅಪತನ್ ಮುಶಲಂ ಚಾಸೌ ಸಮುಲ್ಲಙ್ಘ್ಯ ಪ್ಲವಂಗಮಃ
ಯಾದವರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಒಡೆದನು, ಅದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾನರನು ಜಿಗಿದು ಬಂದು ಬಿದ್ದ ಗದೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು.
ವೇಗೇನಾಯಮ್ಯ ರೋಷೇಣ ಬಲೇನೋರಸ್ಯ್ ಅತಾಡಯತ್ ತತೋ ಬಲೇನ ಕೋಪೇನ ಮುಷ್ಟಿನಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ತಾಡಿತಃ
ಬಲನು ವೇಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕೋಪದಿಂದ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
ಪಪಾತ ರುಧಿರೋದ್ಗಾರೀ ದ್ವಿವಿದಃ ಕ್ಷೀಣಜೀವಿತಃ ಪತತಾ ತಚ್ಛರೀರೇಣ ಗಿರೇಃ ಶೃಙ್ಗಮ್ ಅಶೀರ್ಯತ
ದ್ವಿವಿದನು, ಪ್ರಾಣ ಶಕ್ತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು. ಅವನ ದೇಹ ಬಿದ್ದಾಗ, ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವೂ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು.
ಮುನಯಃ ಶತಧಾ ವಜ್ರಿವಜ್ರೇಣೇವ ಹಿ ತಾಡಿತಮ್ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಂ ತತೋ ದೇವಾ ರಾಮಸ್ಯೋಪರಿ ಚಿಕ್ಷಿಪುಃ
ಮುನಿಗಳು, ಅದು ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದಂತೆ ಶತಧಾ ಒಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಆ ಬಳಿಕ ದೇವತೆಗಳು ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು.
ಪ್ರಶಶಂಸುಸ್ ತದಾಭ್ಯೇತ್ಯ ಸಾಧ್ವ್ ಏತತ್ ತೇ ಮಹತ್ ಕೃತಮ್ ಅನೇನ ದುಷ್ಟಕಪಿನಾ ದೈತ್ಯಪಕ್ಷೋಪಕಾರಿಣಾ ಜಗನ್ ನಿರಾಕೃತಂ ವೀರ ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ಸ ಕ್ಷಯಮ್ ಆಗತಃ
ಅವರು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಶಭಾಷ್! ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಮಹತ್ತಾದ ಕಾರ್ಯ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಈ ದುಷ್ಟ ವಾನರನು, ದೈತ್ಯರ ಪರವಾಗಿದ್ದನು, ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದನು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅವನು ಈಗ ನಾಶವಾಯಿತು.'
ಏವಂವಿಧಾನ್ಯ್ ಅನೇಕಾನಿ ಬಲದೇವಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ಕರ್ಮಾಣ್ಯ್ ಅಪರಿಮೇಯಾನಿ ಶೇಷಸ್ಯ ಧರಣೀಭೃತಃ
ಈ ರೀತಿ ಧೀಮಂತನಾದ ಬಲದೇವನ ಅನೇಕ ಅಪಾರವಾದ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವ ಶೇಷನಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಏವಂ ದೈತ್ಯವಧಂ ಕೃಷ್ಣೋ ಬಲದೇವಸಹಾಯವಾನ್ ಚಕ್ರೇ ದುಷ್ಟಕ್ಷಿತೀಶಾನಾಂ ತಥೈವ ಜಗತಃ ಕೃತೇ
ಈ ರೀತಿ ಕೃಷ್ಣನು ಬಲದೇವನ ಸಹಾಯದಿಂದ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ದುಷ್ಟ ರಾಜರನ್ನು ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಕ್ಷಿತೇಶ್ ಚ ಭಾರಂ ಭಗವಾನ್ ಫಾಲ್ಗುನೇನ ಸಮಂ ವಿಭುಃ ಅವತಾರಯಾಮ್ ಆಸ ಹರಿಃ ಸಮಸ್ತಾಕ್ಷೌಹಿಣೀವಧಾತ್
ಭಗವಂತನು ಅರ್ಜುನನ ಜೊತೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲ ಸೇನೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸಿದನು.
ಕೃತ್ವಾ ಭಾರಾವತರಣಂ ಭುವೋ ಹತ್ವಾಖಿಲಾನ್ ನೃಪಾನ್ ಶಾಪವ್ಯಾಜೇನ ವಿಪ್ರಾಣಾಮ್ ಉಪಸಂಹೃತವಾನ್ ಕುಲಮ್
ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದನು.
ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ದ್ವಾರಕಾಂ ಕೃಷ್ಣಸ್ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮಾನುಷ್ಯಮ್ ಆತ್ಮಭೂಃ ಸ್ವಾಂಶೋ ವಿಷ್ಣುಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುನರ್ ನಿಜಮ್
ಕೃಷ್ಣನು ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವಿಶ್ಣುಮಯವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಸ ವಿಪ್ರಶಾಪವ್ಯಾಜೇನ ಸಂಜಹ್ರೇ ಸ್ವಕುಲಂ ಕಥಮ್ ಕಥಂ ಚ ಮಾನುಷಂ ದೇಹಮ್ ಉತ್ಸಸರ್ಜ ಜನಾರ್ದನಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಜನಾರ್ದನನು ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ ತಥಾ ಕಣ್ವೋ ನಾರದಶ್ ಚ ಮಹಾಮುನಿಃ ಪಿಣ್ಡಾರಕೇ ಮಹಾತೀರ್ಥೇ ದೃಷ್ಟಾ ಯದುಕುಮಾರಕೈಃ
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಕಣ್ವ ಮತ್ತು ಮಹಾಮುನಿ ನಾರದರು ಪಿಂಡಾರಕ ಎಂಬ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯದುಕುಮಾರರಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.
ತತಸ್ ತೇ ಯೌವನೋನ್ಮತ್ತಾ ಭಾವಿಕಾರ್ಯಪ್ರಚೋದಿತಾಃ ಸಾಮ್ಬಂ ಜಾಮ್ಬವತೀಪುತ್ರಂ ಭೂಷಯಿತ್ವಾ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಯಥಾ ಪ್ರಸೃತಾಸ್ ತಾನ್ ಮುನೀನ್ ಊಚುಃ ಪ್ರಣಿಪಾತಪುರಃಸರಮ್
ನಂತರ, ಯುವಕತ್ವದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಅವರು ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಗ ಸಾಂಬನನ್ನು ಹೆಂಗಸಿನಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಮುನಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಹೋಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
ಇಯಂ ಸ್ತ್ರೀ ಪುತ್ರಕಾಮಾ ತು ಪ್ರಭೋ ಕಿಂ ಜನಯಿಷ್ಯತಿ
ಈ ಹೆಂಗಸು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ, ಪ್ರಭೋ, ಅವಳು ಯಾವ ಮಗುವನ್ನು ಹೆರಳುತ್ತಾಳೆ?
ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನೋಪಪನ್ನಾಸ್ ತೇ ವಿಪ್ರಲಬ್ಧಾ ಕುಮಾರಕೈಃ ಶಾಪಂ ದದುಸ್ ತದಾ ವಿಪ್ರಾಸ್ ತೇಷಾಂ ನಾಶಾಯ ಸುವ್ರತಾಃ
ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಮುನಿಗಳು, ಆ ಯುವಕರು ಮೋಸ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಅರಿತು, ತಮ್ಮ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ, ಅವರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಮುನಯಃ ಕುಪಿತಾಃ ಪ್ರೋಚುರ್ ಮುಶಲಂ ಜನಯಿಷ್ಯತಿ ಯೇನಾಖಿಲಕುಲೋತ್ಸಾದೋ ಯಾದವಾನಾಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಮುನಿಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಯಾದವ ಕುಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶಮಾಡುವ ಒಂದು ಮೊಗ್ಗು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.'
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತಾಸ್ ತೈಃ ಕುಮಾರಾಸ್ ತ ಆಚಚಕ್ಷುರ್ ಯಥಾತಥಮ್ ಉಗ್ರಸೇನಾಯ ಮುಶಲಂ ಜಜ್ಞೇ ಸಾಮ್ಬಸ್ಯ ಚೋದರಾತ್
ಆ ಮಕ್ಕಳೂ ಆ ಮಾತನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಉಗ್ರಸೇನನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು; ಸಾಂಬನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಮೊಗ್ಗು ಹುಟ್ಟಿತು.
ತದ್ ಉಗ್ರಸೇನೋ ಮುಶಲಮ್ ಅಯಶ್ಚೂರ್ಣಮ್ ಅಕಾರಯತ್ ಜಜ್ಞೇ ತಚ್ ಚೈರಕಾ ಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಂ ವೈ ಮಹೋದಧೌ
ಆಮೇಲೆ ಉಗ್ರಸೇನನು ಆ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿದನು; ಆ ಪುಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಕರು ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದರು.
ಮುಸಲಸ್ಯಾಥ ಲೌಹಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಿತಸ್ಯಾನ್ಧಕೈರ್ ದ್ವಿಜಾಃ ಖಣ್ಡಂ ಚೂರ್ಣಯಿತುಂ ಶೇಕುರ್ ನೈವ ತೇ ತೋಮರಾಕೃತಿ
ಆದರೆ ಆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಗ್ಗಿನ ಒಂದು ತುಂಡನ್ನು ಆಂಧಕರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪುಡಿಯಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಅದು ಗದ್ದೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪುಡಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.