ಪುನರ್ ಅಪ್ಯ್ ಆಜಗಾಮಾಥ ಜರಾಸಂಧೋ ಬಲಾನ್ವಿತಃ ಜಿತಶ್ ಚ ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಭ್ಯಾಮ್ ಅಪಕೃತ್ಯ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಜರಾಸಂಧನು ಬಂದು, ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ.
ದಶ ಚಾಷ್ಟೌ ಚ ಸಂಗ್ರಾಮಾನ್ ಏವಮ್ ಅತ್ಯನ್ತದುರ್ಮದಃ ಯದುಭಿರ್ ಮಾಗಧೋ ರಾಜಾ ಚಕ್ರೇ ಕೃಷ್ಣಪುರೋಗಮೈಃ
ಅತಿ ಗರ್ವಿತನಾದ ಮಗಧದ ರಾಜನು, ಕೃಷ್ಣನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.
ಸರ್ವೇಷ್ವ್ ಏವ ಚ ಯುದ್ಧೇಷು ಯದುಭಿಃ ಸ ಪರಾಜಿತಃ ಅಪಕ್ರಾನ್ತೋ ಜರಾಸಂಧಃ ಸ್ವಲ್ಪಸೈನ್ಯೈರ್ ಬಲಾಧಿಕಃ
ಪ್ರತಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಯಾದವರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಜರಾಸಂಧನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದರೂ, ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು.
ತದ್ ಬಲಂ ಯಾದವಾನಾಂ ವೈ ರಕ್ಷಿತಂ ಯದ್ ಅನೇಕಶಃ ತತ್ ತು ಸಂನಿಧಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ವಿಷ್ಣೋರ್ ಅಂಶಸ್ಯ ಚಕ್ರಿಣಃ
ಯಾದವರ ಬಲವನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ರಕ್ಷಿಸಿದುದು, ಚಕ್ರಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ.
ಮನುಷ್ಯಧರ್ಮಶೀಲಸ್ಯ ಲೀಲಾ ಸಾ ಜಗತಃ ಪತೇಃ ಅಸ್ತ್ರಾಣ್ಯ್ ಅನೇಕರೂಪಾಣಿ ಯದ್ ಅರಾತಿಷು ಮುಞ್ಚತಿ
ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು, ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ色色 ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಅವನ ಲೀಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಮನಸೈವ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಸಂಹಾರಂ ತು ಕರೋತಿ ಯಃ ತಸ್ಯಾರಿಪಕ್ಷಕ್ಷಪಣೇ ಕಿಯಾನ್ ಉದ್ಯಮವಿಸ್ತರಃ
ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಶತ್ರುಪಕ್ಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ಬೇಕು?
ತಥಾಪಿ ಚ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಧರ್ಮಸ್ ತದನುವರ್ತನಮ್ ಕುರ್ವನ್ ಬಲವತಾ ಸಂಧಿಂ ಹೀನೈರ್ ಯುದ್ಧಂ ಕರೋತ್ಯ್ ಅಸೌ
ಆದರೂ, ಮನುಷ್ಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಬಲವಂತರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ದುರ್ಬಲರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಮ ಚೋಪಪ್ರದಾನಂ ಚ ತಥಾ ಭೇದಂ ಚ ದರ್ಶಯನ್ ಕರೋತಿ ದಣ್ಡಪಾತಂ ಚ ಕ್ವಚಿದ್ ಏವ ಪಲಾಯನಮ್
ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಅವನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಲಾಯನವೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಮನುಷ್ಯದೇಹಿನಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವಮ್ ಅನುವರ್ತತೇ ಲೀಲಾ ಜಗತ್ಪತೇಸ್ ತಸ್ಯ ಚ್ಛನ್ದತಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ
ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೂಡ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನ ಆಟವೂ ಅವನ ಮನಸಿನಂತೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಾರ್ಗ್ಯಂ ಗೋಷ್ಠೇ ದ್ವಿಜೋ ಶ್ಯಾಲಃ ಷಣ್ಢ ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತವಾನ್ ದ್ವಿಜಾಃ ಯದೂನಾಂ ಸಂನಿಧೌ ಸರ್ವೇ ಜಹಸುರ್ ಯಾದವಾಸ್ ತದಾ
ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಶ್ಯಾಲನು ಗಾರ್ಗ್ಯನನ್ನು 'ಹಿಜ್ಡಾ' ಎಂದು ಕರೆಯಲು, ಎಲ್ಲ ಯಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದರು.
ತತಃ ಕೋಪಸಮಾವಿಷ್ಟೋ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಮ್ ಏತ್ಯ ಸಃ ಸುತಮ್ ಇಚ್ಛಂಸ್ ತಪಸ್ ತೇಪೇ ಯದುಚಕ್ರಭಯಾವಹಮ್
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಯಾದವರು ಭಯಪಡುವಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಆರಾಧಯನ್ ಮಹಾದೇವಂ ಸೋ ಽಯಶ್ ಚೂರ್ಣಮ್ ಅಭಕ್ಷಯತ್ ದದೌ ವರಂ ಚ ತುಷ್ಟೋ ಽಸೌ ವರ್ಷೇ ದ್ವಾದಶಕೇ ಹರಃ
ಅವನು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಕೇವಲ ಧಾನ್ಯಚೂರಣವನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದನು. ಹಾರನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಸಂಭಾವಯಾಮ್ ಆಸ ಸ ತಂ ಯವನೇಶೋ ಹ್ಯ್ ಅನಾತ್ಮಜಮ್ ತದ್ಯೋಷಿತ್ಸಂಗಮಾಚ್ ಚಾಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಽಭೂದ್ ಅಲಿಸಪ್ರಭಃ
ಯವನರಾಯನು ಅವನಿಗೆ ಮಗ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗೌರವವನ್ನಿತ್ತನು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸರ್ಗದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮಧುಹುಳಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಗನೊಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ತಂ ಕಾಲಯವನಂ ನಾಮ ರಾಜ್ಯೇ ಸ್ವೇ ಯವನೇಶ್ವರಃ ಅಭಿಷಿಚ್ಯ ವನಂ ಯಾತೋ ವಜ್ರಾಗ್ರಕಠಿನೋರಸಮ್
ಅವನು ಆ ಮಗನಿಗೆ ಕಾಲಯವನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದನು. ನಂತರ, ವಜ್ರದಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಎದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಸ ತು ವೀರ್ಯಮದೋನ್ಮತ್ತಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಬಲಿನೋ ನೃಪಾನ್ ಪಪ್ರಚ್ಛ ನಾರದಶ್ ಚಾಸ್ಮೈ ಕಥಯಾಮ್ ಆಸ ಯಾದವಾನ್
ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮತ್ತಾದ ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ನಾರದನು ಅವನಿಗೆ ಯಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಮ್ಲೇಚ್ಛಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರೈಃ ಸೋ ಽಪಿ ಸಂವೃತಃ ಗಜಾಶ್ವರಥಸಂಪನ್ನೈಶ್ ಚಕಾರ ಪರಮೋದ್ಯಮಮ್
ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಸಾವಿರ ಮ್ಲೇಚ್ಛರು, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. ಅವನು ದೊಡ್ಡ ಯತ್ನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.
ಪ್ರಯಯೌ ಚಾತವಚ್ಛಿನ್ನೈಃ ಪ್ರಯಾಣೈಃ ಸ ದಿನೇ ದಿನೇ ಯಾದವಾನ್ ಪ್ರತಿ ಸಾಮರ್ಷೋ ಮುನಯೋ ಮಥುರಾಂ ಪುರೀಮ್
ಅವನ ಸೇನೆ ದಿನೇದಿನೆ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಾ ಯಾದವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿತು. ಮುನಿಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ಮಥುರಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ಕೃಷ್ಣೋ ಽಪಿ ಚಿನ್ತಯಾಮ್ ಆಸ ಕ್ಷಪಿತಂ ಯಾದವಂ ಬಲಮ್ ಯವನೇನ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಮಾಗಧಃ ಸಂಪ್ರಯಾಸ್ಯತಿ
ಕೃಷ್ಣನು ಕೂಡ ಯಾದವರ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಯವನನು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಾಘಧನ ರಾಜನು ಕೂಡ ದಾಳಿ ಮಾಡುವನೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು.
ಮಾಗಧಸ್ಯ ಬಲಂ ಕ್ಷೀಣಂ ಸ ಕಾಲಯವನೋ ಬಲೀ ಹನ್ತಾ ತದ್ ಇದಮ್ ಆಯಾತಂ ಯದೂನಾಂ ವ್ಯಸನಂ ದ್ವಿಧಾ
ಮಾಘಧನ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿದೆ, ಕಾಲಯವನನು ಬಹಳ ಬಲಶಾಲಿ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾದವರಿಗೆ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಿಂದ ಸಂಕಟ ಬಂದಿದೆ.
ತಸ್ಮಾದ್ ದುರ್ಗಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಯದೂನಾಮ್ ಅತಿದುರ್ಜಯಮ್ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಽಪಿ ಯತ್ರ ಯುಧ್ಯೇಯುಃ ಕಿಂ ಪುನರ್ ವೃಷ್ಣಿಯಾದವಾಃ
ಆದರಿಂದ ನಾನು ಯಾದವರಿಗೆ ಗೆಲ್ಲಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ಕೂಡ ಹೋರಾಡುವರು, ವೃಷ್ಣಿ ಯಾದವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೂರರು.
ಮಯಿ ಮತ್ತೇ ಪ್ರಮತ್ತೇ ವಾ ಸುಪ್ತೇ ಪ್ರವಸಿತೇ ಽಪಿ ವಾ ಯಾದವಾಭಿಭವಂ ದುಷ್ಟಾ ಮಾ ಕುರ್ವನ್ ವೈರಿಣೋ ಽಧಿಕಮ್
ನಾನು ಮದದಲ್ಲಿ, ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಲ್ಲಿ, ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ದುಷ್ಟ ಶತ್ರುಗಳು ಯಾದವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜಯಿಸದಿರಲಿ.
ಇತಿ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ಗೋವಿನ್ದೋ ಯೋಜನಾನಿ ಮಹೋದಧಿಮ್ ಯಯಾಚೇ ದ್ವಾದಶ ಪುರೀಂ ದ್ವಾರಕಾಂ ತತ್ರ ನಿರ್ಮಮೇ
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಗೋವಿಂದನು ಮಹಾಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಯೋಜನೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಮಹೋದ್ಯಾನಾಂ ಮಹಾವಪ್ರಾಂ ತಡಾಗಶತಶೋಭಿತಾಮ್ ಪ್ರಾಕಾರಶತಸಂಬಾಧಾಮ್ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯೇವಾಮರಾವತೀಮ್
ಆ ನಗರವು ದೊಡ್ಡ ತೋಟಗಳು, ಬಲವಾದ ಗೋಡೆಗಳು, ನೂರಾರು ಕೆರೆಗಳು, ಅನೇಕ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಇಂದ್ರನ ಅಮರಾವತಿಯಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು.
ಮಥುರಾವಾಸಿನಂ ಲೋಕಂ ತತ್ರಾನೀಯ ಜನಾರ್ದನಃ ಆಸನ್ನೇ ಕಾಲಯವನೇ ಮಥುರಾಂ ಚ ಸ್ವಯಂ ಯಯೌ
ಜನಾರ್ದನನು ಮಥುರಾದ ಜನರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಕಾಲಯವನನು ಹತ್ತಿರ ಬರುವಾಗ, ಅವನು ತಾನೇ ಮಥುರೆಗೆ ಹೋದನು.
ಬಹಿರ್ ಆವಾಸಿತೇ ಸೈನ್ಯೇ ಮಥುರಾಯಾ ನಿರಾಯುಧಃ ನಿರ್ಜಗಾಮ ಸ ಗೋವಿನ್ದೋ ದದರ್ಶ ಯವನಶ್ ಚ ತಮ್
ಮಥುರೆಯ ಸೇನೆ ಹೊರಗಡೆ ಉಳಿದಾಗ, ಗೋವಿಂದನು ಆಯುಧವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಗೆ ಬಂದನು. ಯವನನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಸ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಾಸುದೇವಂ ತಂ ಬಾಹುಪ್ರಹರಣೋ ನೃಪಃ ಅನುಯಾತೋ ಮಹಾಯೋಗಿಚೇತೋಭಿಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ನ ಯಃ
ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಆ ರಾಜನು ಕೈಯಿಂದ ಹೋರಾಡಲು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದನು. ಆದರೆ ಮಹಾಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ತೇನಾನುಯಾತಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಽಪಿ ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾಗುಹಾಮ್ ಯತ್ರ ಶೇತೇ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಮುಚುಕುನ್ದೋ ನರೇಶ್ವರಃ
ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ಕೃಷ್ಣನು ಕೂಡ ಆ ಮಹಾ ಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮುಚುಕುಂದನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸೋ ಽಪಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ಯವನೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಯ್ಯಾಗತಂ ನರಮ್ ಪಾದೇನ ತಾಡಯಾಮ್ ಆಸ ಕೃಷ್ಣಂ ಮತ್ವಾ ಸ ದುರ್ಮತಿಃ
ಆ ಯವನನು ಕೂಡ ಒಳಗೆ ಬಂದು, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನು ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಕೃಷ್ಣನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು ಪಾದದಿಂದ ತಟ್ಟಿದನು.
ದೃಷ್ಟಮಾತ್ರಶ್ ಚ ತೇನಾಸೌ ಜಜ್ವಾಲ ಯವನೋ ಽಗ್ನಿನಾ ತತ್ಕ್ರೋಧಜೇನ ಮುನಯೋ ಭಸ್ಮೀಭೂತಶ್ ಚ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಯವನನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಬದಲಾಯಿತು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮುಚುಕುಂದನ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಭಸ್ಮವಾಗಿಬಿಟ್ಟನು.
ಸ ಹಿ ದೇವಾಸುರೇ ಯುದ್ಧೇ ಗತ್ವಾ ಜಿತ್ವಾ ಮಹಾಸುರಾನ್ ನಿದ್ರಾರ್ತಃ ಸುಮಹಾಕಾಲಂ ನಿದ್ರಾಂ ವವ್ರೇ ವರಂ ಸುರಾನ್
ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಮಹಾ ದಾನವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಮುಚುಕುಂದನು ದೇವರಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ನಿದ್ರೆಯ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.