ಸಾಂದೀಪನಿರ್ ಅಸಂಭಾವ್ಯಂ ತಯೋಃ ಕರ್ಮಾತಿಮಾನುಷಮ್ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ತೌ ತದಾ ಮೇನೇ ಪ್ರಾಪ್ತೌ ಚನ್ದ್ರದಿವಾಕರೌ
ಅವರ ಅತಿಮಾನುಷ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಂದೀಪನಿ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ, ಈ ಇಬ್ಬರು ಚಂದ್ರನೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಹೌದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.
ಅಸ್ತ್ರಗ್ರಾಮಮ್ ಅಶೇಷಂ ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಮಾತ್ರಮ್ ಅವಾಪ್ಯ ತೌ ಊಚತುರ್ ವ್ರಿಯತಾಂ ಯಾ ತೇ ದಾತವ್ಯಾ ಗುರುದಕ್ಷಿಣಾ
ಗುರುವು ಹೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಇಬ್ಬರೂ ಎಲ್ಲಾ ಆಯುಧಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, 'ನೀನು ಯಾವ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಸೋ ಽಪ್ಯ್ ಅತೀನ್ದ್ರಿಯಮ್ ಆಲೋಕ್ಯ ತಯೋಃ ಕರ್ಮ ಮಹಾಮತಿಃ ಅಯಾಚತ ಮೃತಂ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಭಾಸೇ ಲವಣಾರ್ಣವೇ
ಅವರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಲವಣಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ಗೃಹೀತಾಸ್ತ್ರೌ ತತಸ್ ತೌ ತು ಗತ್ವಾ ತಂ ಲವಣೋದಧಿಮ್ ಊಚುತುಶ್ ಚ ಗುರೋಃ ಪುತ್ರೋ ದೀಯತಾಮ್ ಇತಿ ಸಾಗರಮ್
ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಇಬ್ಬರೂ ಲವಣಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, 'ಗುರುವಿನ ಮಗನನ್ನು ನೀಡು' ಎಂದು ಸಾಗರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟಶ್ ಚಾಬ್ಧಿಸ್ ತಾವ್ ಅಥ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ ಉವಾಚ ನ ಮಯಾ ಪುತ್ರೋ ಹೃತಃ ಸಾಂದೀಪನೇರ್ ಇತಿ
ಅಂಜಲಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸಾಗರನು ಆ ಮಹಾನ್ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಸಂದೀಪನಿಯ ಮಗನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ.'
ದೈತ್ಯಃ ಪಞ್ಚಜನೋ ನಾಮ ಶಙ್ಖರೂಪಃ ಸ ಬಾಲಕಮ್ ಜಗ್ರಾಹ ಸೋ ಽಸ್ತಿ ಸಲಿಲೇ ಮಮೈವಾಸುರಸೂದನ
ಪಂಚಜನ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನು ಶಂಖ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ಅವನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಅಸುರಸೂದನ.
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತೋ ಽನ್ತರ್ ಜಲಂ ಗತ್ವಾ ಹತ್ವಾ ಪಞ್ಚಜನಂ ತಥಾ ಕೃಷ್ಣೋ ಜಗ್ರಾಹ ತಸ್ಯಾಸ್ಥಿಪ್ರಭವಂ ಶಙ್ಖಮ್ ಉತ್ತಮಮ್
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಜಲದೊಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಪಂಚಜನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಅವನ ಎಲುಬಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಂಖವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ಯಸ್ಯ ನಾದೇನ ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಬಲಹಾನಿಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ ದೇವಾನಾಂ ವರ್ಧತೇ ತೇಜೋ ಯಾತ್ಯ್ ಅಧರ್ಮಶ್ ಚ ಸಂಕ್ಷಯಮ್
ಯಾರ ಶಂಖನಾದದಿಂದ ದೈತ್ಯರ ಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ, ದೇವತೆಗಳ ತೇಜಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಅಧರ್ಮವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಂ ಪಾಞ್ಚಜನ್ಯಮ್ ಆಪೂರ್ಯ ಗತ್ವಾ ಯಮಪುರೀಂ ಹರಿಃ ಬಲದೇವಶ್ ಚ ಬಲವಾಞ್ ಜಿತ್ವಾ ವೈವಸ್ವತಂ ಯಮಮ್
ಆ ಪಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿ, ಹರಿಯು ಯಮಪುರಿಗೆ ಹೋಗಿದನು; ಬಲವಂತನು ಬಲರಾಮನು ವೈವಸ್ವತ ಯಮನನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.
ತಂ ಬಾಲಂ ಯಾತನಾಸಂಸ್ಥಂ ಯಥಾಪೂರ್ವಶರೀರಿಣಮ್ ಪಿತ್ರೇ ಪ್ರದತ್ತವಾನ್ ಕೃಷ್ಣೋ ಬಲಶ್ ಚ ಬಲಿನಾಂ ವರಃ
ಯಾತನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ, ಹಳೆಯ ದೇಹದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಅವನ ತಂದೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದರು.
ಮಥುರಾಂ ಚ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾವ್ ಉಗ್ರಸೇನೇನ ಪಾಲಿತಾಮ್ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಪುರುಷಸ್ತ್ರೀಕಾವ್ ಉಭೌ ರಾಮಜನಾರ್ದನೌ
ಮತ್ತೆ ರಾಮ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರು ಉಗ್ರಸೇನನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಥುರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಅವರು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದರು.
ಜರಾಸಂಧಸುತೇ ಕಂಸ ಉಪಯೇಮೇ ಮಹಾಬಲಃ ಅಸ್ತಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಿಶ್ ಚ ಭೋ ವಿಪ್ರಾಸ್ ತಯೋರ್ ಭರ್ತೃಹಣಂ ಹರಿಮ್
ಜರಾಸಂಧನ ಮಗನಾದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕಂಸನು ಅಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ. ಅವರ ಗಂಡರನ್ನು ಹರಿಯು ಕೊಂದನು.
ಮಹಾಬಲಪರೀವಾರೋ ಮಾಗಧಾಧಿಪತಿರ್ ಬಲೀ ಹನ್ತುಮ್ ಅಭ್ಯಾಯಯೌ ಕೋಪಾಜ್ ಜರಾಸಂಧಃ ಸಯಾದವಮ್
ಮಗಧದ ರಾಜನಾದ ಜರಾಸಂಧನು ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ, ಕೋಪದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಂದನು.
ಉಪೇತ್ಯ ಮಥುರಾಂ ಸೋ ಽಥ ರುರೋಧ ಮಗಧೇಶ್ವರಃ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀಭಿಃ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಭಿರ್ ವೃತಃ
ಮಗಧದ ರಾಜನು ಮಥುರೆಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಸೇನಾ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದನು.
ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯಾಲ್ಪಪರೀವಾರಾವ್ ಉಭೌ ರಾಮಜನಾರ್ದನೌ ಯುಯುಧಾತೇ ಸಮಂ ತಸ್ಯ ಬಲಿನೌ ಬಲಿಸೈನಿಕೈಃ
ರಾಮ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂದಿ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ, ಜರಾಸಂಧನ ಬಲಿಷ್ಠ ಯೋಧರ ವಿರುದ್ಧ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.
ತತೋ ಬಲಶ್ ಚ ಕೃಷ್ಣಶ್ ಚ ಮತಿಂ ಚಕ್ರೇ ಮಹಾಬಲಃ ಆಯುಧಾನಾಂ ಪುರಾಣಾನಾಮ್ ಆದಾನೇ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ
ಆಮೇಲೆ ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರು ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಪುರಾತನ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.
ಅನನ್ತರಂ ಚಕ್ರಶಾರ್ಙ್ಗೇ ತೂಣೌ ಚಾಪ್ಯ್ ಅಕ್ಷಯೌ ಶರೈಃ ಆಕಾಶಾದ್ ಆಗತೌ ವೀರೌ ತದಾ ಕೌಮೋದಕೀ ಗದಾ
ಅಕ್ಷಣವೇ ಚಕ್ರ, ಶಾರಂಗ ಧನುಸ್ಸು, ಅನಂತ ಬಾಣಗಳಿರುವ ತುಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಮೋದಕಿ ಗದೆಯೂ ಆ ವೀರರಿಗೆ ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಂದು ತಲುಪಿದವು.
ಹಲಂ ಚ ಬಲಭದ್ರಸ್ಯ ಗಗನಾದ್ ಆಗಮತ್ ಕರಮ್ ಬಲಸ್ಯಾಭಿಮತಂ ವಿಪ್ರಾಃ ಸುನನ್ದಂ ಮುಶಲಂ ತಥಾ
ಬಲಭದ್ರನ ಹಾಲು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅವನ ಕೈಗೆ ಬಂತು, ಬಲನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸುನಂದ ಮುಷಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಂತು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ.
ತತೋ ಯುದ್ಧೇ ಪರಾಜಿತ್ಯ ಸ್ವಸೈನ್ಯಂ ಮಗಧಾಧಿಪಮ್ ಪುರೀಂ ವಿವಿಶತುರ್ ವೀರಾವ್ ಉಭೌ ರಾಮಜನಾರ್ದನೌ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಗಧದ ರಾಜನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಜಿತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಸುದುರ್ವೃತ್ತೇ ಜರಾಸಂಧೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಜೀವಮಾನೇ ಗತೇ ತತ್ರ ಕೃಷ್ಣೋ ಮೇನೇ ನ ತಂ ಜಿತಮ್
ದುಷ್ಟ ಜರಾಸಂಧನು ಸೋತಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಅವನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ.
ಪುನರ್ ಅಪ್ಯ್ ಆಜಗಾಮಾಥ ಜರಾಸಂಧೋ ಬಲಾನ್ವಿತಃ ಜಿತಶ್ ಚ ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಭ್ಯಾಮ್ ಅಪಕೃತ್ಯ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಜರಾಸಂಧನು ಬಂದು, ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ.
ದಶ ಚಾಷ್ಟೌ ಚ ಸಂಗ್ರಾಮಾನ್ ಏವಮ್ ಅತ್ಯನ್ತದುರ್ಮದಃ ಯದುಭಿರ್ ಮಾಗಧೋ ರಾಜಾ ಚಕ್ರೇ ಕೃಷ್ಣಪುರೋಗಮೈಃ
ಅತಿ ಗರ್ವಿತನಾದ ಮಗಧದ ರಾಜನು, ಕೃಷ್ಣನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.
ಸರ್ವೇಷ್ವ್ ಏವ ಚ ಯುದ್ಧೇಷು ಯದುಭಿಃ ಸ ಪರಾಜಿತಃ ಅಪಕ್ರಾನ್ತೋ ಜರಾಸಂಧಃ ಸ್ವಲ್ಪಸೈನ್ಯೈರ್ ಬಲಾಧಿಕಃ
ಪ್ರತಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಯಾದವರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಜರಾಸಂಧನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದರೂ, ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು.
ತದ್ ಬಲಂ ಯಾದವಾನಾಂ ವೈ ರಕ್ಷಿತಂ ಯದ್ ಅನೇಕಶಃ ತತ್ ತು ಸಂನಿಧಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ವಿಷ್ಣೋರ್ ಅಂಶಸ್ಯ ಚಕ್ರಿಣಃ
ಯಾದವರ ಬಲವನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ರಕ್ಷಿಸಿದುದು, ಚಕ್ರಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ.
ಮನುಷ್ಯಧರ್ಮಶೀಲಸ್ಯ ಲೀಲಾ ಸಾ ಜಗತಃ ಪತೇಃ ಅಸ್ತ್ರಾಣ್ಯ್ ಅನೇಕರೂಪಾಣಿ ಯದ್ ಅರಾತಿಷು ಮುಞ್ಚತಿ
ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು, ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ色色 ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಅವನ ಲೀಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಮನಸೈವ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಸಂಹಾರಂ ತು ಕರೋತಿ ಯಃ ತಸ್ಯಾರಿಪಕ್ಷಕ್ಷಪಣೇ ಕಿಯಾನ್ ಉದ್ಯಮವಿಸ್ತರಃ
ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಶತ್ರುಪಕ್ಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ಬೇಕು?
ತಥಾಪಿ ಚ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಧರ್ಮಸ್ ತದನುವರ್ತನಮ್ ಕುರ್ವನ್ ಬಲವತಾ ಸಂಧಿಂ ಹೀನೈರ್ ಯುದ್ಧಂ ಕರೋತ್ಯ್ ಅಸೌ
ಆದರೂ, ಮನುಷ್ಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಬಲವಂತರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ದುರ್ಬಲರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಮ ಚೋಪಪ್ರದಾನಂ ಚ ತಥಾ ಭೇದಂ ಚ ದರ್ಶಯನ್ ಕರೋತಿ ದಣ್ಡಪಾತಂ ಚ ಕ್ವಚಿದ್ ಏವ ಪಲಾಯನಮ್
ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಅವನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಲಾಯನವೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಮನುಷ್ಯದೇಹಿನಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವಮ್ ಅನುವರ್ತತೇ ಲೀಲಾ ಜಗತ್ಪತೇಸ್ ತಸ್ಯ ಚ್ಛನ್ದತಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ
ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೂಡ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನ ಆಟವೂ ಅವನ ಮನಸಿನಂತೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಾರ್ಗ್ಯಂ ಗೋಷ್ಠೇ ದ್ವಿಜೋ ಶ್ಯಾಲಃ ಷಣ್ಢ ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತವಾನ್ ದ್ವಿಜಾಃ ಯದೂನಾಂ ಸಂನಿಧೌ ಸರ್ವೇ ಜಹಸುರ್ ಯಾದವಾಸ್ ತದಾ
ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಶ್ಯಾಲನು ಗಾರ್ಗ್ಯನನ್ನು 'ಹಿಜ್ಡಾ' ಎಂದು ಕರೆಯಲು, ಎಲ್ಲ ಯಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದರು.