ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಖರಗಳು ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವು ವಿಶಾಲವೂ, ಉನ್ನತವೂ, ಆನಂದಕರವೂ ಆಗಿವೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲಾಹಲ, ವೈಭ್ರಾಜ, ಮಂದರ ಮತ್ತು ದರ್ದಲಾಚಲ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಾತಂಧಯ, ವೈದ್ಯುತ, ಮೈನಾಕ, ಸುರಸ, ತುಂಗಪ್ರಸ್ಥ, ನಾಗಗಿರಿ, ಗೋಧಾನ ಮತ್ತು ಪಾಂಡರಾಚಲ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇದ್ದವೆ. ಪುಷ್ಪಗಿರಿ, ವೈಜಯಂತ, ರೈವತ, ಅರ್ಭುದ, ಋಷ್ಯಮೂಕ, ಗೋಮಂತ, ಕೃತಶೈಲ ಮತ್ತು ಕೃತಾಚಲ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಅಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀಪರ್ವತ, ಚಕೋರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು ಪರ್ವತಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳು, ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಯಮುನಾ, ಶತದ್ರು, ವಿಪಾಶಾ, ವಿತಸ್ತಾ, ಇರಾವತಿ, ಕುಹೂ, ಗೋಮತಿ, ಧೂತಪಾಪಾ, ಬಹುದಾ ಮತ್ತು ದೃಷದ್ವತಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳೂ ಇದ್ದವೆ. ವಿಪಾಶಾ, ದೇವಿಕಾ, ಚಕ್ಷು, ನಿಷ್ಠೀವಾ, ಗಂಡಕಿ, ಕೌಶಿಕಿ ಮತ್ತು ಆಪಗಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಹಿಮವಂತ ಪಾದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ. ದೇವಮೃತಿ, ದೇವವತಿ, ವಾತಘ್ನಿ, ಸಿಂಧು, ವೇಣ್ಯಾ, ಚಂದನಾ, ಸದಾನೀರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಪರ್ವತಗಳ ಬಳಿ ಹರಿಯುವ ಚರ್ಮಣ್ವತಿ, ವೃಷೀ, ವಿಧಿಶಾ, ವೇದವತಿ, ಶಿಪ್ರಾ, ಅವಂತಿ ನದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೋಣಾ, ಮಹಾನದಿ, ನರ್ಮದಾ, ಸುರಥಾ, ಕ್ರಿಯಾ, ಮಂದಾಕಿನಿ, ದಶಾರ್ಣಾ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕೂಟಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಚಿತ್ರೋತ್ಪಲಾ, ವೇತ್ರವತಿ, ಕರಮೋದಾ, ಪಿಶಾಚಿಕಾ, ಅನ್ಯಾತಿಲಘುಶ್ರೋಣಿ, ವಿಪಾಪ್ಮಾ ಮತ್ತು ಶೈವಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳೂ ಇದ್ದವೆ. ಸದ್ಹೇರುಜಾ, ಶಕ್ತಿಮತಿ, ಶಕುನಿ, ತ್ರಿದಿವಾ, ಕ್ರಮುಃ ಮತ್ತು ಋಕ್ಷಮೂಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಇನ್ನಿತರ ವೇಗವಾದ ನದಿಗಳು ಇದ್ದವೆ. ಶಿಪ್ರಾ, ಪಯೋಷ್ಣಿ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ತಾಪಿ, ವೇಣಾ, ವೈತರಣಿ, ಸಿನಿವಾಲಿ ಮತ್ತು ಕುಮುದ್ವತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನದಿಗಳಾಗಿವೆ. ಟೋಯಾ, ಮಹಾಗೌರಿ, ದುರ್ಗಾ, ಅಂತಃಶಿಲಾ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ಮೂಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನದಿಗಳು ಪವಿತ್ರವಾದ ಜಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಥಿ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಸುಪ್ರಯೋಗಾ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಮಾಲಾ, ತಾಮ್ರಪರ್ಣಿ, ಪುಷ್ಯಜಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಲಾವತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು. ಮಲಯ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪಿತೃಸೋಮರ್ಷಿಕುಲ್ಯಾ, ವಂಜುಲಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿದಿವಾ ಎಂಬ ಶಿತಳ ಜಲದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಲಾಂಗುಲಿನಿ, ವಂಶಕರಾ, ಸುವಿಕಾಲಾ, ಕುಮಾರಿ, ಮನೂಗಾ ಮತ್ತು ಮಂದಗಾಮಿನಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶುಕ್ತಿಮತ್ ಪರ್ವತದಿಂದ ಕ್ಷಯಾಪಲಾಸಿನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಬರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ಸರಸ್ವತಿಯೆಂದೂ, ಗಂಗೆಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಾಗರದ ಕಡೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ನದಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಂದಿರಂತೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳೂ ಇದ್ದವೆ. ಕೆಲವು ನದಿಗಳು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಮತ್ಸ್ಯಾ, ಮುಕುಟಕುಲ್ಯಾ, ಕುಂತಲಾ, ಕಾಶಿಕೋಷಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದವೆ. ಆಂಧ್ರ, ಕಲಿಂಗ, ಶಮಕ, ವೃಕ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರದೇಶ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗೋವರ್ಧನ ನಗರಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಭಾರ್ಗವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ವಾಹೀಕರಾಟಧಾನ, ಸುತೀರ, ಕಾಲತೋಯದ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಇದ್ದವೆ. ಅಪರಾಂತ, ಶೂದ್ರ, ವಾಹ್ಲಿಕ, ಕೆರಳ, ಗಾಂಧಾರ, ಯವನ, ಸಿಂಧು, ಸೌವೀರ ಮತ್ತು ಮದ್ರಕ ಜನಾಂಗಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಶತದ್ರುಹ, ಕಲಿಂಗ, ಪಾರದ, ಹಾರಭೂಷಿಕ, ಮಾಠರ, ಕನಕ, ಕೈಕೇಯ ಮತ್ತು ದಂಭಮಾಲಿಕ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಕಂಬೋಜರು ಮತ್ತು ಬರ್ಬರರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ. ವೀರ, ತುಷಾರ, ಪಹ್ಲವ ವಂಶದವರು, ಆತ್ರೇಯ, ಭರದ್ವಾಜ, ಪುಷ್ಕಲ, ದಶೇರಕ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಲಂಪಕ, ಶುನಶೋಕ, ಕುಲಿಕ, ಜಂಗಲ, ಉಷಾಧ್ಯ, ಚಲಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರಾತ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ತೋಮರ, ಹಂಸಮಾರ್ಗ, ಕಾಶ್ಮೀರ, ಕರುಣ, ಶೂಲಿಕ, ಕುಹಕ ಮತ್ತು ಮಗಧ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಈವರೆಗೆ ಹೇಳಿದವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಈಗ ಪೂರ್ವದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ಅಂಧ, ವಾಮಂಕುರ, ವಲ್ಲಕ ಮತ್ತು ಮಖಂತಕ ಜನಾಂಗಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅಂಗ, ವಂಗ, ಮಾಲದ, ಮಾಲವರ್ಧಿಕ, ಭದ್ರತುಂಗ, ಪ್ರತಿಜಯ, ಭಾರ್ಯಂಗ, ಅಪಮರ್ದಕ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷ, ಮದ್ರ, ವಿದೇಹ, ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತಕ, ಮಲ್ಲ, ಮಗಧ, ನಂದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣದ ಜನಾಂಗಗಳು: ಪೂರ್ನ, ಕೇವಲ, ಗೋಲಾಂಗೂಲ ಜನಾಂಗಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಋಷಿಕ, ಮುಷಿಕ, ಕುಮಾರ, ರಾಮಥ, ಶಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಹಿಷಕ ಮತ್ತು ಕಲಿಂಗ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಅಭೀರ, ವೈಶಿಕ್ಯ, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು, ಪುಲಿಂದ, ಮಾಉಲ್ಯ, ವೈದರ್ಭ ಮತ್ತು ದಂಡಕ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪೌಲಿಕ, ಮಾಉಲಿಕ, ಅಷ್ಮಕ, ಭೋಜವರ್ಧನ, ಕೌಲಿಕ, ಕುಂತಲ, ದಂಭಕ ಮತ್ತು ನೀಲಕಾಲಕ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ಶೂರಪಾರಕ, ಕಾಲಿಧನ, ಲೋಲ ಮತ್ತು ತಲಕಟ ಜನಾಂಗಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವು ಪಶ್ಚಿಮದ ಜನಾಂಗಗಳು. ಈಗ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ಮಾಲಜ, ಕರ್ಕಶ, ಮೇಲಕ, ಚೋಲಕ ಜನಾಂಗಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತಮರ್ಣ, ದಶಾರ್ಣ, ಭೋಜ, ಕಿಶ್ಕಿಂಧಕ, ತೋಷಳ, ಕೋಸಲ, ತ್ರೈಪುರ ಮತ್ತು ವೈದಿಶ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ, ಪರ್ವತಗಳ ವೈಭವ, ನದಿಗಳ ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.