ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಕಬ್ಬಿನ ರಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ; ಈ ಸಮುದ್ರದ ಅಗಲವು ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದ ಅಗಲದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದ ವಿವರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಈಗ ಶಾಲ್ಮಲೀ ದ್ವೀಪದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ. ಶಾಲ್ಮಲೀ ದ್ವೀಪದ ಅಧಿಪತಿ ವೀರನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು: ಶ್ವೇತ, ಹರಿತ, ಜಿಮೂತ, ರೋಹಿತ, ವೈದ್ಯುತ, ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಭ. ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಕಬ್ಬಿನ ರಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ; ಈ ಸಮುದ್ರದ ಅಗಲವು ಶಾಲ್ಮಲೀ ದ್ವೀಪದ ಅಗಲದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು. ಅಲ್ಲಿ ಏಳು ರತ್ನಪ್ರಸೂತ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಏಳು ನದಿಗಳು ಇವೆ. ಪರ್ವತಗಳ ಹೆಸರುಗಳು: ಕುಮುದ, ಉನ್ನತ, ಬಲಾಹಕ, ದ್ರೋಣ (ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಔಷಧಿಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ), ಕಂಕ, ಮಹಿಷ ಮತ್ತು ಕಕುದ್ಮತ್ (ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ). ನದಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು: ಶ್ರೋಣಿ, ತೊಯಾ, ವಿತೃಷ್ಣಾ, ಚಂದ್ರಾ, ಶುಕ್ರಾ, ವಿಮೋಚನೀ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ—ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನದಿಗಳು. ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ: ಶ್ವೇತ, ಲೋಹಿತ, ಜಿಮೂತ, ಹರಿತ, ವೈದ್ಯುತ, ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಭ. ಈ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ: ಕಪಿಲ, ಆರුණ, ಪೀತ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ. ಅವರು ಭಗವಂತ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮರೂಪವಾದ, ವಾಯು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದದಾಯಕವಾಗಿದೆ; ಮಹಾ ಶಾಲ್ಮಲೀ ವೃಕ್ಷವು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳ ಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸುರೋದ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ; ಇದರ ಅಗಲವು ಶಾಲ್ಮಲೀ ದ್ವೀಪದ ಅಗಲದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಸುರೋದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕುಶದ್ವೀಪವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ; ಇದರ ಅಗಲವು ಶಾಲ್ಮಲೀ ದ್ವೀಪದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು. ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತ್ನ ಪುತ್ರರು: ಉದ್ಭಿದ, ವೇಣುಮಾನ್, ಸ್ವೈರಥ, ರಂಧನ ಮತ್ತು ಧೃತಿ. ಪ್ರಭಾಕರ ಮತ್ತು ಕಪಿಲ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ; ಇವರ ಹೆಸರುಗಳು ಸ್ಥಳಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರು, ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಕಿಂಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಮತ್ತು ನಿಧಾನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಷ್ಟ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಫಲವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳ ಹೆಸರುಗಳು: ವಿದ್ಯುಮ, ಹೇಮಶೈಲ, ದ್ಯುತಿಮಾನ್, ಪುಷ್ಟಿಮಾನ್, ಕುಶೇಶಯ, ಹರಿ ಮತ್ತು ಏಳನೇಯದು ಮಂಡರಾಚಲ. ಏಳು ನದಿಗಳು: ಧುತಪಾಪ, ಶಿವ, ಪವಿತ್ರ, ಸಮ್ಮತಿ, ವಿದ್ಯುತ, ಅಂಭ ಮತ್ತು ಮಹೀ—ಇವು ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿವೆಗಳು ಇವೆ. ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ 'ಕುಶಸ್ತಂಭ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಅದರ ಅಗಲದಷ್ಟೇ ಘೃತ (ತುಪ್ಪ) ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಘೃತ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ; ಈಗ ಮಹಾ ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿರಿ. ಕುಶದ್ವೀಪದ ಅಗಲದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಇರುವ ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದಾರೆ: ಕುಶಾಗ, ಮಂಡಗ, ಉಷ್ಣ, ಪಿವರ, ಅಂಧಕಾರಕ, ಮುನಿ ಮತ್ತು ದುಂದುಭಿ. ಈ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಸೇವಿಸುವ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪರ್ವತಗಳ ಹೆಸರುಗಳು: ಕ್ರೌಂಚ, ವಾಮನ, ಅಂಧಕಾರಕ, ದೇವವ್ರತ, ಧಾಮ, ಪುಂಡರಿಕವನ, ದುಂದುಭಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಶೈಲ—ಇವುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸುಂದರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಧನ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಸದಾ ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಗೌರಿ, ಕುಮುದ್ವತಿ, ಸಂಧ್ಯಾ, ರಾತ್ರಿಃ, ಮನೋಜವ, ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಪುಂಡರಿಕ—ಇವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ ಜನಾರ್ದನನು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಕರ ಮೊದಲಾದ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಮೂಲಕ, ರುದ್ರನು ಯಜ್ಞ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪವನ್ನು ದಹಿ (ಕಡ್ಡಿದ ಹಾಲು) ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ; ಇದರ ಅಗಲವು ದ್ವೀಪದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಈ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಶಾಕದ್ವೀಪವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ; ಶಾಕದ್ವೀಪವು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಶಾಕದ್ವೀಪದ ಅಧಿಪತಿ ಭವ್ಯನು, ಮಹಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರ, ದ್ವೀಪಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಭಗವಂತನನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.