કાચિત્ પ્રવિલસદ્બાહુઃ પરિરભ્ય ચુચુમ્બ તમ્ ગોપી ગીતસ્તુતિવ્યાજનિપુણા મધુસૂદનમ્
એક ગોપીએ તેજસ્વી બાહુથી કૃષ્ણને ભેળવીને ચુંબન કર્યું, અને ગીત તથા સ્તુતિથી મધુસૂદનને પ્રસન્ન કરવા ماهિર હતી.
ગોપીકપોલસંશ્લેષમ્ અભિપદ્ય હરેર્ ભુજૌ પુલકોદ્ગમશસ્યાય સ્વેદામ્બુઘનતાં ગતૌ
હરિના ભુજાઓને ભેળવી, ગોપીઓએ એમના ગાલનો સ્પર્શ મેળવ્યો, અને એમના શરીરે પર પરસેવો અને રોમાંચ છવાઈ ગયો.
રાસગેયં જગૌ કૃષ્ણો યાવત્ તારતરધ્વનિઃ સાધુ કૃષ્ણેતિ કૃષ્ણેતિ તાવત્ તા દ્વિગુણં જગુઃ
જ્યારે કૃષ્ણે રસગીત ઊંચા સ્વરે ગાયું, ત્યારે ગોપીઓએ 'કૃષ્ણ! કૃષ્ણ!' એમ બે ગણી વધારે ગાયું.
ગતે ઽનુગમનં ચક્રુર્ વલને સંમુખં યયુઃ પ્રતિલોમાનુલોમેન ભેજુર્ ગોપાઙ્ગના હરિમ્
જ્યારે કૃષ્ણ ગયા, ત્યારે ગોપીઓએ એમનું અનુસરણ કર્યું, ખણખણતાં વળયો સાથે આગળ વધી, અને ગોપીઓ હરિને આગળ અને પાછળથી મળવા ગઈ.
સ તદા સહ ગોપીભી રરામ મધુસૂદનઃ સ વર્ષકોટિપ્રતિમઃ ક્ષણસ્ તેન વિનાભવત્
પછી મધુસૂદન ગોપીઓ સાથે આનંદમાં તલ્લીન થયો. એ ક્ષણ, લાખો વર્ષ જેટલી લાંબી લાગતી, પણ કૃષ્ણ વિના પળમાં જ વીતી ગઈ.
તા વાર્યમાણાઃ પિતૃભિઃ પતિભિર્ ભ્રાતૃભિસ્ તથા કૃષ્ણં ગોપાઙ્ગના રાત્રૌ રમયન્તિ રતિપ્રિયાઃ
પિતાઓ, પતિઓ અને ભાઈઓએ રોકવા છતાં, ગોપીઓ, જે આનંદપ્રિય હતી, રાત્રે કૃષ્ણ સાથે રમતી.
સો ઽપિ કૈશોરકવયા માનયન્ મધુસૂદનઃ રેમે તાભિર્ અમેયાત્મા ક્ષપાસુ ક્ષપિતાહિતઃ
મધુસૂદન પણ યુવાનીના ઉમે, ગોપીઓનું માન રાખી, રાત્રે એમની સાથે રમતો અને એમના દુઃખ દૂર કરતો.
તદ્ભર્તૃષુ તથા તાસુ સર્વભૂતેષુ ચેશ્વરઃ આત્મસ્વરૂપરૂપો ઽસૌ વ્યાપ્ય સર્વમ્ અવસ્થિતઃ
એ ગોપીઓના પતિઓમાં, ગોપીઓમાં અને બધા જીવમાં, જે સ્વરૂપે આત્મા છે એવો ભગવાન સર્વત્ર વ્યાપી અને સ્થિર રહ્યો.
યથા સમસ્તભૂતેષુ નભો ઽગ્નિઃ પૃથિવી જલમ્ વાયુશ્ ચાત્મા તથૈવાસૌ વ્યાપ્ય સર્વમ્ અવસ્થિતઃ
જેમ આકાશ, અગ્નિ, ધરતી, પાણી, વાયુ અને આત્મા બધામાં વ્યાપેલા છે, તેમ એ ભગવાન પણ સર્વત્ર વ્યાપી અને સ્થિર રહ્યો.
પ્રદોષાર્ધે કદાચિત્ તુ રાસાસક્તે જનાર્દને ત્રાસયન્ સમદો ગોષ્ઠાન્ અરિષ્ટઃ સમુપાગતઃ
મધ્યરાત્રે, જયારે જનાર્દન રાસમાં તલ્લીન હતો, ત્યારે અરીષ્ટ નામનો દાનવ ગોકુલમાં ભય ફેલાવતો આવી પહોંચ્યો.
સતોયતોયદાકારસ્ તીક્ષ્ણશૃઙ્ગો ઽર્કલોચનઃ ખુરાગ્રપાતૈર્ અત્યર્થં દારયન્ ધરણીતલમ્
એ દાનવ વરસાદી વાદળ જેવો દેખાતો, તીક્ષ્ણ શિંગા અને સૂર્ય જેવા આંખો ધરાવતો હતો. એના ખુરથી જમીન ખૂબ જ ફાડી નાખતો.
લેલિહાનઃ સનિષ્પેષં જિહ્વયૌષ્ઠૌ પુનઃ પુનઃ સંરમ્ભાક્ષિપ્તલાઙ્ગૂલઃ કઠિનસ્કન્ધબન્ધનઃ
એ વારંવાર જીભથી હોઠ ચાટતો, દાંત ભાંગી નાખતો, ગુસ્સામાં પૂંછડી ફફડાવતો અને મજબૂત ખભા ધરાવતો હતો.
ઉદગ્રકકુદાભોગઃ પ્રમાણાદ્ દુરતિક્રમઃ વિણ્મૂત્રાલિપ્તપૃષ્ઠાઙ્ગો ગવામ્ ઉદ્વેગકારકઃ
એનો કૂહાડો ઊંચો અને વળાંકદાર હતો, કદમાં કોઈની સરખામણી ન થઈ શકે. પીઠ અને અંગો ગાયના છાણ-મૂત્રથી મસળાયેલા હતા અને એ ગાયોમાં ભય ફેલાવતો.
પ્રલમ્બકણ્ઠો ઽભિમુખસ્ તરુઘાતાઙ્કિતાનનઃ પાતયન્ સ ગવાં ગર્ભાન્ દૈત્યો વૃષભરૂપધૃક્
એનો ગળો લટકતો, ચહેરો ઝાડ સાથે અથડાવવાથી ઘસાયેલો, અને એ દાનવ વૃષભ રૂપે ગાયોનું ગર્ભપાત કરાવતો.
સૂદયંસ્ તરસા સર્વાન્ વનાન્ય્ અટતિ યઃ સદા તતસ્ તમ્ અતિઘોરાક્ષમ્ અવેક્ષ્યાતિભયાતુરાઃ
એ હંમેશા જંગલમાં તોફાન મચાવતો, બધું નાશ કરતો. એની ભયાનક આંખો જોઈ ગોપાળો ખૂબ જ ડરી ગયા.
ગોપા ગોપસ્ત્રિયશ્ ચૈવ કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ ચુક્રુશુઃ સિંહનાદં તતશ્ ચક્રે તલશબ્દં ચ કેશવઃ
ગોપાલો અને ગોપીઓ 'કૃષ્ણ! કૃષ્ણ!' કહીને બૂમો પાડવા લાગ્યા. પછી કેશવએ સિંહ જેવો ગર્જના કરી અને તાળી વગાડી.
તચ્છબ્દશ્રવણાચ્ ચાસૌ દામોદરમુખં યયૌ અગ્રન્યસ્તવિષાણાગ્રઃ કૃષ્ણકુક્ષિકૃતેક્ષણઃ
એ અવાજ સાંભળી અરીષ્ટ દામોદર પાસે આવ્યો, શિંગા નીચે કરી અને કૃષ્ણના છાતી પર નજર ગાઢ કરી.
અભ્યધાવત દુષ્ટાત્મા દૈત્યો વૃષભરૂપધૃક્ આયાન્તં દૈત્યવૃષભં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણો મહાબલમ્
દુષ્ટ દાનવ વૃષભ રૂપે દોડતો આવ્યો. એ મહાબળવાન દાનવ-વૃષભને આવતો જોઈ કૃષ્ણ સ્થિર ઊભો રહ્યો.
ન ચચાલ તતઃ સ્થાનાદ્ અવજ્ઞાસ્મિતલીલયા આસન્નં ચૈવ જગ્રાહ ગ્રાહવન્ મધુસૂદનઃ
કૃષ્ણ રમૂજી અવગણનાથી સ્મિત સાથે પોતાના સ્થાનેથી હલ્યો નહીં. અરીષ્ટ નજીક આવ્યો ત્યારે મધુસૂદને સિંહ જેવો પકડી લીધો.
જઘાન જાનુના કુક્ષૌ વિષાણગ્રહણાચલમ્ તસ્ય દર્પબલં હત્વા ગૃહીતસ્ય વિષાણયોઃ
કૃષ્ણે ઘૂંટણે એના પેટમાં માર્યો અને શિંગા મજબૂતીથી પકડી રાખ્યા. એના અહંકાર અને બળને દબાવી દીધા.
આપીડયદ્ અરિષ્ટસ્ય કણ્ઠં ક્લિન્નમ્ ઇવામ્બરમ્ ઉત્પાટ્ય શૃઙ્ગમ્ એકં ચ તેનૈવાતાડયત્ તતઃ
કૃષ્ણે અરીષ્ટના ગળાને ભીંજાયેલા કપડાંની જેમ પિછાડી, એનું એક શિંગું તોડી અને એ જ શિંગાથી એને માર્યો.
મમાર સ મહાદૈત્યો મુખાચ્ છોણિતમ્ ઉદ્વમન્ તુષ્ટુવુર્ નિહતે તસ્મિન્ ગોપા દૈત્યે જનાર્દનમ્ જમ્ભે હતે સહસ્રાક્ષં પુરા દેવગણા યથા
એ મહાદાનવ મોઢામાંથી લોહી ઉગળી મરી ગયો. દાનવના વધ પછી ગોપાલોએ જનાર્દનની સ્તુતિ કરી, જેમ દેવોએ જંભાસુરના વધ પછી ઇન્દ્રની કરી હતી.
કકુદ્મિનિ હતે ઽરિષ્ટે ધેનુકે ચ નિપાતિતે પ્રલમ્બે નિધનં નીતે ધૃતે ગોવર્ધનાચલે
કકુદ્મિનીને માર્યા પછી, અરીષ્ટનો નાશ થયો, ધેનુકને જમીન પર પાડી દીધો, પ્રલંબનો અંત આવ્યો અને ગોવર્ધન પર્વત ઊંચે ઉપાડવામાં આવ્યો.
દમિતે કાલિયે નાગે ભગ્ને તુઙ્ગદ્રુમદ્વયે હતાયાં પૂતનાયાં ચ શકટે પરિવર્તિતે
કાલિય નાગને વશમાં કર્યો, બે ઊંચા વૃક્ષો તોડી નાખ્યા, પૂતનાનો સંહાર થયો અને શાકટને પલટાવી દીધું.
કંસાય નારદઃ પ્રાહ યથાવૃત્તમ્ અનુક્રમાત્ યશોદાદેવકીગર્ભપરિવર્તાદ્ય્ અશેષતઃ
નારદે કંસને યશોદા અને દેવકીના ગર્ભની બદલાવથી શરૂ કરીને બધું જ ક્રમશઃ વિગતે કહ્યું, કંઈ પણ છૂટ્યું નહીં.
શ્રુત્વા તત્ સકલં કંસો નારદાદ્ દેવદર્શનાત્ વસુદેવં પ્રતિ તદા કોપં ચક્રે સ દુર્મતિઃ
દેવતાઓના દર્શનથી આવેલા નારદ પાસેથી આ બધું સાંભળી, દુષ્ટમન કંસે વસુદેવ પર ભારે ગુસ્સો કર્યો.
સો ઽતિકોપાદ્ ઉપાલભ્ય સર્વયાદવસંસદિ જગર્હે યાદવાંશ્ ચાપિ કાર્યં ચૈતદ્ અચિન્તયત્
પછી કંસે ભારે રોષથી બધા યાદવોની સભામાં વસુદેવને ધિક્કાર્યો, યાદવ વંશને અપમાનિત કર્યો અને હવે શું કરવું તે વિચારી રહ્યો.
યાવન્ ન બલમ્ આરૂઢૌ બલકૃષ્ણૌ સુબાલકૌ તાવદ્ એવ મયા વધ્યાવ્ અસાધ્યૌ રૂઢયૌવનૌ
જ્યાં સુધી બલરામ અને કૃષ્ણ, જે હજી નાના છે, શક્તિ ન મેળવે, ત્યાં સુધી હું એમને મારી નાખું; એકવાર એમને યુવાની આવી જાય તો એમને હરાવવું અશક્ય બની જશે.
ચાણૂરો ઽત્ર મહાવીર્યો મુષ્ટિકશ્ ચ મહાબલઃ એતાભ્યાં મલ્લયુદ્ધે તૌ ઘાતયિષ્યામિ દુર્મદૌ
મારા પાસે ચાણૂર જે મહાન શૂરવીર છે અને મુષ્ટિક જે અત્યંત બળવાન છે, એ બંને દ્વારા હું એ ઘમંડી છોકરાઓને મલ્લયુદ્ધમાં મરાવીશ.
ધનુર્મહમહાયાગવ્યાજેનાનીય તૌ વ્રજાત્ તથા તથા કરિષ્યામિ યાસ્યતઃ સંક્ષયં યથા
મહાન ધનુષ્યયજ્ઞના બહાને હું એમને વ્રજથી બોલાવીશ અને એવી રીતે વ્યવસ્થા કરીશ કે એમનો નાશ થઈ જાય.