કાચિદ્ આલોક્ય ગોવિન્દમ્ આયાન્તમ્ અતિહર્ષિતા કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ કૃષ્ણેતિ પ્રાહોત્ફુલ્લવિલોચના
એક ગોપીએ ગોવિંદને આવતા જોઈને ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો; તેની આંખો ફૂલ જેવી ખુલ્લી થઈ ગઈ અને એ વારંવાર 'કૃષ્ણ! કૃષ્ણ!' કહીને બોલી ઉઠી.
કાચિદ્ ભ્રૂભઙ્ગુરં કૃત્વા લલાટફલકં હરિમ્ વિલોક્ય નેત્રભૃઙ્ગાભ્યાં પપૌ તન્મુખપઙ્કજમ્
એક ગોપીએ ભ્રૂભંગ કરી, કપાળ પર હાથ રાખી, હરિને જોઈને પોતાની આંખોથી એમના કમળ જેવા મુખનો અમૃત પીધો.
કાચિદ્ આલોક્ય ગોવિન્દં નિમીલિતવિલોચના તસ્યૈવ રૂપં ધ્યાયન્તી યોગારૂઢેવ સા બભૌ
એક ગોપીએ ગોવિંદને જોઈને આંખો બંધ કરી, માત્ર એમના રૂપનું ધ્યાન કરતાં યોગમાં લીન જેવી દેખાઈ.
તતઃ કાંચિત્ પ્રિયાલાપૈઃ કાંચિદ્ ભ્રૂભઙ્ગવીક્ષિતૈઃ નિન્યે ઽનુનયમ્ અન્યાશ્ ચ કરસ્પર્શેન માધવઃ
પછી માધવે કેટલીક ગોપીઓને પ્રેમભરી વાતોથી, કેટલીક ગોપીઓને ભ્રૂભંગથી, અને કેટલીક ગોપીઓને હાથના સ્પર્શથી મનાવી લીધી.
તાભિઃ પ્રસન્નચિત્તાભિર્ ગોપીભિઃ સહ સાદરમ્ રરામ રાસગોષ્ઠીભિર્ ઉદારચરિતો હરિઃ
આ પ્રસન્ન મનવાળી ગોપીઓ સાથે, ઉદાર કૃત્યોવાળા હરિએ આદરપૂર્વક રસલીલા રમવી શરૂ કરી.
રાસમણ્ડલબદ્ધો ઽપિ કૃષ્ણપાર્શ્વમ્ અનૂદ્ગતા ગોપીજનો ન ચૈવાભૂદ્ એકસ્થાનસ્થિરાત્મના
રસમંડળમાં જોડાઈ હોવા છતાં, ગોપીઓ કૃષ્ણની બાજુ છોડતી નહોતી અને કોઈ પણ એક જગ્યાએ સ્થિર રહી નહોતી.
હસ્તે પ્રગૃહ્ય ચૈકૈકાં ગોપિકાં રાસમણ્ડલમ્ ચકાર ચ કરસ્પર્શનિમીલિતદૃશં હરિઃ
હરિએ દરેક ગોપીને હાથ પકડીને રસમંડળમાં નૃત્ય કર્યું અને હાથના સ્પર્શથી આંખો મીંચી લીધી.
તતઃ પ્રવવૃતે રમ્યા ચલદ્વલયનિસ્વનૈઃ અનુયાતશરત્કાવ્યગેયગીતિર્ અનુક્રમામ્
પછી ખણખણતાં વળયોના મધુર અવાજ સાથે સુંદર નૃત્ય શરૂ થયું, અને પછીએ શરદકાળની કાવ્ય, ગીત અને સંગીત પણ વાગવા લાગ્યાં.
કૃષ્ણઃ શરચ્ચન્દ્રમસં કૌમુદીકુમુદાકરમ્ જગૌ ગોપીજનસ્ ત્વ્ એકં કૃષ્ણનામ પુનઃ પુનઃ
કૃષ્ણે શરદચંદ્ર, ચાંદની અને કમળની તળાવ વિશે ગીત ગાયું, જ્યારે ગોપીઓ વારંવાર માત્ર કૃષ્ણનું નામ જ ગાતી રહી.
પરિવૃત્તા શ્રમેણૈકા ચલદ્વલયતાપિની દદૌ બાહુલતાં સ્કન્ધે ગોપી મધુવિઘાતિનઃ
એક ગોપી નૃત્યથી થાકી ગઈ, વળયો ગરમ અને ખનખનતા હતા, તેણે પોતાની લતાજીવી બાહુ મધુવિઘાતી કૃષ્ણના ખભા પર મૂકી.
કાચિત્ પ્રવિલસદ્બાહુઃ પરિરભ્ય ચુચુમ્બ તમ્ ગોપી ગીતસ્તુતિવ્યાજનિપુણા મધુસૂદનમ્
એક ગોપીએ તેજસ્વી બાહુથી કૃષ્ણને ભેળવીને ચુંબન કર્યું, અને ગીત તથા સ્તુતિથી મધુસૂદનને પ્રસન્ન કરવા ماهિર હતી.
ગોપીકપોલસંશ્લેષમ્ અભિપદ્ય હરેર્ ભુજૌ પુલકોદ્ગમશસ્યાય સ્વેદામ્બુઘનતાં ગતૌ
હરિના ભુજાઓને ભેળવી, ગોપીઓએ એમના ગાલનો સ્પર્શ મેળવ્યો, અને એમના શરીરે પર પરસેવો અને રોમાંચ છવાઈ ગયો.
રાસગેયં જગૌ કૃષ્ણો યાવત્ તારતરધ્વનિઃ સાધુ કૃષ્ણેતિ કૃષ્ણેતિ તાવત્ તા દ્વિગુણં જગુઃ
જ્યારે કૃષ્ણે રસગીત ઊંચા સ્વરે ગાયું, ત્યારે ગોપીઓએ 'કૃષ્ણ! કૃષ્ણ!' એમ બે ગણી વધારે ગાયું.
ગતે ઽનુગમનં ચક્રુર્ વલને સંમુખં યયુઃ પ્રતિલોમાનુલોમેન ભેજુર્ ગોપાઙ્ગના હરિમ્
જ્યારે કૃષ્ણ ગયા, ત્યારે ગોપીઓએ એમનું અનુસરણ કર્યું, ખણખણતાં વળયો સાથે આગળ વધી, અને ગોપીઓ હરિને આગળ અને પાછળથી મળવા ગઈ.
સ તદા સહ ગોપીભી રરામ મધુસૂદનઃ સ વર્ષકોટિપ્રતિમઃ ક્ષણસ્ તેન વિનાભવત્
પછી મધુસૂદન ગોપીઓ સાથે આનંદમાં તલ્લીન થયો. એ ક્ષણ, લાખો વર્ષ જેટલી લાંબી લાગતી, પણ કૃષ્ણ વિના પળમાં જ વીતી ગઈ.
તા વાર્યમાણાઃ પિતૃભિઃ પતિભિર્ ભ્રાતૃભિસ્ તથા કૃષ્ણં ગોપાઙ્ગના રાત્રૌ રમયન્તિ રતિપ્રિયાઃ
પિતાઓ, પતિઓ અને ભાઈઓએ રોકવા છતાં, ગોપીઓ, જે આનંદપ્રિય હતી, રાત્રે કૃષ્ણ સાથે રમતી.
સો ઽપિ કૈશોરકવયા માનયન્ મધુસૂદનઃ રેમે તાભિર્ અમેયાત્મા ક્ષપાસુ ક્ષપિતાહિતઃ
મધુસૂદન પણ યુવાનીના ઉમે, ગોપીઓનું માન રાખી, રાત્રે એમની સાથે રમતો અને એમના દુઃખ દૂર કરતો.
તદ્ભર્તૃષુ તથા તાસુ સર્વભૂતેષુ ચેશ્વરઃ આત્મસ્વરૂપરૂપો ઽસૌ વ્યાપ્ય સર્વમ્ અવસ્થિતઃ
એ ગોપીઓના પતિઓમાં, ગોપીઓમાં અને બધા જીવમાં, જે સ્વરૂપે આત્મા છે એવો ભગવાન સર્વત્ર વ્યાપી અને સ્થિર રહ્યો.
યથા સમસ્તભૂતેષુ નભો ઽગ્નિઃ પૃથિવી જલમ્ વાયુશ્ ચાત્મા તથૈવાસૌ વ્યાપ્ય સર્વમ્ અવસ્થિતઃ
જેમ આકાશ, અગ્નિ, ધરતી, પાણી, વાયુ અને આત્મા બધામાં વ્યાપેલા છે, તેમ એ ભગવાન પણ સર્વત્ર વ્યાપી અને સ્થિર રહ્યો.
પ્રદોષાર્ધે કદાચિત્ તુ રાસાસક્તે જનાર્દને ત્રાસયન્ સમદો ગોષ્ઠાન્ અરિષ્ટઃ સમુપાગતઃ
મધ્યરાત્રે, જયારે જનાર્દન રાસમાં તલ્લીન હતો, ત્યારે અરીષ્ટ નામનો દાનવ ગોકુલમાં ભય ફેલાવતો આવી પહોંચ્યો.
સતોયતોયદાકારસ્ તીક્ષ્ણશૃઙ્ગો ઽર્કલોચનઃ ખુરાગ્રપાતૈર્ અત્યર્થં દારયન્ ધરણીતલમ્
એ દાનવ વરસાદી વાદળ જેવો દેખાતો, તીક્ષ્ણ શિંગા અને સૂર્ય જેવા આંખો ધરાવતો હતો. એના ખુરથી જમીન ખૂબ જ ફાડી નાખતો.
લેલિહાનઃ સનિષ્પેષં જિહ્વયૌષ્ઠૌ પુનઃ પુનઃ સંરમ્ભાક્ષિપ્તલાઙ્ગૂલઃ કઠિનસ્કન્ધબન્ધનઃ
એ વારંવાર જીભથી હોઠ ચાટતો, દાંત ભાંગી નાખતો, ગુસ્સામાં પૂંછડી ફફડાવતો અને મજબૂત ખભા ધરાવતો હતો.
ઉદગ્રકકુદાભોગઃ પ્રમાણાદ્ દુરતિક્રમઃ વિણ્મૂત્રાલિપ્તપૃષ્ઠાઙ્ગો ગવામ્ ઉદ્વેગકારકઃ
એનો કૂહાડો ઊંચો અને વળાંકદાર હતો, કદમાં કોઈની સરખામણી ન થઈ શકે. પીઠ અને અંગો ગાયના છાણ-મૂત્રથી મસળાયેલા હતા અને એ ગાયોમાં ભય ફેલાવતો.
પ્રલમ્બકણ્ઠો ઽભિમુખસ્ તરુઘાતાઙ્કિતાનનઃ પાતયન્ સ ગવાં ગર્ભાન્ દૈત્યો વૃષભરૂપધૃક્
એનો ગળો લટકતો, ચહેરો ઝાડ સાથે અથડાવવાથી ઘસાયેલો, અને એ દાનવ વૃષભ રૂપે ગાયોનું ગર્ભપાત કરાવતો.
સૂદયંસ્ તરસા સર્વાન્ વનાન્ય્ અટતિ યઃ સદા તતસ્ તમ્ અતિઘોરાક્ષમ્ અવેક્ષ્યાતિભયાતુરાઃ
એ હંમેશા જંગલમાં તોફાન મચાવતો, બધું નાશ કરતો. એની ભયાનક આંખો જોઈ ગોપાળો ખૂબ જ ડરી ગયા.
ગોપા ગોપસ્ત્રિયશ્ ચૈવ કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ ચુક્રુશુઃ સિંહનાદં તતશ્ ચક્રે તલશબ્દં ચ કેશવઃ
ગોપાલો અને ગોપીઓ 'કૃષ્ણ! કૃષ્ણ!' કહીને બૂમો પાડવા લાગ્યા. પછી કેશવએ સિંહ જેવો ગર્જના કરી અને તાળી વગાડી.
તચ્છબ્દશ્રવણાચ્ ચાસૌ દામોદરમુખં યયૌ અગ્રન્યસ્તવિષાણાગ્રઃ કૃષ્ણકુક્ષિકૃતેક્ષણઃ
એ અવાજ સાંભળી અરીષ્ટ દામોદર પાસે આવ્યો, શિંગા નીચે કરી અને કૃષ્ણના છાતી પર નજર ગાઢ કરી.
અભ્યધાવત દુષ્ટાત્મા દૈત્યો વૃષભરૂપધૃક્ આયાન્તં દૈત્યવૃષભં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણો મહાબલમ્
દુષ્ટ દાનવ વૃષભ રૂપે દોડતો આવ્યો. એ મહાબળવાન દાનવ-વૃષભને આવતો જોઈ કૃષ્ણ સ્થિર ઊભો રહ્યો.
ન ચચાલ તતઃ સ્થાનાદ્ અવજ્ઞાસ્મિતલીલયા આસન્નં ચૈવ જગ્રાહ ગ્રાહવન્ મધુસૂદનઃ
કૃષ્ણ રમૂજી અવગણનાથી સ્મિત સાથે પોતાના સ્થાનેથી હલ્યો નહીં. અરીષ્ટ નજીક આવ્યો ત્યારે મધુસૂદને સિંહ જેવો પકડી લીધો.
જઘાન જાનુના કુક્ષૌ વિષાણગ્રહણાચલમ્ તસ્ય દર્પબલં હત્વા ગૃહીતસ્ય વિષાણયોઃ
કૃષ્ણે ઘૂંટણે એના પેટમાં માર્યો અને શિંગા મજબૂતીથી પકડી રાખ્યા. એના અહંકાર અને બળને દબાવી દીધા.