તતસ્ ત્વ્ આન્દોલિકાભિશ્ ચ નિયુદ્ધૈશ્ ચ મહાબલૌ વ્યાયામં ચક્રતુસ્ તત્ર ક્ષેપણીયૈસ્ તથાશ્મભિઃ
પછી એ બે પરાક્રમી મિત્રો ત્યાં ઝૂલામાં ઝૂલ્યા, કુસ્તી કરી અને પથ્થરો ફેંકી ને વ્યાયામ કરવા લાગ્યા.
તલ્લિપ્સુર્ અસુરસ્ તત્ર ઉભયો રમમાણયોઃ આજગામ પ્રલમ્બાખ્યો ગોપવેષતિરોહિતઃ
એ બંને આનંદથી રમતા હતા ત્યારે તેમને હરાવવાનો ઇરાદો રાખી પ્રલંબ નામનો અસુર ગોપાળ જેવો વેશ ધારણ કરીને ત્યાં આવ્યો.
સો ઽવગાહત નિઃશઙ્કં તેષાં મધ્યમમાનુષઃ માનુષં રૂપમ્ આસ્થાય પ્રલમ્બો દાનવોત્તમઃ
દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પ્રલંબે મનુષ્યનું રૂપ ધારણ કરી નિર્ભયપણે એ ગોપાળાઓની વચ્ચે પ્રવેશ કર્યો.
તયોશ્ છિદ્રાન્તરપ્રેપ્સુર્ અતિશીઘ્રમ્ અમન્યત કૃષ્ણં તતો રૌહિણેયં હન્તું ચક્રે મનોરથમ્
એ બંનેમાં તફાવત શોધી, પ્રલંબે ઝડપથી વિચાર્યું કે કૃષ્ણને વ્યસ્ત રાખી, રોહિણીપુત્રને મારી નાખવો.
હરિણા ક્રીડનં નામ બાલક્રીડનકં તતઃ પ્રક્રીડિતાસ્ તુ તે સર્વે દ્વૌ દ્વૌ યુગપદ્ ઉત્પતન્
પછી બધા બાળકો સાથે મળીને 'હરિણક્રીડન' નામનું રમકડું રમવા લાગ્યા, જેમાં બે-બે જોડીઓ એકસાથે ઉછળી.
શ્રીદામ્ના સહ ગોવિન્દઃ પ્રલમ્બેન તથા બલઃ ગોપાલૈર્ અપરૈશ્ ચાન્યે ગોપાલાઃ સહ પુપ્લુવુઃ
ગોવિંદ શ્રીદામા સાથે, બલદેવ પ્રલંબ સાથે અને બીજા ગોપાળાઓ પણ જોડીઓમાં ઉછળી પડ્યા.
શ્રીદામાનં તતઃ કૃષ્ણઃ પ્રલમ્બં રોહિણીસુતઃ જિતવાન્ કૃષ્ણપક્ષીયૈર્ ગોપૈર્ અન્યૈઃ પરાજિતાઃ
પછી કૃષ્ણે શ્રીદામાને હરાવ્યો અને રોહિણીપુત્રે પ્રલંબને હરાવ્યો; કૃષ્ણની બાજુના ગોપાળાઓ જીત્યા અને બીજા હારી ગયા.
તે વાહયન્તસ્ ત્વ્ અન્યોન્યં ભાણ્ડીરસ્કન્ધમ્ એત્ય વૈ પુનર્ નિવૃત્તાસ્ તે સર્વે યે યે તત્ર પરાજિતાઃ
જે હારી ગયા, તેઓએ જીતનારને પોતાના ખભા પર બેસાડી ભાંડીર વૃક્ષ પાસે લઈ ગયા અને પછી બધા પાછા આવ્યા.
સંકર્ષણં તુ સ્કન્ધેન શીઘ્રમ્ ઉત્ક્ષિપ્ય દાનવઃ ન તસ્થૌ પ્રજગામૈવ સચન્દ્ર ઇવ વારિદઃ
દૈત્યે બલદેવને ઝડપથી પોતાના ખભા પર ઉઠાવ્યો અને અટક્યા વિના, ચાંદની સાથે વાદળ જેમ દોડતો ગયો.
અશક્તો વહને તસ્ય સંરમ્ભાદ્ દાનવોત્તમઃ વવૃધે સુમહાકાયઃ પ્રાવૃષીવ બલાહકઃ
પછી દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પ્રલંબે ગુસ્સામાં આવી, બલદેવને વધુ વહન કરી શક્યો નહીં અને વરસાદના વાદળ જેવો વિશાળ બની ગયો.
સંકર્ષણસ્ તુ તં દૃષ્ટ્વા દગ્ધશૈલોપમાકૃતિમ્ સ્રગ્દામલમ્બાભરણં મુકુટાટોપમસ્તકમ્
બલદેવે તેને અગ્નિ જેવા પર્વત જેવો, માથા પર મુગટ અને ગળામાં હાર તથા આભૂષણોથી શોભતો જોયો.
રૌદ્રં શકટચક્રાક્ષં પાદન્યાસચલત્ક્ષિતિમ્ હ્રિયમાણસ્ તતઃ કૃષ્ણમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્
તેના ચહેરા પર રૌદ્રતા, આંખો રથના ચકરા જેવી, પગલાં ધરતી હલાવી રહ્યા હતા; બલદેવને લઈ જતાં તેણે કૃષ્ણને કહ્યું:
કૃષ્ણ કૃષ્ણ હ્રિયે ત્વ્ એષ પર્વતોદગ્રમૂર્તિના કેનાપિ પશ્ય દૈત્યેન ગોપાલચ્છદ્મરૂપિણા
"કૃષ્ણ, કૃષ્ણ! જોયે છે કે, હું આ દૈત્યના હાથમાં પડી ગયો છું, જે ગોપાળનું વેશ ધારણ કરી, પણ અસલમાં પર્વત જેવો છે."
યદ્ અત્ર સાંપ્રતં કાર્યં મયા મધુનિષૂદન તત્ કથ્યતાં પ્રયાત્ય્ એષ દુરાત્માતિત્વરાન્વિતઃ
"મધુના વિનાશક, હવે શું કરવું એ મને કહો, કેમ કે આ દુષ્ટ આત્માવાળો બહુ ઝડપથી મને લઈ જઈ રહ્યો છે."
તમ્ આહ રામં ગોવિન્દઃ સ્મિતભિન્નૌષ્ઠસંપુટઃ મહાત્મા રૌહિણેયસ્ય બલવીર્યપ્રમાણવિત્
ગોવિંદે, જે રોહિણીપુત્રના બળ અને શક્તિ જાણતો મહાત્મા હતો, હોઠ પર સ્મિત સાથે રામને જવાબ આપ્યો:
કિમ્ અયં માનુષો ભાવો વ્યક્તમ્ એવાવલમ્બ્યતે સર્વાત્મન્ સર્વગુહ્યાનાં ગુહ્યાદ્ ગુહ્યાત્મના ત્વયા
"શું ખરેખર તું માનવ સ્વભાવ ધારણ કરે છે? તું તો સર્વના અંતર્યામી, બધા રહસ્યોમાં પણ સૌથી રહસ્યમય છે, સર્વવ્યાપક છે."
સ્મરાશેષજગદીશ કારણં કારણાગ્રજ આત્માનમ્ એકં તદ્વચ્ ચ જગત્ય્ એકાર્ણવે ચ યઃ
"હે જગતના સ્વામી, કારણોના પણ કારણ, એકમાત્ર આત્મા, જગતમાં અને એક મહાસાગરમાં જે એકરૂપ છે, એ સ્વરૂપને યાદ કર."
ભવાન્ અહં ચ વિશ્વાત્મન્ન્ એકમ્ એવ હિ કારણમ્ જગતો ઽસ્ય જગત્ય્ અર્થે ભેદેનાવાં વ્યવસ્થિતૌ
"હે વિશ્વાત્મા, હું અને તું – બંને આ જગતનું એકમાત્ર કારણ છીએ; જગતના હિત માટે આપણે બે રૂપે દેખાઈએ છીએ, પણ વાસ્તવમાં એક જ છીએ."
તત્ સ્મર્યતામ્ અમેયાત્મંસ્ ત્વયાત્મા જહિ દાનવમ્ માનુષ્યમ્ એવમ્ આલમ્બ્ય બન્ધૂનાં ક્રિયતાં હિતમ્
તમારી અસીમ આત્માને યાદ કરો, અને અંદરના દાનવને જીતો. માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરી, તમારા પોતાના સગાં-સંબંધીઓનું ભલું કરો.
ઇતિ સંસ્મારિતો વિપ્રાઃ કૃષ્ણેન સુમહાત્મના વિહસ્ય પીડયામ્ આસ પ્રલમ્બં બલવાન્ બલઃ
કૃષ્ણ ભગવાને એમને યાદ અપાવ્યા, ત્યારે બ્રાહ્મણો હસી પડ્યા, અને બલવાન બલરામે પ્રલંબને તકલીફ આપવાનું શરૂ કર્યું.
મુષ્ટિના ચાહન્ મૂર્ધ્નિ કોપસંરક્તલોચનઃ તેન ચાસ્ય પ્રહારેણ બહિર્ યાતે વિલોચને
કોપથી આંખો લાલ થઈને, બલરામે મુઠીથી પ્રલંબના માથા પર ઘા કર્યો; એ ઘા થી પ્રલંબની આંખો બહાર આવી ગઈ.
સ નિષ્કાસિતમસ્તિષ્કો મુખાચ્ છોણિતમ્ ઉદ્વમન્ નિપપાત મહીપૃષ્ઠે દૈત્યવર્યો મમાર ચ
એના માથું ફાટી ગયું, મોઢામાંથી લોહી વહી નીકળ્યું, અને દૈત્યોમાં મુખ્ય એવા પ્રલંબ જમીન પર પડી મરી ગયો.
પ્રલમ્બં નિહતં દૃષ્ટ્વા બલેનાદ્ભુતકર્મણા પ્રહૃષ્ટાસ્ તુષ્ટુવુર્ ગોપાઃ સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ ચાબ્રુવન્
બલરામે અદ્ભુત કામ કરીને પ્રલંબને માર્યો તે જોઈ ગોપાળાઓ ખૂબ ખુશ થયા, બલરામની વખાણ કરી અને બોલ્યા: 'શાબાશ! શાબાશ!'
સંસ્તૂયમાનો રામસ્ તુ ગોપૈર્ દૈત્યે નિપાતિતે પ્રલમ્બે સહ કૃષ્ણેન પુનર્ ગોકુલમ્ આયયૌ
ગોપાળાઓએ દૈત્ય પ્રલંબના પતન પછી બલરામની પ્રશંસા કરી, અને બલરામ કૃષ્ણ સાથે ફરીથી ગોકુલ પરત ફર્યા.
તયોર્ વિહરતોર્ એવં રામકેશવયોર્ વ્રજે પ્રાવૃડ્વ્યતીતા વિકસત્સરોજા ચાભવચ્ છરત્
રામ અને કેશવ જ્યારે વ્રજમાં રમતા હતા, ત્યારે ચોમાસું પસાર થઈ ગયું અને ખીલેલા કમળો સાથે શરદ ઋતુ આવી.
વિમલામ્બરનક્ષત્રે કાલે ચાભ્યાગતે વ્રજમ્ દદર્શેન્દ્રોત્સવારમ્ભપ્રવૃત્તાન્ વ્રજવાસિનઃ
જ્યારે નિર્મળ આકાશ અને તેજસ્વી તારાઓ સાથે સમય આવ્યો, ત્યારે કૃષ્ણે વ્રજવાસીઓને ઇન્દ્રના ઉત્સવની તૈયારી કરતા જોયા.
કૃષ્ણસ્ તાન્ ઉત્સુકાન્ દૃષ્ટ્વા ગોપાન્ ઉત્સવલાલસાન્ કૌતૂહલાદ્ ઇદં વાક્યં પ્રાહ વૃદ્ધાન્ મહામતિઃ
કૃષ્ણે ઉત્સવ માટે ઉત્સુક અને આતુર ગોપાળાઓને જોઈ, અને જિજ્ઞાસાથી વૃદ્ધ ગોપાળાઓને પૂછ્યું.
કો ઽયં શક્રમહો નામ યેન વો હર્ષ આગતઃ પ્રાહ તં નન્દગોપશ્ ચ પૃચ્છન્તમ્ અતિસાદરમ્
'આ ઇન્દ્ર કોણ છે, જેના નામથી તમે બધા ખુશ છો?' એમ કૃષ્ણે ખૂબ આદરથી નંદ ગોપાળને પૂછ્યું.
મેઘાનાં પયસામ્ ઈશો દેવરાજઃ શતક્રતુઃ યેન સંચોદિતા મેઘા વર્ષન્ત્ય્ અમ્બુમયં રસમ્
'એ મેઘ અને પાણીના સ્વામી છે, દેવતાઓના રાજા, શતક્રતુ. એના આદેશથી મેઘો પાણી વરસાવે છે.'
તદ્વૃષ્ટિજનિતં સસ્યં વયમ્ અન્યે ચ દેહિનઃ વર્તયામોપભુઞ્જાનાસ્ તર્પયામશ્ ચ દેવતાઃ
'એ વરસાદથી ઉગેલા પાક અમને અને બીજા જીવોને જીવાવે છે; એ પાક ભોગવીને આપણે દેવતાઓને સંતોષ આપીએ છીએ.'