ગીયમાનો ઽથ ગોપીભિશ્ ચરિતૈશ્ ચારુચેષ્ટિતૈઃ સંસ્તૂયમાનો ગોપાલૈઃ કૃષ્ણો વ્રજમ્ ઉપાગમત્
પછી ગોપીઓ તેની લીલાઓ અને મનોહર ચેષ્ટાઓ ગાવા લાગી, અને ગોપો પણ તેની પ્રશંસા કરતા, ત્યારે કૃષ્ણ વ્રજમાં પ્રવેશ્યો.
ગાઃ પાલયન્તૌ ચ પુનઃ સહિતૌ રામકેશવૌ ભ્રમમાણૌ વને તત્ર રમ્યં તાલવનં ગતૌ
પછી ફરી એકવાર રામ અને કેશવ ગાયોને ચરાવતા, વનમાં ફરતા ફરતા સુંદર તાળવનમાં પહોંચ્યા.
તચ્ ચ તાલવનં નિત્યં ધેનુકો નામ દાનવઃ નૃગોમાંસકૃતાહારઃ સદાધ્યાસ્તે ખરાકૃતિઃ
આ તાળવનમાં દૈન્ય રૂપે રહેતો એક દૈત્ય છે, તેનું નામ ધેનુક છે. એ ગધેડા જેવું શરીર ધારણ કરીને હંમેશાં માનવ અને પશુઓનું માંસ ખાય છે.
તત્ર તાલવનં રમ્યં ફલસંપત્સમન્વિતમ્ દૃષ્ટ્વા સ્પૃહાન્વિતા ગોપાઃ ફલાદાને ઽબ્રુવન્ વચઃ
ત્યાં ગોપાલોએ ફળોથી ભરપૂર અને સુખદ તાળવન જોઈને મનમાં લાલચ આવી, અને ફળ તોડવાની વાતો કરવા લાગ્યા.
હે રામ હે કૃષ્ણ સદા ધેનુકેનૈવ રક્ષ્યતે ભૂપ્રદેશો યતસ્ તસ્માત્ ત્યક્તાનીમાનિ સન્તિ વૈ
હે રામ, હે કૃષ્ણ, આ જમીન તો ધેનુક દૈત્ય હંમેશાં રક્ષે છે, એટલે અહીંના ફળો એમ જ પડ્યા છે, કોઈએ લીધાં નથી.
ફલાનિ પશ્ય તાલાનાં ગન્ધમોદયુતાનિ વૈ વયમ્ એતાન્ય્ અભીપ્સામઃ પાત્યન્તાં યદિ રોચતે
જો, તાળના ફળો કેટલા સુગંધિત અને પાકેલા છે! અમને એ ફળો જોઈએ છે—જો તમને યોગ્ય લાગે તો એ ફળો નીચે પાડી દો.
ઇતિ ગોપકુમારાણાં શ્રુત્વા સંકર્ષણો વચઃ કૃષ્ણશ્ ચ પાતયામ્ આસ ભુવિ તાલફલાનિ વૈ
ગોપાળ બાલકોની વાત સાંભળી, સંકર્ષણ અને કૃષ્ણે તાડના ફળો જમીન પર પાડી દીધાં.
તાલાનાં પતતાં શબ્દમ્ આકર્ણ્યાસુરરાટ્ તતઃ આજગામ સ દુષ્ટાત્મા કોપાદ્ દૈતેયગર્દભઃ
તાડના ફળો પડવાનો અવાજ સાંભળી, દુષ્ટ મનવાળો દૈત્ય રાજા, ગધેડા રૂપે, ગુસ્સામાં ત્યાં આવી પહોંચ્યો.
પદ્ભ્યામ્ ઉભાભ્યાં સ તદા પશ્ચિમાભ્યાં ચ તં બલી જઘાનોરસિ તાભ્યાં ચ સ ચ તેનાપ્ય્ અગૃહ્યત
પછી એ શક્તિશાળી દૈત્યએ બલદેવજીને પીઠના બંને પગથી છાતી પર મારો માર્યો, પણ બલદેવજી એ જ પગથી તેને પકડી લીધો.
ગૃહીત્વા ભ્રામણેનૈવ ચામ્બરે ગતજીવિતમ્ તસ્મિન્ન્ એવ પ્રચિક્ષેપ વેગેન તૃણરાજનિ
પછી બલદેવજી એ દૈત્યને પકડીને હવામાં ફરકાવ્યા અને મરી ગયેલા તેને જોરથી તાડના વૃક્ષ પર ફેંકી દીધો.
તતઃ ફલાન્ય્ અનેકાનિ તાલાગ્રાન્ નિપતન્ ખરઃ પૃથિવ્યાં પાતયામ્ આસ મહાવાતો ઽમ્બુદાન્ ઇવ
પછી, જ્યારે ખરો તાડના વૃક્ષના ટોચ પરથી નીચે પડ્યો, ત્યારે અનેક ફળો જમીન પર ખેરાઈ પડ્યાં, જેમ મોટો પવન વાદળોને નીચે લાવે છે.
અન્યાન્ અપ્ય્ અસ્ય વૈ જ્ઞાતીન્ આગતાન્ દૈત્યગર્દભાન્ કૃષ્ણશ્ ચિક્ષેપ તાલાગ્રે બલભદ્રશ્ ચ લીલયા
કૃષ્ણ અને બલભદ્રએ, સહેલાઈથી, ત્યાં આવેલા બીજા દૈત્ય-ખરાઓને પણ તાડના વૃક્ષ પર ફેંકી દીધા.
ક્ષણેનાલંકૃતા પૃથ્વી પક્વૈસ્ તાલફલૈસ્ તદા દૈત્યગર્દભદેહૈશ્ ચ મુનયઃ શુશુભે ઽધિકમ્
થોડી જ વારમાં, પૃથ્વી પર પાકેલા તાડફળો અને દૈત્ય-ખરાઓના શરીરો છવાઈ ગયા, જેના કારણે મુનિઓ વધુ તેજસ્વી લાગ્યા.
તતો ગાવો નિરાબાધાસ્ તસ્મિંસ્ તાલવને દ્વિજાઃ નવશષ્પં સુખં ચેરુર્ યત્ર ભુક્તમ્ અભૂત્ પુરા
પછી, એ તાળવનમાં ગાયોએ નિરાંતે અને આનંદથી તાજું ઘાસ ચર્યું, દ્વિજ, જ્યાં પહેલાં ચરવાનું મનાઈ હતું.
તસ્મિન્ રાસભદૈતેયે સાનુજે વિનિપાતિતે સર્વગોપાલગોપીનાં રમ્યં તાલવનં બભૌ
તે ગધેડા જેવા દૈત્ય અને તેના ભાઈઓના નાશ પછી, સૌ ગોપાલ અને ગોપીઓ માટે સુંદર તાળવન ઉજળી ઉદયમાન થયું.
તતસ્ તૌ જાતહર્ષૌ તુ વસુદેવસુતાવ્ ઉભૌ શુશુભાતે મહાત્માનૌ બાલશૃઙ્ગાવ્ ઇવર્ષભૌ
પછી વસુદેવના બંને પુત્રો આનંદથી ભરાયા, એ મહાન આત્માઓ બે નવયુવાન બળદ જેવા તેજસ્વી લાગ્યા.
ચારયન્તૌ ચ ગા દૂરે વ્યાહરન્તૌ ચ નામભિઃ નિયોગપાશસ્કન્ધૌ તૌ વનમાલાવિભૂષિતૌ
દૂર ગાયોને ચરાવતા અને નામે બોલાવતા, બંનેના ખભા પર ગાય ચરાવાની દોરી અને ગળામાં વનમાલા શોભતી હતી.
સુવર્ણાઞ્જનચૂર્ણાભ્યાં તદા તૌ ભૂષિતામ્બરૌ મહેન્દ્રાયુધસંકાશૌ શ્વેતકૃષ્ણાવ્ ઇવામ્બુદૌ
સુવર્ણ અને કાળી ચૂર્ણથી શોભિત વસ્ત્રો પહેરીને, તેઓ મેઘરાજાના શસ્ત્રો જેવા અને શ્વેત-કૃષ્ણ વાદળ જેવા દેખાતા.
ચેરતુર્ લોકસિદ્ધાભિઃ ક્રીડાભિર્ ઇતરેતરમ્ સમસ્તલોકનાથાનાં નાથભૂતૌ ભુવં ગતૌ
સંપૂર્ણ લોકના સ્વામીઓના પણ સ્વામી બનેલા, તેઓ લોકપાલો સાથે રમતા રમતા ધરતી પર ફરતા હતા.
મનુષ્યધર્માભિરતૌ માનયન્તૌ મનુષ્યતામ્ તજ્જાતિગુણયુક્તાભિઃ ક્રીડાભિશ્ ચેરતુર્ વનમ્
માનવ સ્વભાવમાં આનંદ માણતા, માનવતા ને માન આપતા, પોતાની જાતિના ગુણોને અનુરૂપ રમતો રમતા, તેઓ વનમાં ફરતા હતા.
તતસ્ ત્વ્ આન્દોલિકાભિશ્ ચ નિયુદ્ધૈશ્ ચ મહાબલૌ વ્યાયામં ચક્રતુસ્ તત્ર ક્ષેપણીયૈસ્ તથાશ્મભિઃ
પછી એ બે પરાક્રમી મિત્રો ત્યાં ઝૂલામાં ઝૂલ્યા, કુસ્તી કરી અને પથ્થરો ફેંકી ને વ્યાયામ કરવા લાગ્યા.
તલ્લિપ્સુર્ અસુરસ્ તત્ર ઉભયો રમમાણયોઃ આજગામ પ્રલમ્બાખ્યો ગોપવેષતિરોહિતઃ
એ બંને આનંદથી રમતા હતા ત્યારે તેમને હરાવવાનો ઇરાદો રાખી પ્રલંબ નામનો અસુર ગોપાળ જેવો વેશ ધારણ કરીને ત્યાં આવ્યો.
સો ઽવગાહત નિઃશઙ્કં તેષાં મધ્યમમાનુષઃ માનુષં રૂપમ્ આસ્થાય પ્રલમ્બો દાનવોત્તમઃ
દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પ્રલંબે મનુષ્યનું રૂપ ધારણ કરી નિર્ભયપણે એ ગોપાળાઓની વચ્ચે પ્રવેશ કર્યો.
તયોશ્ છિદ્રાન્તરપ્રેપ્સુર્ અતિશીઘ્રમ્ અમન્યત કૃષ્ણં તતો રૌહિણેયં હન્તું ચક્રે મનોરથમ્
એ બંનેમાં તફાવત શોધી, પ્રલંબે ઝડપથી વિચાર્યું કે કૃષ્ણને વ્યસ્ત રાખી, રોહિણીપુત્રને મારી નાખવો.
હરિણા ક્રીડનં નામ બાલક્રીડનકં તતઃ પ્રક્રીડિતાસ્ તુ તે સર્વે દ્વૌ દ્વૌ યુગપદ્ ઉત્પતન્
પછી બધા બાળકો સાથે મળીને 'હરિણક્રીડન' નામનું રમકડું રમવા લાગ્યા, જેમાં બે-બે જોડીઓ એકસાથે ઉછળી.
શ્રીદામ્ના સહ ગોવિન્દઃ પ્રલમ્બેન તથા બલઃ ગોપાલૈર્ અપરૈશ્ ચાન્યે ગોપાલાઃ સહ પુપ્લુવુઃ
ગોવિંદ શ્રીદામા સાથે, બલદેવ પ્રલંબ સાથે અને બીજા ગોપાળાઓ પણ જોડીઓમાં ઉછળી પડ્યા.
શ્રીદામાનં તતઃ કૃષ્ણઃ પ્રલમ્બં રોહિણીસુતઃ જિતવાન્ કૃષ્ણપક્ષીયૈર્ ગોપૈર્ અન્યૈઃ પરાજિતાઃ
પછી કૃષ્ણે શ્રીદામાને હરાવ્યો અને રોહિણીપુત્રે પ્રલંબને હરાવ્યો; કૃષ્ણની બાજુના ગોપાળાઓ જીત્યા અને બીજા હારી ગયા.
તે વાહયન્તસ્ ત્વ્ અન્યોન્યં ભાણ્ડીરસ્કન્ધમ્ એત્ય વૈ પુનર્ નિવૃત્તાસ્ તે સર્વે યે યે તત્ર પરાજિતાઃ
જે હારી ગયા, તેઓએ જીતનારને પોતાના ખભા પર બેસાડી ભાંડીર વૃક્ષ પાસે લઈ ગયા અને પછી બધા પાછા આવ્યા.
સંકર્ષણં તુ સ્કન્ધેન શીઘ્રમ્ ઉત્ક્ષિપ્ય દાનવઃ ન તસ્થૌ પ્રજગામૈવ સચન્દ્ર ઇવ વારિદઃ
દૈત્યે બલદેવને ઝડપથી પોતાના ખભા પર ઉઠાવ્યો અને અટક્યા વિના, ચાંદની સાથે વાદળ જેમ દોડતો ગયો.
અશક્તો વહને તસ્ય સંરમ્ભાદ્ દાનવોત્તમઃ વવૃધે સુમહાકાયઃ પ્રાવૃષીવ બલાહકઃ
પછી દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પ્રલંબે ગુસ્સામાં આવી, બલદેવને વધુ વહન કરી શક્યો નહીં અને વરસાદના વાદળ જેવો વિશાળ બની ગયો.