ગુહ્યં સ જઠરં વિષ્ણુર્ જઙ્ઘાપાદૌ જનાર્દનઃ વામનો રક્ષતુ સદા ભવન્તં યઃ ક્ષણાદ્ અભૂત્
વિષ્ણુ તારા ગુપ્ત અંગો, જનાર્દન તારા પગ અને જાંઘ, અને ક્ષણમાં અવતાર લેનાર વામન તારી હંમેશા રક્ષા કરે.
ત્રિવિક્રમક્રમાક્રાન્તત્રૈલોક્યસ્ફુરદાયુધઃ શિરસ્ તે પાતુ ગોવિન્દઃ કણ્ઠં રક્ષતુ કેશવઃ
ત્રિવિક્રમ રૂપે ત્રણેય લોકમાં પગલાં મૂકનાર અને શસ્ત્રોથી તેજસ્વી એવા ગોવિંદ તારા માથાની રક્ષા કરે અને કેશવ તારો ગળો બચાવે.
મુખબાહૂ પ્રબાહૂ ચ મનઃ સર્વેન્દ્રિયાણિ ચ રક્ષત્વ્ અવ્યાહતૈશ્વર્યસ્ તવ નારાયણો ઽવ્યયઃ
અવિનાશી અને અખૂટ શક્તિ ધરાવતા નારાયણ તારો મુખ, હાથ, મન અને બધા ઇન્દ્રિયોનું રક્ષણ કરે.
ત્વાં દિક્ષુ પાતુ વૈકુણ્ઠો વિદિક્ષુ મધુસૂદનઃ હૃષીકેશો ઽમ્બરે ભૂમૌ રક્ષતુ ત્વાં મહીધરઃ
વૈકુંઠ તને ચારે બાજુ રક્ષા કરે, મધુસૂદન તને કોનાં દિશાઓમાં, હૃષીકેશ આકાશમાં અને મહીધર પૃથ્વી પર તારી રક્ષા કરે.
એવં કૃતસ્વસ્ત્યયનો નન્દગોપેન બાલકઃ શાયિતઃ શકટસ્યાધો બાલપર્યઙ્કિકાતલે
આ રીતે નંદએ સ્વસ્ત્યાયન વિધિ કર્યા પછી બાળકને શાકડાની નીચે, બાળખાટલા પર સુવડાવ્યો.
તે ચ ગોપા મહદ્ દૃષ્ટ્વા પૂતનાયાઃ કલેવરમ્ મૃતાયાઃ પરમં ત્રાસં વિસ્મયં ચ તદા યયુઃ
ગોપોએ જ્યારે પુતનાનું મોટું મૃતદેહ જોયું, ત્યારે તેઓને ખૂબ જ ડર અને આશ્ચર્ય લાગ્યું.
કદાચિચ્ છકટસ્યાધઃ શયાનો મધુસૂદનઃ ચિક્ષેપ ચરણાવ્ ઊર્ધ્વં સ્તનાર્થી પ્રરુરોદ ચ
એક વખત, જ્યારે મધુસૂદન શાકડાની નીચે સુતો હતો અને માતાના દૂધ માટે રડતો હતો, ત્યારે એણે પગ ઉપર ઉંચક્યા અને રડવા લાગ્યો.
તસ્ય પાદપ્રહારેણ શકટં પરિવર્તિતમ્ વિધ્વસ્તભાણ્ડકુમ્ભં તદ્ વિપરીતં પપાત વૈ
એના પગના આંચકાથી શાકડું ઉલટાઈ ગયું, એના વાસણો તૂટી ગયા અને શાકડું બીજી બાજુ પડી ગયું.
તતો હાહાકૃતઃ સર્વો ગોપગોપીજનો દ્વિજાઃ આજગામ તદા જ્ઞાત્વા બાલમ્ ઉત્તાનશાયિનમ્
પછી બધા ગોપો અને ગોપીઓ ચીસો પાડતા દોડી આવ્યા અને બાળકને પીઠ પર સુતેલું જોઈ એકઠા થયા.
ગોપાઃ કેનેતિ જગદુઃ શકટં પરિવર્તિતમ્ તત્રૈવ બાલકાઃ પ્રોચુર્ બાલેનાનેન પાતિતમ્
ગોપોએ પૂછ્યું: 'આ શાકડું કોણે ઉલટાવ્યું?' ત્યાં રહેલા બાળકો બોલ્યા: 'આ બાળકથી જ એ પડી ગયું.'
રુદતા દૃષ્ટમ્ અસ્માભિઃ પાદવિક્ષેપતાડિતમ્ શકટં પરિવૃત્તં વૈ નૈતદ્ અન્યસ્ય ચેષ્ટિતમ્
'અમે એને રડતો અને પગથી મારતો જોયો છે; શાકડું ઉલટી ગયું. બીજાએ આવું કશું કર્યું નથી.'
તતઃ પુનર્ અતીવાસન્ ગોપા વિસ્મિતચેતસઃ નન્દગોપો ઽપિ જગ્રાહ બાલમ્ અત્યન્તવિસ્મિતઃ
પછી ફરી ગોપો આશ્ચર્યમાં બેઠા રહ્યા અને નંદ પણ ખૂબ જ આશ્ચર્યમાં બાળકને ઉઠાવી લીધો.
યશોદા વિસ્મયારૂઢા ભગ્નભાણ્ડકપાલકમ્ શકટં ચાર્ચયામ્ આસ દધિપુષ્પફલાક્ષતૈઃ
યશોદાજી આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ અને તૂટેલા માટલાં અને પલટાયેલી ગાડીને દહીં, ફૂલ, ફળ અને અક્ષતથી પૂજવા લાગી.
ગર્ગશ્ ચ ગોકુલે તત્ર વસુદેવપ્રચોદિતઃ પ્રચ્છન્ન એવ ગોપાનાં સંસ્કારમ્ અકરોત્ તયોઃ
વસુદેવજીના કહેવા પર ગર્ગમુનિએ ગોકુલમાં ગોપાળોને છુપાવીને બે બાળકોના સંસ્કાર કર્યા.
જ્યેષ્ઠં ચ રામમ્ ઇત્ય્ આહ કૃષ્ણં ચૈવ તથાપરમ્ ગર્ગો મતિમતાં શ્રેષ્ઠો નામ કુર્વન્ મહામતિઃ
ગર્ગમુનિએ, જે વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતા, મોટા બાળકનું નામ રામ અને બીજાનું નામ કૃષ્ણ રાખ્યું.
અલ્પેનૈવ હિ કાલેન વિજ્ઞાતૌ તૌ મહાબલૌ ઘૃષ્ટજાનુકરૌ વિપ્રા બભૂવતુર્ ઉભાવ્ અપિ
થોડા જ સમયમાં, બંને બાલકો પોતાની મોટી તાકાત અને રમતાં રમતાં ઘસાઈ ગયેલા ઘૂંટણોથી બ્રાહ્મણોમાં પ્રસિદ્ધ થઈ ગયા.
કરીષભસ્મદિગ્ધાઙ્ગૌ ભ્રમમાણાવ્ ઇતસ્ તતઃ ન નિવારયિતું શક્તા યશોદા તૌ ન રોહિણી
ગાયના છાણના ભસ્મથી લપેટાયેલા અને અહીંથી ત્યાં દોડતા, યશોદા કે રોહિણી એમને રોકી શકતી નહોતી.
ગોવાટમધ્યે ક્રીડન્તૌ વત્સવાટગતૌ પુનઃ તદહર્જાતગોવત્સપુચ્છાકર્ષણતત્પરૌ
બન્ને ગોવાઠમાં રમતા રમતા વાછરિયાના વાડામાં ગયા અને એ દિવસે જ નાનાં વાછરિયાના પૂંછડા ખેંચવામાં મગ્ન થઈ ગયા.
યદા યશોદા તૌ બાલાવ્ એકસ્થાનચરાવ્ ઉભૌ શશાક નો વારયિતું ક્રીડન્તાવ્ અતિચઞ્ચલૌ
યશોદાજી જ્યારે પણ બંને બાલકોને એક સાથે રમતાં જોતી, ત્યારે એમની ખૂબ ચંચળતાને રોકી શકતી નહોતી.
દામ્ના બદ્ધ્વા તદા મધ્યે નિબબન્ધ ઉલૂખલે કૃષ્ણમ્ અક્લિષ્ટકર્માણમ્ આહ ચેદમ્ અમર્ષિતા
પછી યશોદાજી થોડી ગુસ્સે થઈ, નિર્દોષ કૃષ્ણને દોરાથી ઉલુખળ સાથે બાંધી દીધા અને એમણે કહ્યું—
યદિ શક્તો ઽસિ ગચ્છ ત્વમ્ અતિચઞ્ચલચેષ્ટિત
"હવે જો તું શકે તો, તારી બહુ ચંચળતાથી, જઇને બતાવ!"
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ચ નિજં કર્મ સા ચકાર કુટુમ્બિની વ્યગ્રાયામ્ અથ તસ્યાં સ કર્ષમાણ ઉલૂખલમ્
આવી રીતે કહીને યશોદાજી પોતાના ઘરકામમાં લાગી ગઈ. એ વ્યસ્ત હતી ત્યારે કૃષ્ણ ઉલુખળ ખેંચવા લાગ્યા.
યમલાર્જુનયોર્ મધ્યે જગામ કમલેક્ષણઃ કર્ષતા વૃક્ષયોર્ મધ્યે તિર્યગ્ એવમ્ ઉલૂખલમ્
કમળની આંખો વાળા કૃષ્ણ ઉલુખળ ખેંચતા ખેંચતા યમલારજુનના બે વૃક્ષો વચ્ચેથી પસાર થયા.
ભગ્નાવ્ ઉત્તુઙ્ગશાખાગ્રૌ તેન તૌ યમલાર્જુનૌ તતઃ કટકટાશબ્દસમાકર્ણનકાતરઃ
પછી એ બંને યમલારજુન વૃક્ષો, ઊંચી ડાળીઓ વાળા, કૃષ્ણના કારણે તૂટી પડ્યા અને મોટો અવાજ થતા બધાં ડરી ગયા.
આજગામ વ્રજજનો દદૃશે ચ મહાદ્રુમૌ ભગ્નસ્કન્ધૌ નિપાતિતૌ ભગ્નશાખૌ મહીતલે
વ્રજના લોકો દોડી આવ્યા અને જોયું કે બે મોટા વૃક્ષો તૂટી પડ્યા છે, એમના તણા અને ડાળીઓ જમીન પર પડી ગઈ છે.
દદર્શ ચાલ્પદન્તાસ્યં સ્મિતહાસં ચ બાલકમ્ તયોર્ મધ્યગતં બદ્ધં દામ્ના ગાઢં તથોદરે
એમણે જોયું કે નાનકડો, થોડા જ દાંત વાળો અને હસતો કૃષ્ણ, બંને વૃક્ષ વચ્ચે, કમરે દોરાથી મજબૂત બાંધેલો છે.
તતશ્ ચ દામોદરતાં સ યયૌ દામબન્ધનાત્ ગોપવૃદ્ધાસ્ તતઃ સર્વે નન્દગોપપુરોગમાઃ
એ દિવસથી, દોરાથી બાંધેલા હોવાથી, કૃષ્ણને દામોદર કહેવાય છે. પછી બધા ગોપવૃદ્ધો, નંદજીની આગેવાનીમાં, એકઠા થયા.
મન્ત્રયામ્ આસુર્ ઉદ્વિગ્ના મહોત્પાતાતિભીરવઃ સ્થાનેનેહ ન નઃ કાર્યં વ્રજામો ઽન્યન્ મહાવનમ્
આ ભયાનક અપશકુનોથી ગભરાઈને, બધાએ ચર્ચા કરી: 'અહીં હવે રહેવું યોગ્ય નથી; ચાલો, બીજા મોટા વનમાં જઈએ.'
ઉત્પાતા બહવો હ્ય્ અત્ર દૃશ્યન્તે નાશહેતવઃ પૂતનાયા વિનાશશ્ ચ શકટસ્ય વિપર્યયઃ
કારણ કે અહીં ઘણા અપશકુન દેખાય છે, વિનાશના કારણો: પૂતનાનું મરણ, ગાડું પલટાયું—
વિના વાતાદિદોષેણ દ્રુમયોઃ પતનં તથા વૃન્દાવનમ્ ઇતઃ સ્થાનાત્ તસ્માદ્ ગચ્છામ મા ચિરમ્
અને કોઈ પવન કે બીજું કારણ ન હોવા છતાં વૃક્ષો પડી ગયા; એટલે, હવે વિલંબ કર્યા વિના અહીંથી વ્રિંદાવન ચાલીએ.