કંસસ્ તૂર્ણમ્ ઉપેત્યૈનાં તતો જગ્રાહ બાલિકામ્ મુઞ્ચ મુઞ્ચેતિ દેવક્યાસન્નકણ્ઠં નિવારિતઃ
કંસ ઝડપથી આવ્યો અને કન્યાને પકડી લીધી, ત્યારે દેવકી ગળે પડી રડતી રહી, 'મોકલો, મોકલો' એમ વિનવતી રહી.
ચિક્ષેપ ચ શિલાપૃષ્ઠે સા ક્ષિપ્તા વિયતિ સ્થિતિમ્ અવાપ રૂપં ચ મહત્ સાયુધાષ્ટમહાભુજમ્ પ્રજહાસ તથૈવોચ્ચૈઃ કંસં ચ રુષિતાબ્રવીત્
કંસે કન્યાને પથ્થર પર ફેંકી, પણ તે હવામાં અટકી રહી, અને અષ્ટભુજાવાળી, શસ્ત્રધારી વિશાળ રૂપ ધારણ કરી, જોરથી હસી અને ગુસ્સાથી કંસને કહ્યું.
કિં મયાક્ષિપ્તયા કંસ જાતો યસ્ ત્વાં હનિષ્યતિ સર્વસ્વભૂતો દેવાનામ્ આસીન્ મૃત્યુઃ પુરા સ તે તદ્ એતત્ સંપ્રધાર્યાશુ ક્રિયતાં હિતમ્ આત્મનઃ
'હે કંસ, મને મારવાથી શું થશે? જે તારો વિનાશ કરશે તે પહેલેથી જન્મી ગયો છે. જે દેવતાઓનો સ્વરૂપ અને પહેલાનો મૃત્યુ હતો, એજ હવે તારો અંત લાવશે. આ વિચાર કરી, તારા હિત માટે તરત કંઈક કર.'
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રયયૌ દેવી દિવ્યસ્રગ્ગન્ધભૂષણા પશ્યતો ભોજરાજસ્ય સ્તુતા સિદ્ધૈર્ વિહાયસા
આ રીતે કહી દેવી, દૈવી માળા, સુગંધ અને આભૂષણોથી શોભાયમાન, ભોજરાજની નજર સામે, સિદ્ધો દ્વારા સ્તુતિ પામી, આકાશમાં વિહાર કરતી વિદાય થઈ.
કંસસ્ ત્વ્ અથોદ્વિગ્નમનાઃ પ્રાહ સર્વાન્ મહાસુરાન્ પ્રલમ્બકેશિપ્રમુખાન્ આહૂયાસુરપુંગવાન્
પછી કંસ, ખૂબ ચિંતિત મનથી, પ્રલંબ, કેશી વગેરે મહાસુરોને બોલાવી, અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બધા ને સંબોધ્યા.
હે પ્રલમ્બ મહાબાહો કેશિન્ ધેનુક પૂતને અરિષ્ટાદ્યૈસ્ તથા ચાન્યૈઃ શ્રૂયતાં વચનં મમ
'હે પ્રલંબ, મહાબાહુ, કેશી, ધેનુક, પૂતના, અરિષ્ટ અને અન્ય સૌ, મારા વચન સાંભળો.'
માં હન્તુમ્ અમરૈર્ યત્નઃ કૃતઃ કિલ દુરાત્મભિઃ મદ્વીર્યતાપિતાન્ વીરાન્ ન ત્વ્ એતાન્ ગણયામ્ય્ અહમ્
દુષ્ટ દેવતાઓએ મને મારવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો હતો, પણ મારા જ બળથી પીડાયેલી એ વીર વ્યક્તિઓને હું કોઈ ગણતરીમાં લેતો નથી.
આશ્ચર્યં કન્યયા ચોક્તં જાયતે દૈત્યપુંગવાઃ હાસ્યં મે જાયતે વીરાસ્ તેષુ યત્નપરેષ્વ્ અપિ
આ કન્યાએ જે કહ્યું એ ખરેખર આશ્ચર્યજનક છે, દૈત્યપ્રમુખો. એ所谓 વીર લોકોના પ્રયત્નો પર તો મને હાસ્ય આવે છે.
તથાપિ ખલુ દુષ્ટાનાં તેષામ્ અપ્ય્ અધિકં મયા અપકારાય દૈત્યેન્દ્રા યતનીયં દુરાત્મનામ્
છતાં પણ, દૈત્યરાજાઓ, એ દુષ્ટોનું વધુ નુકસાન કરવા માટે મને વધારે જોર લગાવવું પડશે.
ઉત્પન્નશ્ ચાપિ મૃત્યુર્ મે ભૂતભવ્યભવત્પ્રભુઃ ઇત્ય્ એતદ્ બાલિકા પ્રાહ દેવકીગર્ભસંભવા
અને, ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાનના સ્વામી એવા મારા માટે મૃત્યુ પણ જન્મી ગયો છે — એવુ દેવકીના ગર્ભમાંથી જન્મેલી બાળિકાએ કહ્યું.
તસ્માદ્ બાલેષુ પરમો યત્નઃ કાર્યો મહીતલે યત્રોદ્રિક્તં બલં બાલે સ હન્તવ્યઃ પ્રયત્નતઃ
એથી, ધરતી પર બાળકો વિષે વિશેષ કાળજી લેવી જોઈએ; જ્યાં કોઈ બાળક અસાધારણ બળ દેખાડે, ત્યાં તેને પૂરેપૂરો પ્રયત્ન કરીને મારવો જોઈએ.
ઇત્ય્ આજ્ઞાપ્યાસુરાન્ કંસઃ પ્રવિશ્યાત્મગૃહં તતઃ ઉવાચ વસુદેવં ચ દેવકીમ્ અવિરોધતઃ
આ રીતે આસુરોને આજ્ઞા આપી, કંસ પછી પોતાના ઘરમાં ગયો અને વિના વિરોધે વસુદેવ અને દેવકી સાથે વાત કરી.
યુવયોર્ ઘાતિતા ગર્ભા વૃથૈવૈતે મયાધુના કો ઽપ્ય્ અન્ય એવ નાશાય બાલો મમ સમુદ્ગતઃ
તમારા બંનેના ગર્ભો મેં વ્યર્થમાં મારી નાખ્યા; હવે કોઈ બીજું બાળક મારા વિનાશ માટે જન્મ્યું છે.
તદ્ અલં પરિતાપેન નૂનં યદ્ ભાવિનો હિ તે અર્ભકા યુવયોઃ કો વા આયુષો ઽન્તે ન હન્યતે
હવે દુઃખ કરવાનું છોડી દો — જે destined છે એ તો થશે જ; તમારા哪个 બાળકને જીવનના અંતે મૃત્યુ મળતું નથી?
ઇત્ય્ આશ્વાસ્ય વિમુચ્યૈવ કંસસ્ તૌ પરિતોષ્ય ચ અન્તર્ગૃહં દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ પ્રવિવેશ પુનઃ સ્વકમ્
આ રીતે આશ્વાસન આપી, તેમને મુક્ત કરી અને સંતોષ આપી, કંસ ફરીથી પોતાના આંતરગૃહમાં ગયો, દ્વિજશ્રેષ્ઠો.
વિમુક્તો વસુદેવો ઽપિ નન્દસ્ય શકટં ગતઃ પ્રહૃષ્ટં દૃષ્ટવાન્ નન્દં પુત્રો જાતો મમેતિ વૈ
મુક્ત થયેલા વસુદેવ નંદાના રથ પાસે ગયા અને આનંદિત નંદને જોયા, જે કહેતા હતા: 'મને પુત્ર થયો છે!'
વસુદેવો ઽપિ તં પ્રાહ દિષ્ટ્યા દિષ્ટ્યેતિ સાદરમ્ વાર્ધકે ઽપિ સમુત્પન્નસ્ તનયો ઽયં તવાધુના
વસુદેવએ પણ તેમને સન્માનપૂર્વક કહ્યું: 'શુભ છે, શુભ છે, વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ તમને પુત્ર થયો છે.'
દત્તો હિ વાર્ષિકઃ સર્વો ભવદ્ભિર્ નૃપતેઃ કરઃ યદર્થમ્ આગતસ્ તસ્માન્ નાત્ર સ્થેયં મહાત્મના
તમારે રાજાને આપવાનો વાર્ષિક કર બધો ચૂકવી દીધો છે; એ માટે જ તમે આવ્યા હતા, તેથી મહાન આત્માઓ માટે અહીં રોકાવાનું કારણ નથી.
યદર્થમ્ આગતઃ કાર્યં તન્ નિષ્પન્નં કિમ્ આસ્યતે ભવદ્ભિર્ ગમ્યતાં નન્દ તચ્ છીઘ્રં નિજગોકુલમ્
જે કામ માટે તમે આવ્યા હતા એ પૂર્ણ થયું; હવે અહીં શું રોકાવું? નંદ, તું ઝડપથી પોતાના ગોકુલમાં જા.
મમાપિ બાલકસ્ તત્ર રોહિણીપ્રસવો હિ યઃ સ રક્ષણીયો ભવતા યથાયં તનયો નિજઃ
મારો પોતાનો પુત્ર પણ ત્યાં છે, જે રોહિણીથી જન્મેલો છે; તેને પણ તારે એ જ રીતે રક્ષવો જોઈએ જેમ તું પોતાના પુત્રને રક્ષે છે.
ઇત્ય્ ઉક્તાઃ પ્રયયુર્ ગોપા નન્દગોપપુરોગમાઃ શકટારોપિતૈર્ ભાણ્ડૈઃ કરં દત્ત્વા મહાબલાઃ
આ રીતે કહેતાં, નંદના આગેવાનીમાં ગોપો પોતાના સામાન રથમાં મૂકી, કર ચૂકવી અને શક્તિશાળી બનીને ત્યાંથી નીકળી ગયા.
વસતાં ગોકુલે તેષાં પૂતના બાલઘાતિની સુપ્તં કૃષ્ણમ્ ઉપાદાય રાત્રૌ ચ પ્રદદૌ સ્તનમ્
ગોકુલમાં તેઓ રહેતા હતા ત્યારે, બાળહત્યા કરનારી પૂતનાએ રાત્રે સુતા કૃષ્ણને ઉઠાવી અને પોતાનો સ્તન આપ્યો.
યસ્મૈ યસ્મૈ સ્તનં રાત્રૌ પૂતના સંપ્રયચ્છતિ તસ્ય તસ્ય ક્ષણેનાઙ્ગં બાલકસ્યોપહન્યતે
પૂતના રાત્રે જેને પણ પોતાનો સ્તન આપતી, એ બાળકનું શરીર ક્ષણમાં જ નષ્ટ થઈ જતું.
કૃષ્ણસ્ તસ્યાઃ સ્તનં ગાઢં કરાભ્યામ્ અતિપીડિતમ્ ગૃહીત્વા પ્રાણસહિતં પપૌ ક્રોધસમન્વિતઃ
કૃષ્ણે ગુસ્સામાં આવીને પૂતનાના સ્તનને હાથથી મજબૂતીથી પકડી લીધું અને તેની સાથે જ તેનું પ્રાણ પણ પી જતું.
સા વિમુક્તમહારાવા વિચ્છિન્નસ્નાયુબન્ધના પપાત પૂતના ભૂમૌ મ્રિયમાણાતિભીષણા
પુતના, જેનું ભયાનક ચીસ હવે શાંત થઈ ગઈ હતી અને જેના સાંધા-માસાં તૂટી ગયા હતા, એ જમીન પર પડી ગઈ—મૃત્યુ સમયે એ બહુ જ ભયાનક લાગી.
તન્નાદશ્રુતિસંત્રાસાદ્ વિબુદ્ધાસ્ તે વ્રજૌકસઃ દદૃશુઃ પૂતનોત્સઙ્ગે કૃષ્ણં તાં ચ નિપાતિતામ્
વ્રજના લોકો એ ભયાનક ચીસ સાંભળીને ડરી ગયા અને જાગી ઊઠ્યા. તેમણે પુતનાના છાતી પર કૃષ્ણને બેઠો અને પુતનાને પડી ગયેલી જોઈ.
આદાય કૃષ્ણં સંત્રસ્તા યશોદા ચ તતો દ્વિજાઃ ગોપુચ્છભ્રામણાદ્યૈશ્ ચ બાલદોષમ્ અપાકરોત્
પછી યશોદા ડરીને કૃષ્ણને ઉઠાવી લીધો અને બ્રાહ્મણોએ ગાયની પૂંછડી અને બીજા વિધિઓથી બાળક પર લાગેલી બૂરી અસર દૂર કરી.
ગોપુરીષમ્ ઉપાદાય નન્દગોપો ઽપિ મસ્તકે કૃષ્ણસ્ય પ્રદદૌ રક્ષાં કુર્વન્ન્ ઇદમ્ ઉદૈરયત્
નંદ પણ ગાયનું છાણ લઈને કૃષ્ણના માથા પર મૂકી રક્ષા કરવા લાગ્યા અને એમણે આ શબ્દો ઉચ્ચાર્યા:
રક્ષતુ ત્વામ્ અશેષાણાં ભૂતાનાં પ્રભવો હરિઃ યસ્ય નાભિસમુદ્ભૂતાત્ પઙ્કજાદ્ અભવજ્ જગત્
જેના નાભિમાંથી કમળ ઉગ્યું અને એમાંથી આખું જગત પેદા થયું, એવા સર્વ જીવોના આધાર શ્રીહરિ તારી રક્ષા કરે.
યેન દંષ્ટ્રાગ્રવિધૃતા ધારયત્ય્ અવની જગત્ વરાહરૂપધૃગ્ દેવઃ સ ત્વાં રક્ષતુ કેશવઃ
જે દેવે વરાહ રૂપે પોતાના દાંત પર ધરતીને ઉંચકી રાખી, એ કેશવ તારી હંમેશા રક્ષા કરે.