એવં સંસ્તૂયમાના સા દેવૈર્ દેવમ્ અધારયત્ ગર્ભેણ પુણ્ડરીકાક્ષં જગતાં ત્રાણકારણમ્
આ રીતે દેવતાઓએ સ્તુતિ કરતાં, તેણે પોતાના ગર્ભમાં કમળને આંખવાળા, જગતના રક્ષક ભગવાનને ધાર્યા.
તતો ઽખિલજગત્પદ્મબોધાયાચ્યુતભાનુના દેવક્યાઃ પૂર્વસંધ્યાયામ્ આવિર્ભૂતં મહાત્મના
પછી, પ્રભાત સમયે, આખા જગતના કમળને ખીલાવવા માટે, મહાત્મા અચ્યૂત દેવકી પાસે પ્રગટ થયા.
મધ્યરાત્રે ઽખિલાધારે જાયમાને જનાર્દને મન્દં જગર્જુર્ જલદાઃ પુષ્પવૃષ્ટિમુચઃ સુરાઃ
મધ્યરાત્રીએ, જ્યારે સમગ્ર જગતના આધાર શ્રી જનાર્દન જન્મી રહ્યા હતા, ત્યારે વાદળો ધીમે ગર્જન કરવા લાગ્યા અને દેવતાઓએ પુષ્પવર્ષા કરી.
ફુલ્લેન્દીવરપત્ત્રાભં ચતુર્બાહુમ્ ઉદીક્ષ્ય તમ્ શ્રીવત્સવક્ષસં જાતં તુષ્ટાવાનકદુન્દુભિઃ
જ્યારે વસુદેવએ ચાર ભુજાવાળા, ખીલેલા નીલકમળના પાંદડાની જેમ તેજસ્વી, શ્રીવત્સ ચિહ્નવાળા ભગવાનને જોયા, ત્યારે તેઓ આનંદિત થયા.
અભિષ્ટૂય ચ તં વાગ્ભિઃ પ્રસન્નાભિર્ મહામતિઃ વિજ્ઞાપયામ્ આસ તદા કંસાદ્ ભીતો દ્વિજોત્તમાઃ
પછી મહામતિ વસુદેવએ આનંદભરી વાણીથી ભગવાનની સ્તુતિ કરી અને કન્સના ભયથી વિનંતી કરી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
જ્ઞાતો ઽસિ દેવદેવેશ શઙ્ખચક્રગદાધર દિવ્યં રૂપમ્ ઇદં દેવ પ્રસાદેનોપસંહર
હે દેવોના દેવ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનારા, હું તને ઓળખું છું. હે દેવ, કૃપા કરીને આ દૈવી સ્વરૂપ પાછું ખેંચી લે.
અદ્યૈવ દેવ કંસો ઽયં કુરુતે મમ યાતનામ્ અવતીર્ણમ્ ઇતિ જ્ઞાત્વા ત્વામ્ અસ્મિન્ મન્દિરે મમ
હે દેવ, આજે જ કન્સ જાણશે કે તું મારા આ મંદિરમાં અવતર્યો છે અને પછી મને દુઃખ આપશે.
યો ઽનન્તરૂપો ઽખિલવિશ્વરૂપો ગર્ભે ઽપિ લોકાન્ વપુષા બિભર્તિ પ્રસીદતામ્ એષ સ દેવદેવઃ સ્વમાયયાવિષ્કૃતબાલરૂપઃ
જે અનંત સ્વરૂપવાળા, આખા વિશ્વને પોતાના રૂપમાં ધારણ કરનારા, ગર્ભમાં પણ લોકોએ ધારણ કરનારા ભગવાન છે, જે પોતાની માયાથી બાળરૂપે પ્રગટ થાય છે — એ દેવોના દેવ કૃપા કરે.
ઉપસંહર સર્વાત્મન્ રૂપમ્ એતચ્ ચતુર્ભુજમ્ જાનાતુ માવતારં તે કંસો ઽયં દિતિજાન્તક
હે સર્વવ્યાપક, આ ચતુર્ભુજ રૂપ પાછું ખેંચી લો, જેથી દૈત્યવિનાશક કંસને તમારા અવતાર વિશે ખબર ન પડે.
સ્તુતો ઽહં યત્ ત્વયા પૂર્વં પુત્રાર્થિન્યા તદ્ અદ્ય તે સફલં દેવિ સંજાતં જાતો ઽહં યત્ તવોદરાત્
હે દેવી, પહેલા તમે પુત્રની ઇચ્છાથી જે સ્તુતિ કરી હતી, તેનું આજે ફળ મળ્યું છે; હું તમારા ગર્ભમાંથી જન્મ્યો છું.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાંસ્ તૂષ્ણીં બભૂવ મુનિસત્તમાઃ વસુદેવો ઽપિ તં રાત્રાવ્ આદાય પ્રયયૌ બહિઃ
આ રીતે કહીને ભગવાન ચૂપ રહી ગયા. રાત્રે વસુદેવએ તેમને લઈને બહાર ગયા.
મોહિતાશ્ ચાભવંસ્ તત્ર રક્ષિણો યોગનિદ્રયા મથુરાદ્વારપાલાશ્ ચ વ્રજત્ય્ આનકદુન્દુભૌ
ત્યાં યોગનિદ્રાથી રક્ષકો અને મથુરાના દરવાજાના પાલકો 모두 મોહિત થઈ ગયા, અને આનકદુંદુભિ બહાર નીકળી ગયા.
વર્ષતાં જલદાનાં ચ તત્ તોયમ્ ઉલ્બણં નિશિ સંછાદ્ય તં યયૌ શેષઃ ફણૈર્ આનકદુન્દુભિમ્
એ રાત્રે ઘનઘોર વરસાદ વરસતો હતો, ત્યારે શેષનાગે પોતાની ફણીઓથી આનકદુંદુભિને ઢાંકી લીધો અને આગળ વધ્યા.
યમુનાં ચાતિગમ્ભીરાં નાનાવર્તશતાકુલામ્ વસુદેવો વહન્ વિષ્ણું જાનુમાત્રવહાં યયૌ
વસુદેવએ વિષ્ણુને ઉઠાવી, ઘનઘોર અને અનેક વળાંકોવાળી, ઘૂંટણ સુધી પાણી ભરેલી યમુનાને પાર કરી.
કંસસ્ય કરમ્ આદાય તત્રૈવાભ્યાગતાંસ્ તટે નન્દાદીન્ ગોપવૃદ્ધાંશ્ ચ યમુનાયાં દદર્શ સઃ
યમુનાના કાંઠે, કંસને કર આપવા આવેલા નંદ અને અન્ય વૃદ્ધ ગોપોને વસુદેવએ જોયા.
તસ્મિન્ કાલે યશોદાપિ મોહિતા યોગનિદ્રયા તામ્ એવ કન્યાં મુનયઃ પ્રાસૂત મોહિતે જને
એ સમયે યશોદા પણ યોગનિદ્રાથી મોહિત થઈ ગઈ હતી, અને બધા લોકો મોહમાં હતા ત્યારે, મુનિઓ, તેણે એ જ કન્યાને જન્મ આપી.
વસુદેવો ઽપિ વિન્યસ્ય બાલમ્ આદાય દારિકામ્ યશોદાશયને તૂર્ણમ્ આજગામામિતદ્યુતિઃ
વસુદેવ, અનંત તેજવાળા, ઝડપથી બાળકને યશોદાના પથારી પર મૂકી કન્યાને લઈ ગયા.
દદર્શ ચ વિબુદ્ધ્વા સા યશોદા જાતમ્ આત્મજમ્ નીલોત્પલદલશ્યામં તતો ઽત્યર્થં મુદં યયૌ
યશોદા જ્યારે જાગી, ત્યારે તેણે પોતાના નવજાત પુત્રને જોયો, જે નીલકમળની પાંખડી જેવો શ્યામ હતો, અને તે ખૂબ આનંદિત થઈ.
આદાય વસુદેવો ઽપિ દારિકાં નિજમન્દિરમ્ દેવકીશયને ન્યસ્ય યથાપૂર્વમ્ અતિષ્ઠત
વસુદેવએ કન્યાને પોતાના ઘરમાં લઈ જઈ, દેવકીની પથારી પર મૂકી, અને પહેલા જેવો જ રહી ગયો.
તતો બાલધ્વનિં શ્રુત્વા રક્ષિણઃ સહસોત્થિતાઃ કંસમ્ આવેદયામ્ આસુર્ દેવકીપ્રસવં દ્વિજાઃ
બાળકનો રડવાનો અવાજ સાંભળી રક્ષકો તરત જ ઉઠી ગયા અને દ્વિજોને, દેવકીના પ્રસવ વિશે, કંસને જાણ કરી.
કંસસ્ તૂર્ણમ્ ઉપેત્યૈનાં તતો જગ્રાહ બાલિકામ્ મુઞ્ચ મુઞ્ચેતિ દેવક્યાસન્નકણ્ઠં નિવારિતઃ
કંસ ઝડપથી આવ્યો અને કન્યાને પકડી લીધી, ત્યારે દેવકી ગળે પડી રડતી રહી, 'મોકલો, મોકલો' એમ વિનવતી રહી.
ચિક્ષેપ ચ શિલાપૃષ્ઠે સા ક્ષિપ્તા વિયતિ સ્થિતિમ્ અવાપ રૂપં ચ મહત્ સાયુધાષ્ટમહાભુજમ્ પ્રજહાસ તથૈવોચ્ચૈઃ કંસં ચ રુષિતાબ્રવીત્
કંસે કન્યાને પથ્થર પર ફેંકી, પણ તે હવામાં અટકી રહી, અને અષ્ટભુજાવાળી, શસ્ત્રધારી વિશાળ રૂપ ધારણ કરી, જોરથી હસી અને ગુસ્સાથી કંસને કહ્યું.
કિં મયાક્ષિપ્તયા કંસ જાતો યસ્ ત્વાં હનિષ્યતિ સર્વસ્વભૂતો દેવાનામ્ આસીન્ મૃત્યુઃ પુરા સ તે તદ્ એતત્ સંપ્રધાર્યાશુ ક્રિયતાં હિતમ્ આત્મનઃ
'હે કંસ, મને મારવાથી શું થશે? જે તારો વિનાશ કરશે તે પહેલેથી જન્મી ગયો છે. જે દેવતાઓનો સ્વરૂપ અને પહેલાનો મૃત્યુ હતો, એજ હવે તારો અંત લાવશે. આ વિચાર કરી, તારા હિત માટે તરત કંઈક કર.'
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રયયૌ દેવી દિવ્યસ્રગ્ગન્ધભૂષણા પશ્યતો ભોજરાજસ્ય સ્તુતા સિદ્ધૈર્ વિહાયસા
આ રીતે કહી દેવી, દૈવી માળા, સુગંધ અને આભૂષણોથી શોભાયમાન, ભોજરાજની નજર સામે, સિદ્ધો દ્વારા સ્તુતિ પામી, આકાશમાં વિહાર કરતી વિદાય થઈ.
કંસસ્ ત્વ્ અથોદ્વિગ્નમનાઃ પ્રાહ સર્વાન્ મહાસુરાન્ પ્રલમ્બકેશિપ્રમુખાન્ આહૂયાસુરપુંગવાન્
પછી કંસ, ખૂબ ચિંતિત મનથી, પ્રલંબ, કેશી વગેરે મહાસુરોને બોલાવી, અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બધા ને સંબોધ્યા.
હે પ્રલમ્બ મહાબાહો કેશિન્ ધેનુક પૂતને અરિષ્ટાદ્યૈસ્ તથા ચાન્યૈઃ શ્રૂયતાં વચનં મમ
'હે પ્રલંબ, મહાબાહુ, કેશી, ધેનુક, પૂતના, અરિષ્ટ અને અન્ય સૌ, મારા વચન સાંભળો.'
માં હન્તુમ્ અમરૈર્ યત્નઃ કૃતઃ કિલ દુરાત્મભિઃ મદ્વીર્યતાપિતાન્ વીરાન્ ન ત્વ્ એતાન્ ગણયામ્ય્ અહમ્
દુષ્ટ દેવતાઓએ મને મારવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો હતો, પણ મારા જ બળથી પીડાયેલી એ વીર વ્યક્તિઓને હું કોઈ ગણતરીમાં લેતો નથી.
આશ્ચર્યં કન્યયા ચોક્તં જાયતે દૈત્યપુંગવાઃ હાસ્યં મે જાયતે વીરાસ્ તેષુ યત્નપરેષ્વ્ અપિ
આ કન્યાએ જે કહ્યું એ ખરેખર આશ્ચર્યજનક છે, દૈત્યપ્રમુખો. એ所谓 વીર લોકોના પ્રયત્નો પર તો મને હાસ્ય આવે છે.
તથાપિ ખલુ દુષ્ટાનાં તેષામ્ અપ્ય્ અધિકં મયા અપકારાય દૈત્યેન્દ્રા યતનીયં દુરાત્મનામ્
છતાં પણ, દૈત્યરાજાઓ, એ દુષ્ટોનું વધુ નુકસાન કરવા માટે મને વધારે જોર લગાવવું પડશે.
ઉત્પન્નશ્ ચાપિ મૃત્યુર્ મે ભૂતભવ્યભવત્પ્રભુઃ ઇત્ય્ એતદ્ બાલિકા પ્રાહ દેવકીગર્ભસંભવા
અને, ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાનના સ્વામી એવા મારા માટે મૃત્યુ પણ જન્મી ગયો છે — એવુ દેવકીના ગર્ભમાંથી જન્મેલી બાળિકાએ કહ્યું.