એવમ્ ઉક્તા તતસ્ તેન સાગ્રં વર્ષશતં પુનઃ બુભુજે વિષયાંસ્ તન્વી તેન સાર્ધં મહાત્મના
એના કહેવા પ્રમાણે, એ પાતળી કટિવાળી એ મહાત્મા સાથે ફરી એક સો વર્ષ સુધી સુખભોગમાં રહી.
અનુજ્ઞાં દેહિ ભગવન્ વ્રજામિ ત્રિદશાલયમ્ ઉક્તસ્ તયેતિ સ પુનઃ સ્થીયતામ્ ઇત્ય્ અભાષત
'હે ભગવન, મને અનુમતિ આપો, હવે હું દેવલોક જવા માંગું છું,' એણે કહ્યું. ત્યારે એણે ફરી કહ્યું: 'થોડો સમય અહીં રહી જા.'
પુનર્ ગતે વર્ષશતે સાધિકે સા શુભાનના યામ્ય્ અહં ત્રિદિવં બ્રહ્મન્ પ્રણયસ્મિતશોભનમ્
પછી, એક સો વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયો ત્યારે, એ શુભ ચહેરાવાળી સ્ત્રી, હે બ્રાહ્મણ, પ્રેમભર્યા સ્મિત સાથે સ્વર્ગે ચાલી ગઈ.
ઉક્તસ્ તયૈવં સ મુનિઃ પુનર્ આહાયતેક્ષણામ્ ઇહાસ્યતાં મયા સુભ્રુ ચિરં કાલં ગમિષ્યસિ
એમ કહીને, એ ઋષિએ ફરીથી વિશાળ આંખવાળી સ્ત્રીને કહ્યું: 'હે સુંદર ભ્રૂવાળી, તું અહીં જ રહી જા, લાંબા સમય પછી જ તારે વિદાય લેવી પડશે.'
તચ્છાપભીતા સુશ્રોણી સહ તેનર્ષિણા પુનઃ શતદ્વયં કિંચિદ્ ઊનં વર્ષાણાં સમતિષ્ઠત
શાપના ડરે, સુંદર કટિવાળી એ સ્ત્રી એ ઋષિ સાથે લગભગ બે સો વર્ષ જેટલો, થોડો ઓછો સમય રહી.
ગમનાય મહાભાગો દેવરાજનિવેશનમ્ પ્રોક્તઃ પ્રોક્તસ્ તયા તન્વ્યા સ્થીયતામ્ ઇત્ય્ અભાષત
દેવરાજના નિવાસસ્થાને જવા માટે તૈયાર થયેલા મહાભાગ્યશાળી ઋષિને, પાતળી એ સ્ત્રીએ 'રહી જાઓ' એમ કહ્યું.
તસ્ય શાપભયાદ્ ભીરુર્ દાક્ષિણ્યેન ચ દક્ષિણા પ્રોક્તા પ્રણયભઙ્ગાર્તિવેદિની ન જહૌ મુનિમ્
શાપના ડરે, ભયભીત અને સૌમ્ય સ્વભાવવાળી એ સ્ત્રી, પ્રેમ તૂટી જવાનો દુઃખ જાણતી હોવાથી, ઋષિને છોડ્યો નહીં.
તયા ચ રમતસ્ તસ્ય પરમર્ષેર્ અહર્નિશમ્ નવં નવમ્ અભૂત્ પ્રેમ મન્મથાસક્તચેતસઃ
એ સ્ત્રી સાથે મહર્ષિ દિવસ-રાત આનંદ માણતા; તેમનું પ્રેમ હંમેશા નવુ-નવુ રહેતું, તેમનું મન કામમાં લીન હતું.
એકદા તુ ત્વરાયુક્તો નિશ્ચક્રામોટજાન્ મુનિઃ નિષ્ક્રામન્તં ચ કુત્રેતિ ગમ્યતે પ્રાહ સા શુભા
એક વખત, ઉતાવળમાં ઋષિ પોતાના કુટિયાથી બહાર નીકળી ગયા; ત્યારે એ શુભ સ્ત્રીએ પૂછ્યું: 'તમે ક્યાં જાઓ છો?'
ઇત્ય્ ઉક્તઃ સ તયા પ્રાહ પરિવૃત્તમ્ અહઃ શુભે સંધ્યોપાસ્તિં કરિષ્યામિ ક્રિયાલોપો ઽન્યથા ભવેત્
એમ પૂછતાં ઋષિએ કહ્યું: 'હે શુભે, હવે દિવસ વળી ગયો છે; હું સાંજની ઉપાસના કરવા જઈ રહ્યો છું, નહિ તો મારી ક્રિયા અધૂરી રહી જાય.'
તતઃ પ્રહસ્ય મુદિતા સા તં પ્રાહ મહામુનિમ્ કિમ્ અદ્ય સર્વધર્મજ્ઞ પરિવૃત્તમ્ અહસ્ તવ ગતમ્ એતન્ ન કુરુતે વિસ્મયં કસ્ય કથ્યતે
પછી, આનંદથી હસીને, એ સ્ત્રીએ મહર્ષિને કહ્યું: 'હે સર્વ ધર્મ જાણનારા, આજે જ તમારો દિવસ વળી ગયો છે? આમાં તો કોઈને આશ્ચર્ય જ નહીં લાગે, કોને આ વાત કહેવી છે?'
પ્રાતસ્ ત્વમ્ આગતા ભદ્રે નદીતીરમ્ ઇદં શુભમ્ મયા દૃષ્ટાસિ સુશ્રોણિ પ્રવિષ્ટા ચ મમાશ્રમમ્
પ્રભાતે, હે શુભે, તમે આ સુંદર નદીકાંઠે આવ્યા હતા; હું તને જોયા પછી, હે સુંદર કટિવાળી, તું મારા આશ્રમમાં પ્રવેશી ગઈ.
ઇયં ચ વર્તતે સંધ્યા પરિણામમ્ અહો ગતમ્ અવહાસઃ કિમર્થો ઽયં સદ્ભાવઃ કથ્યતાં મમ
હવે સાંજ આવી ગઈ છે, દિવસ પૂરો થયો છે; આ મજાકનો અર્થ શું છે? સાચી સ્થિતિ મને કહો.
પ્રત્યૂષસ્ય્ આગતા બ્રહ્મન્ સત્યમ્ એતન્ ન મે મૃષા કિંત્વ્ અદ્ય તસ્ય કાલસ્ય ગતાન્ય્ અબ્દશતાનિ તે
પ્રભાતે તમે આવ્યા, હે બ્રાહ્મણ, આ સાચું છે, હું ખોટું નથી બોલતો; પણ આજે એ સમયગાળામાં, તમારા માટે અનેક સો વર્ષ વીતી ગયા છે.
તતઃ સસાધ્વસો વિપ્રસ્ તાં પપ્રચ્છાયતેક્ષણામ્ કથ્યતાં ભીરુ કઃ કાલસ્ ત્વયા મે રમતઃ સદા
પછી, ડરથી કંપતા ઋષિએ વિશાળ આંખવાળી એ સ્ત્રીને પૂછ્યું: 'હે ભયભીત, મને કહો, મારા સાથે રહેતાં કેટલો સમય વીતી ગયો?'
સપ્તોત્તરાણ્ય્ અતીતાનિ નવવર્ષશતાનિ ચ માસાશ્ ચ ષટ્ તથૈવાન્યત્ સમતીતં દિનત્રયમ્
સાત સો નવ વર્ષ, છ મહિના અને ત્રણ દિવસ વીતી ગયા છે.
સત્યં ભીરુ વદસ્ય્ એતત્ પરિહાસો ઽથવા શુભે દિનમ્ એકમ્ અહં મન્યે ત્વયા સાર્ધમ્ ઇહોષિતમ્
હે ભયભીત, તું જે કહે છે એ સાચું છે કે મજાક છે, હે શુભે? મને તો લાગે છે કે તારા સાથે અહીં ફક્ત એક જ દિવસ પસાર થયો છે.
વદિષ્યામ્ય્ અનૃતં બ્રહ્મન્ કથમ્ અત્ર તવાન્તિકે વિશેષાદ્ અદ્ય ભવતા પૃષ્ટા માર્ગાનુગામિના
હે બ્રાહ્મણ, હું અહીં તમારી સામે ખોટું કેમ બોલું? ખાસ કરીને આજે, જ્યારે તમે સાચી રીતે મને પૂછ્યું છે.
નિશમ્ય તદ્ વચસ્ તસ્યાઃ સ મુનિર્ દ્વિજસત્તમાઃ ધિગ્ ધિઙ્ મામ્ ઇત્ય્ અનાચારં વિનિન્દ્યાત્માનમ્ આત્મના
એના વચન સાંભળીને, દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઋષિએ પોતાને ધિક્કારતા કહ્યું: 'અરે, અરે, મારા જેવા માટે શરમ છે!' એમ પોતાના દુર્વ્યવહારને પોતે જ નિંદા કરી.
તપાંસિ મમ નષ્ટાનિ હતં બ્રહ્મવિદાં ધનમ્ હૃતો વિવેકઃ કેનાપિ યોષિન્ મોહાય નિર્મિતા
મારા તપ નષ્ટ થઈ ગયા, બ્રહ્મજ્ઞાનીઓનું ધન ગુમાયું, વિવેક કોઈએ ચોરી લીધો, અને સ્ત્રી મોહ માટે સર્જાઈ છે.
ઊર્મિષટ્કાતિગં બ્રહ્મ જ્ઞેયમ્ આત્મજયેન મે ગતિર્ એષા કૃતા યેન ધિક્ તં કામમહાગ્રહમ્
છહ તરંગો કરતાં ઉપર બ્રહ્મને આત્મસંયમથી જ ઓળખી શકાય છે; એ જ મારું માર્ગ છે, જેના દ્વારા મેં એ મહાન કામના રૂપી લાલચને જીત્યો છે—એવા ઇચ્છાને શરમ આવે.
વ્રતાનિ સર્વવેદાશ્ ચ કારણાન્ય્ અખિલાનિ ચ નરકગ્રામમાર્ગેણ કામેનાદ્ય હતાનિ મે
મારા બધા વ્રતો, બધા વેદો અને સર્વ કારણો—આજે કામના મારફતે, નરક તરફ જતાં માર્ગે, બધી બરબાદ થઈ ગઈ છે.
ન ત્વાં કરોમ્ય્ અહં ભસ્મ ક્રોધતીવ્રેણ વહ્નિના સતાં સાપ્તપદં મૈત્ર્યમ્ ઉષિતો ઽહં ત્વયા સહ
હું તારા પર પ્રખર ક્રોધની આગથી તને ભસ્મ કરી નાખતો નથી, કારણ કે સજ્જનોની રીતે હું તારી સાથે સાત પગલાંની મિત્રતા નિભાવી છે.
અથવા તવ દોષઃ કઃ કિં વા કુર્યામ્ અહં તવ મમૈવ દોષો નિતરાં યેનાહમ્ અજિતેન્દ્રિયઃ
કે પછી, તારો શું દોષ? હું તને શું કરી શકું? દોષ તો આખો મારો જ છે, કારણ કે હું ઇન્દ્રિયોને જીત્યો નથી.
યથા શક્રપ્રિયાર્થિન્યા કૃતો મત્તપસો વ્યયઃ ત્વયા દૃષ્ટિમહામોહમનુનાહં જુગુપ્સિતઃ
જેમ શક્રને પ્રસન્ન કરવા માટે મારા ઉન્મત્ત તપસ્યાનો વ્યય થયો, તેમ તારી દૃષ્ટિ અને મહાન મોહથી હું નિંદનીય બની ગયો છું.
યાવદ્ ઇત્થં સ વિપ્રર્ષિસ્ તાં બ્રવીતિ સુમધ્યમામ્ તાવત્ સ્ખલત્સ્વેદજલા સા બભૂવાતિવેપથુઃ
જ્યાં સુધી ઋષિ એ સુંદર કટિવાળી સ્ત્રીને આવું બોલતા રહ્યા, ત્યાં સુધી તે ઘમઘમતી, પરસેવાથી ભીની અને ખૂબ ગભરાયેલી બની ગઈ.
પ્રવેપમાનાં સ ચ તાં સ્વિન્નગાત્રલતાં સતીમ્ ગચ્છ ગચ્છેતિ સક્રોધમ્ ઉવાચ મુનિસત્તમઃ
તેના કાંપતા, લતાજીવી શરીર પર પરસેવો જોઈને, મહાન ઋષિએ ગુસ્સાથી કહ્યું: 'જા, જા!'
સા તુ નિર્ભર્ત્સિતા તેન વિનિષ્ક્રમ્ય તદાશ્રમાત્ આકાશગામિની સ્વેદં મમાર્જ તરુપલ્લવૈઃ
તેને ઋષિએ ડાટતાં, તે આશ્રમમાંથી નીકળી ગઈ અને આકાશમાં ઉડીને વૃક્ષોના પાંદડાંથી પોતાનો પરસેવો પુંછવા લાગી.
વૃક્ષાદ્ વૃક્ષં યયૌ બાલા ઉદગ્રારુણપલ્લવૈઃ નિર્મમાર્જ ચ ગાત્રાણિ ગલત્સ્વેદજલાનિ વૈ
યુવતી વૃક્ષેથી વૃક્ષે ગઈ અને કુમળા લાલ પાંદડાંથી પોતાના શરીર પર પડેલો પરસેવો પુંછતી રહી.
ઋષિણા યસ્ તદા ગર્ભસ્ તસ્યા દેહે સમાહિતઃ નિર્જગામ સરોમાઞ્ચસ્વેદરૂપી તદઙ્ગતઃ
પછી ઋષિએ તેનો બીજ તેના શરીરમાં મૂક્યો, અને એ બીજ પરસેવાના રૂપે તેના અંગોથી બહાર આવ્યું.