એવમ્ ઉક્તઃ સ નૃપતિશ્ ચિચ્ચિકેન દ્વિજન્મના દર્શયામ્ આસ તં દેવં તાં ચ ગઙ્ગાં દ્વિજન્મને
ચિચ્ચિકાએ એમ કહ્યું ત્યારે, રાજાએ એ દ્વિજને એ દેવ અને ગંગા દર્શન કરાવ્યા.
તતઃ સ ચિચ્ચિકઃ સ્નાત્વા ગઙ્ગાં ત્રૈલોક્યપાવનીમ્
પછી ચિચ્ચિકાએ ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરનારી ગંગામાં સ્નાન કર્યું.
ગઙ્ગે ગૌતમિ યાવત્ ત્વાં ત્રિજગત્પાવનીં નરઃ ન પશ્યત્ય્ ઉચ્યતે તાવદ્ ઇહામુત્રાપિ પાતકી
હે ગંગા, હે ગૌતમિ, જયાં સુધી માણસ તને નથી જોતો, ત્યાં સુધી એ અહીં અને પરલોકમાં પાપી કહેવાય છે.
તસ્માત્ સર્વાગસમ્ અપિ મામ્ ઉદ્ધર સરિદ્વરે સંસારે દેહિનામ્ અન્યા ન ગતિઃ કાપિ કુત્રચિત્ ત્વાં વિના વિષ્ણુચરણસરોરુહસમુદ્ભવે
એટલે, હે સર્વ શ્રેષ્ઠ નદી, હું સર્વ દોષોથી ભરેલો હોવા છતાં, મને ઉગાર; આ સંસારમાં, વિષ્ણુના પદપદ્મમાંથી ઉત્પન્ન તને છોડીને બીજો કોઈ માર્ગ નથી.
ઇતિ શ્રદ્ધાવિશુદ્ધાત્મા ગઙ્ગૈકશરણો દ્વિજઃ સ્નાનં ચક્રે સ્મરન્ન્ અન્તર્ ગઙ્ગે ત્રાયસ્વ મામ્ ઇતિ
આ રીતે, શ્રદ્ધાથી શુદ્ધ મનવાળો અને માત્ર ગંગાને આશ્રય આપીને એ દ્વિજ સ્નાન કરવા ગયો અને અંતરમાં 'હે ગંગા, મને બચાવ' એમ સ્મરણ કરતો રહ્યો.
ગદાધરં તતો નત્વા પશ્યત્સુ નગવાસિષુ પવમાનાભ્યનુજ્ઞાતસ્ તદૈવ દિવમ્ આક્રમત્
પછી, પર્વતવાસીઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, ચિચ્ચિકાએ ગદાધરને વંદન કર્યું અને પવમાનની પરવાનગીથી તરત જ સ્વર્ગમાં ગયો.
પવમાનઃ સ્વનગરં પ્રયયૌ સાનુગસ્ તતઃ તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં પાવમાનં સચિચ્ચિકમ્
પાવમાન પોતાનાં સહયોગીઓ સાથે પોતાના શહેરમાં પાછા ફર્યા. ત્યારથી એ તીર્થને પાવમાન નામે ઓળખવામાં આવે છે.
ગદાધરં કોટિતીર્થમ્ ઇતિ વેદવિદો વિદુઃ કોટિકોટિગુણં કર્મ કૃતં તત્ર ભવેન્ નૃણામ્
વેદજ્ઞ લોકો ગદાધર તીર્થને કરોડતીર્થ કહે છે. ત્યાં જે કોઈ પણ કર્મ કરે છે, તેને કરોડો ગણું ફળ મળે છે.
ભદ્રતીર્થમ્ ઇતિ પ્રોક્તં સર્વાનિષ્ટનિવારણમ્ સર્વપાપપ્રશમનં મહાશાન્તિપ્રદાયકમ્
તેને ભદ્રતીર્થ કહેવામાં આવે છે, જે બધા દુઃખો દૂર કરે છે, બધા પાપો શમાવે છે અને મહાન શાંતિ આપે છે.
આદિત્યસ્ય પ્રિયા ભાર્યા ઉષા ત્વાષ્ટ્રી પતિવ્રતા છાયાપિ ભાર્યા સવિતુસ્ તસ્યાઃ પુત્રઃ શનૈશ્ચરઃ
ઉષા, ત્વષ્ટ્રની પતિવ્રતા પત્ની, આદિત્યની પ્રિય પત્ની છે. છાયા પણ સવિતાની પત્ની છે અને તેના પુત્ર શનૈશ્ચર છે.
તસ્ય સ્વસા વિષ્ટિર્ ઇતિ ભીષણા પાપરૂપિણી તાં કન્યાં સવિતા કસ્મૈ દદામીતિ મતિં દધે
તેની બહેન વિશ્ટિ છે, જે ભયાનક અને પાપરૂપ છે. સવિતા વિચારે છે કે આ પુત્રીને કોને આપવી.
યસ્મૈ યસ્મૈ દાતુકામઃ સૂર્યો લોકગુરુઃ પ્રભુઃ તચ્ છ્રુત્વા ભીષણા ચેતિ કિં કુર્મો ભાર્યયાનયા એવં તુ વર્તમાને સા પિતરં પ્રાહ દુઃખિતા
સૂર્ય દેવ, જે લોકગુરુ અને પ્રભુ છે, પુત્રીને કોને આપવી એ વિચારતા હતા. લોકો સાંભળી કે એ ભયાનક છે, તો કહે—'આવી પત્નીથી શું કરવું?' આવી સ્થિતિમાં, એ પુત્રી દુઃખી થઈને પિતાને કહે છે.
બાલામ્ એવ પિતા યસ્ તુ દદ્યાત્ કન્યાં સુરૂપિણે સ કૃતાર્થો ભવેલ્ લોકે ન ચેદ્ દુષ્કૃતવાન્ પિતા
જે પિતા પોતાની બાળ પુત્રીને યોગ્ય વરને આપે છે, તે દુનિયામાં સફળ થાય છે; નહિ આપો તો પિતા પાપી ગણાય છે.
ચતુર્થાદ્ વત્સરાદ્ ઊર્ધ્વં યાવન્ ન દશમાત્યયઃ તાવદ્ વિવાહઃ કન્યાયાઃ પિત્રા કાર્યઃ પ્રયત્નતઃ
ચોથા વર્ષ પછી અને દસમા વર્ષ પહેલાં, પિતાએ પોતાની પુત્રીના લગ્ન ઉત્સાહપૂર્વક કરાવા જોઈએ.
શ્રીમતે વિદુષે યૂને કુલીનાય યશસ્વિને ઉદારાય સનાથાય કન્યા દેયા વરાય વૈ
પુત્રીને એવા વરને આપવી જોઈએ, જે ધનવાન, વિદ્વાન, યુવાન, સારા કુટુંબનો, પ્રસિદ્ધ, ઉદાર અને સંરક્ષક ધરાવતો હોય.
એતચ્ ચેદ્ અન્યથા કુર્યાત્ પિતા સ નિરયી સદા ધર્મસ્ય સાધનં કન્યા વિદુષામ્ અપિ ભાસ્કર
જો પિતા આવું ન કરે તો તે હંમેશા નરકમાં જાય છે; વિદ્વાનો માટે પણ પુત્રીનું દાન ધર્મનું સાધન છે, હે ભાસ્કર.
નરકસ્યેવ મૂર્ખાણાં કામોપહતચેતસામ્ એકતઃ પૃથિવી કૃત્સ્ના સશૈલવનકાનના
મૂર્ખો, જેમના મન કામથી ભરેલા છે, તેમના માટે નરક છે; એક બાજુ આખી ધરતી, પર્વતો, વન અને બગીચા છે.
સ્વલંકૃતોપાધિહીના સુકન્યા ચૈકતઃ સ્મૃતા વિક્રીણીતે યશ્ ચ કન્યામ્ અશ્વં વા ગાં તિલાન્ અપિ
બીજી બાજુ સુંદર રીતે શોભાયમાન અને નિર્દોષ કન્યા છે; જે કન્યા, ઘોડો, ગાય કે તલ પણ વેચે છે—
ન તસ્ય રૌરવાદિભ્યઃ કદાચિન્ નિષ્કૃતિર્ ભવેત્ વિવાહાતિક્રમઃ કાર્યો ન કન્યાયાઃ કદાચન
એવા માણસને રૌરવ અને બીજા નરકોમાંથી ક્યારેય મુક્તિ મળતી નથી; કન્યાના લગ્નમાં કદી પણ અતિક્રમ કરવું નહીં.
તસ્મિન્ કૃતે યત્ પિતુઃ સ્યાત્ પાપં તત્ કેન કથ્યતે યાવલ્ લજ્જાં ન જાનાતિ યાવત્ ક્રીડતિ પાંશુભિઃ
આવી સ્થિતિમાં પિતાને જે પાપ થાય છે, તેનું વર્ણન કોણ કરી શકે? જ્યાં સુધી પુત્રી લાજ શું છે એ જાણતી નથી અને માટીથી રમે છે,
તાવત્ કન્યા પ્રદાતવ્યા નો ચેત્ પિત્રોર્ અધોગતિઃ પિતુઃ સ્વરૂપં પુત્રઃ સ્યાદ્ યઃ પિતા પુત્ર એવ સઃ
ત્યાં સુધી કન્યાનું વિવાહ કરવું જોઈએ; નહિ તો માતા-પિતા નીચે પડે છે. પુત્ર પિતાનું સ્વરૂપ છે; જે પિતા છે એ જ પુત્ર છે.
આત્મનઃ સુખિતાં લોકે કો ન કુર્યાત્ કરોતિ ચ યત્ કન્યાયાં પિતા કુર્યાદ્ દાનં પૂજનમ્ ઈક્ષણમ્
પોતાનાં સંતાનને સુખી કરવા કોણ ઇચ્છતો નથી? પિતા પુત્રી માટે જે કરે છે—દાન, સન્માન કે દેખરેખ—
યત્ કૃતં તત્ કૃતં વિદ્યાત્ તાસુ દત્તં તદ્ અક્ષયમ્ યદ્ દત્તં તાસુ કન્યાસુ તદ્ આનન્ત્યાય કલ્પતે
જે કર્યું છે તે માનવું જોઈએ કે થયું છે; કન્યાઓને જે આપવામાં આવે છે તે અવિનાશી છે. આવી કન્યાઓને જે આપવામાં આવે છે તે અનંત પુણ્ય આપે છે.
પુત્રેષુ ચૈવ પૌત્રેષુ કો ન કુર્યાત્ સુખં રવે કરોતિ યઃ કન્યકાનાં સ સંપદ્ભાજનં ભવેત્
પુત્ર અને પૌત્રમાં સુખ કોણ ન લાવશે, હે રવિ? જે કન્યાઓને સુખ આપે છે, તે સમૃદ્ધિ પામે છે.
એવં તાં વાદિનીં કન્યાં વિષ્ટિં પ્રોવાચ ભાસ્કરઃ
એવી રીતે વાદ કરતી કન્યા વિષ્ટિને ભાસ્કરે કહ્યું.
કિં કરોમિ ન ગૃહ્ણાતિ ત્વાં કશ્ચિદ્ ભીષણાકૃતિમ્ કુલં રૂપં વયો વિત્તં વિદ્યાં વૃત્તં સુશીલતામ્
હું શું કરું? તારી ભયાનક મૂર્તિને કારણે કોઈ તને સ્વીકારતું નથી. કુળ, રૂપ, ઉંમર, ધન, વિદ્યા, વર્તન અને સારા સ્વભાવ—
મિથઃ પશ્યન્તિ સંબન્ધે વિવાહે સ્ત્રીષુ પુંસુ ચ અસ્માસુ સર્વમ્ અપ્ય્ અસ્તિ વિના તવ ગુણૈઃ શુભે કિં કરોમિ ક્વ દાસ્યામિ વૃથા માં ધિક્ કરોષિ કિમ્
સંબંધ અને લગ્નમાં, સ્ત્રીઓ કે પુરુષો બધામાં આ ગુણો હોય છે, પણ તારા જેવા ગુણો અમારે નથી, શુભે. હવે હું શું કરું? તને ક્યાં આપું? તું વ્યર્થ મને દોષ આપે છે—એનું શું કારણ?
એવમ્ ઉક્ત્વા પુનસ્ તાં ચ વિષ્ટિં પ્રોવાચ ભાસ્કરઃ
આવું કહીને ભાસ્કરે ફરી વિષ્ટિને કહ્યું.
યસ્મૈ કસ્મૈ ચ દાતવ્યા ત્વં વૈ યદ્ય્ અનુમન્યસે દીયસે ઽદ્ય મયા વિષ્ટે અનુજાનીહિ માં તતઃ
વિષ્ટિ, તને જેને આપવી હોય તેને હું આજે આપી દઉં—જો તું સંમતિ આપે તો. એ માટે મને મંજૂરી આપ.
પિતરં પ્રાહ સા વિષ્ટિર્ ભર્તા પુત્રા ધનં સુખમ્ આયૂ રૂપં ચ સંપ્રીતિર્ જાયતે પ્રાક્તનાનુગમ્
વિષ્ટિએ પિતાને કહ્યું: 'પતિ, સંતાન, ધન, સુખ, આયુષ્ય, રૂપ અને સ્નેહ—આ બધું પૂર્વકર્મ પ્રમાણે મળે છે.'