તદાહમ્ અબ્રવં વહ્ને ગૌતમીં ગચ્છ શંકરમ્ સ્તુત્વા તત્ર મહાબાહો નિવેદય જગત્પતેઃ
ત્યારે મેં કહ્યું, 'વહ્નિ, તું ગૌતમીને જઈને ત્યાં શંકરને ભજ અને જગતના સ્વામી પાસે આ વાત રજૂ કર.'
માહેશ્વરેણ વીર્યેણ તવ દેહસ્થિતેન ચ એવંવિધં ત્વ્ અપત્યં તે જાતં વહ્ને તતો ભવાન્
મહેશ્વરનું શક્તિ અને તારા શરીરમાં રહેલું વીર્યથી જ આવું સંતાન તને મળ્યું છે, વહ્નિ; તેથી, તું—
નિવેદયસ્વ દેવાય દેવાનાં શાપમ્ ઈદૃશમ્ સ્વાપત્યરક્ષણાયાસૌ શંભુઃ શ્રેયઃ કરિષ્યતિ
—આ શાપની વાત દેવોના દેવને જણાવ, જેથી શંભુ તારા સંતાનનું કલ્યાણ અને રક્ષા કરે.
સ્તુહિ દેવં ચ દેવીં ચ ભક્ત્યા પ્રીતો ભવેચ્ છિવઃ તતસ્ ત્વ્ અપત્યવિષયે પ્રિયાન્ કામાન્ અવાપ્સ્યસિ
દેવ અને દેવીને ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કર; શિવ પ્રસન્ન થશે અને પછી તને સંતાન વિષે મનગમતી ઈચ્છાઓ મળશે.
તતો મદ્વચનાદ્ અગ્નિર્ ગઙ્ગાં ગત્વા મહેશ્વરમ્ તુષ્ટાવ નિયતો વાક્યૈઃ સ્તુતિભિર્ વેદસંમિતૈઃ
પછી, મારી વાત પ્રમાણે, અગ્નિ ગંગા પાસે ગયો અને ત્યાં મહેશ્વરની વેદમય સ્તુતિઓથી ભક્તિપૂર્વક ઉપાસના કરી.
વિશ્વસ્ય જગતો ધાતા વિશ્વમૂર્તિર્ નિરઞ્જનઃ આદિકર્તા સ્વયંભૂશ્ ચ તં નમામિ જગત્પતિમ્
હું એ જગતના સ્વામી, જગતના સર્જનહાર, સર્વરૂપ, નિર્દોષ, સૃષ્ટિના આરંભક અને સ્વયં જન્મેલા ભગવાનને વંદન કરું છું.
યો ઽગ્નિર્ ભૂત્વા સંહરતિ સ્રષ્ટા વૈ જલરૂપતઃ સૂર્યરૂપેણ યઃ પાતિ તં નમામિ ચ ત્ર્યમ્બકમ્
જે અગ્નિ બની સર્વને સંહાર કરે છે, જે જળરૂપે સર્જન કરે છે અને જે સૂર્યરૂપે રક્ષા કરે છે—એ ત્ર્યંબકને હું વંદન કરું છું.
તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્ અનન્તઃ શંભુર્ અવ્યયઃ વરેણ ચ્છન્દયામ્ આસ પાવકં સુરપૂજિતમ્
પછી અનંત, કલ્યાણમય અને અવિનાશી ભગવાન પ્રસન્ન થયા અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત અગ્નિને મનગમતો વર આપ્યો.
સ વિનીતઃ શિવં પ્રાહ તવ વીર્યં મયિ સ્થિતમ્ તેન જાતઃ સુતો રમ્યઃ સુવર્ણો લોકવિશ્રુતઃ
અગ્નિએ વિનમ્રતાથી શિવજીને કહ્યું: 'તમારી શક્તિ મારામાં છે; એથી જ એક સુંદર અને લોકપ્રસિદ્ધ પુત્ર સુવર્ણ જન્મ્યો છે.'
તથા સુવર્ણા પુત્રી ચ તસ્માદ્ એવ જગત્પ્રભો અન્યોન્યવીર્યસઙ્ગાચ્ ચ તદ્દોષાદ્ ઉભયં ત્વ્ ઇદમ્
એ જ રીતે, સુવર્ણા પણ તારી શક્તિથી પુત્રી બની, હે જગતના સ્વામી; એકબીજાની શક્તિના મિલનથી અને એ દોષથી બંનેનું જન્મ થયું છે.
વ્યભિચારાત્ સદોષં ચ અપત્યમ્ અભવચ્ છિવ શાપં દદુઃ સુરાઃ સર્વે તયોઃ શાન્તિં કુરુ પ્રભો
અયોગ્ય મિલનથી સંતાનમાં દોષ આવ્યો; શિવજી, બધા દેવોએ તેમને શાપ આપ્યો—હે પ્રભુ, બંનેને શાંતિ આપો.
તદગ્નિવચનાચ્ છંભુઃ પ્રોવાચેદં શુભોદયમ્
પછી અગ્નિના વચનથી શંભુએ શુભ અને કલ્યાણકારી વચન કહ્યાં.
મદ્વીર્યાદ્ અભવત્ ત્વત્તઃ સુવર્ણો ભૂરિવિક્રમઃ સમગ્રા ઋદ્ધયઃ સર્વાઃ સુવર્ણે ઽસ્મિન્ સમાહિતાઃ
મારી શક્તિ અને તારી તરફથી જે સુવર્ણ જન્મ્યો છે, તે બહુ પરાક્રમી છે; સર્વ સમૃદ્ધિ એ સુવર્ણમાં એકઠી થયેલી છે.
ભવિષ્યન્તિ ન સંદેહો વહ્ને શૃણુ વચો મમ ત્રયાણામ્ અપિ લોકાનાં પાવનઃ સ ભવિષ્યતિ
કોઈ સંશય નથી, હે અગ્નિ, મારા વચન સાંભળ: એ ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરનાર બનશે.
સ એવ ચામૃતં લોકે સ એવ સુરવલ્લભઃ સ એવ ભુક્તિમુક્તી ચ સ એવ મખદક્ષિણા
એ જ જગતમાં અમૃત છે, એ જ દેવોને પ્રિય છે, એ જ ભોગ અને મોક્ષ છે, અને એ જ યજ્ઞની દક્ષિણા છે.
સ એવ રૂપં સર્વસ્ય ગુરૂણામ્ અપ્ય્ અસૌ ગુરુઃ વીર્યં શ્રેષ્ઠતમં વિદ્યાદ્ વીર્યં મત્તો યદ્ ઉત્તમમ્
એ જ સર્વનું સ્વરૂપ છે; ગુરુઓમાં પણ એ ગુરુ છે. એનું પરાક્રમ સર્વોત્તમ છે, અને એ શ્રેષ્ઠ શક્તિ મારી તરફથી છે.
વિશેષતસ્ ત્વયિ ક્ષિપ્તં તસ્ય કા સ્યાદ્ વિચારણા હીનં તેન વિના સર્વં સંપૂર્ણાસ્ તેન સંપદઃ
વિશેષ કરીને, જ્યારે એ તારી અંદર છે, તો શું વિચાર કરવાની જરૂર છે? એ વિના બધું અધૂરું છે; એથી જ સર્વ સંપત્તિ પૂર્ણ થાય છે.
જીવન્તો ઽપિ મૃતાઃ સર્વે સુવર્ણેન વિના નરાઃ નિર્ગુણો ઽપિ ધની માન્યઃ સગુણો ઽપ્ય્ અધનો નહિ
સુવર્ણ વિના બધા મનુષ્યો જીવતા હોવા છતાં પણ મૃત સમાન છે; ગુણ વિના પણ ધનવાન માન્ય છે, પણ ગુણવાન ગરીબ માન્ય નથી.
તસ્માન્ નાતઃ પરં કિંચિત્ સુવર્ણાદ્ ધિ ભવિષ્યતિ તથા ચૈષા સુવર્ણાપિ સ્યાદ્ ઉત્કૃષ્ટાપિ ચઞ્ચલા
આથી, સુવર્ણથી વધુ કશું જ નથી; પણ સુવર્ણા, ભલે શ્રેષ્ઠ હોય, છતાં ચંચળ છે.
અનયા વીક્ષિતં સર્વં ન્યૂનં પૂર્ણં ભવિષ્યતિ તપસા જપહોમૈશ્ ચ યેયં પ્રાપ્યા જગત્ત્રયે
એના દ્વારા જોવામાં આવતું બધું, અધૂરું હોય કે પૂર્ણ, પૂર્ણતામાં ફેરવાઈ જાય છે; તપ, જપ અને હવનથી એ ત્રણેય લોકમાં પ્રાપ્ત થાય છે.
તસ્યાઃ પ્રભાવં પ્રાશસ્ત્યમ્ અગ્ને કિંચિચ્ ચ કીર્ત્યતે સર્વત્ર યા તુ સંતિષ્ઠેદ્ આયાતુ વિચરિષ્યતિ
એની શક્તિ અને મહિમા, હે અગ્નિ, થોડીક વખાણવામાં આવે છે; જ્યાં જ્યાં એ રહે છે, ત્યાં એ આવી શકે અને ફરવા જાય છે.
સુવર્ણા કમલા સાક્ષાત્ પવિત્રા ચ ભવિષ્યતિ અદ્ય પ્રભૃત્ય્ આત્મજયોસ્ તથા સ્વૈરં વિચેષ્ટતોઃ
સુવર્ણા કમલા સ્વરૂપે અને પવિત્ર બનશે; આજથી બંને સંતાનો સ્વેચ્છાએ વર્તી શકે.
તથાપિ ચૈતયોઃ પુણ્યં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ
છતાં પણ, એ બંનેનું પુણ્ય ન તો પહેલાં થયું છે, ન તો પછી થશે.
એવમ્ ઉક્ત્વા તતઃ શંભુઃ સાક્ષાત્ તત્રાભવચ્ છિવઃ લિઙ્ગરૂપેણ સર્વેષાં લોકાનાં હિતકામ્યયા
આ રીતે કહીને શંભુ ત્યાં સીધા શિવરૂપે, લિંગ સ્વરૂપે, સર્વ લોકના કલ્યાણ માટે પ્રગટ થયા.
વરાન્ પ્રાપ્ય સુતાભ્યાં સ અગ્નિસ્ તુષ્ટો ઽભવત્ તતઃ સ્વભર્ત્રા ચ સુવર્ણા સા ધર્મેણાગ્નિસુતા મુદા
પોતાના બે પુત્રો દ્વારા વરદાન મળતાં અગ્નિદેવ પ્રસન્ન થયા; અને અગ્નિકન્યા સુવર્ણા પણ પોતાના પતિ સાથે ધર્મપૂર્વક આનંદિત થઈ.
વર્તયામ્ આસ પુત્રો ઽપિ વહ્નેઃ સંકલ્પયા મુદા એતસ્મિન્ન્ અન્તરે સ્વર્ણામ્ અગ્નેર્ દુહિતરં મુને
અગ્નિના પુત્રે પણ આનંદપૂર્વક પોતાનું સંકલ્પ પૂર્ણ કર્યો; એ જ સમયે, હે મુનિ, અગ્નિની પુત્રી સુવર્ણા—
પરિભૂય ચ ધર્મં તં શાર્દૂલો દાનવેશ્વરઃ અહરદ્ ભાગ્યસૌભાગ્યવિલાસવસતિં છલાત્
—ધર્મને અવગણીને દાનવોના રાજા શાર્દૂલએ છેતરપિંડીથી, સૌભાગ્ય અને સૌંદર્યની સ્વામી સુવર્ણાને અપહરણ કરી લીધી.
નીતા રસાતલં તેન સુવર્ણા લોકવિશ્રુતા જામાતાગ્નેઃ સ ધર્મશ્ ચ અગ્નિશ્ ચૈવ સ હવ્યવાટ્
વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ સુવર્ણાને એ શાર્દૂલે પાતાળમાં લઈ ગયો; એટલે અગ્નિના જમાઈ ધર્મ અને અગ્નિદેવ, જે હવ્યવાહન છે—
વિષ્ણવે લોકનાથાય સ્તુત્વા ચૈવ પુનઃ પુનઃ કાર્યવિજ્ઞાપનં ચોભૌ ચક્રતુઃ પ્રભવિષ્ણવે
—બન્નેએ વારંવાર વિશ્વના સ્વામી વિષ્ણુની સ્તુતિ કરી અને પોતાનું કાર્ય વિનંતીરૂપે પ્રભુ વિષ્ણુને રજૂ કર્યું.
તતશ્ ચક્રેણ ચિચ્છેદ શાર્દૂલસ્ય શિરો હરિઃ સાનીતા વિષ્ણુના દેવી સુવર્ણા લોકસુન્દરી
પછી હરિએ પોતાના ચક્રથી શાર્દૂલનું શિર કાપી નાખ્યું; અને દેવીઓમાં શ્રેષ્ઠ, લોકસુંદર સુવર્ણાને વિષ્ણુ પાછી લાવ્યો.