અન્યોન્યરેતોવ્યતિષઙ્ગદોષાદ્ અગ્નેર્ અપત્યમ્ ઉભયં તથૈવ પુત્રઃ સુવર્ણો બહુરૂપરૂપી રૂપાણિ કૃત્વા સુરસત્તમાનામ્
પરસ્પર બીજના મિલનથી બંને અગ્નિના સંતાન બન્યા; એ જ રીતે સુવર્ણ, પુત્ર, અનેક રૂપ ધારણ કરીને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રૂપો ધારણ કરતો રહ્યો.
ઇન્દ્રસ્ય વાયોર્ ધનદસ્ય ભાર્યાં જલેશ્વરસ્યાપિ મુનીશ્વરાણામ્ ભાર્યાસ્ તુ ગચ્છત્ય્ અનિશં સુવર્ણો યસ્યાઃ પ્રિયં યચ્ ચ વપુઃ સ કૃત્વા
સુવર્ણ જે ઇચ્છે ત્યાં એ ઇન્દ્ર, વાયુ, કુબેર, જલના દેવ અને મહાન ઋષિઓની પ્રિય પત્નીનું રૂપ અને સૌંદર્ય ધારણ કરીને જતો.
યાતિ ક્વચિચ્ ચાપિ કવેસ્ તનૂજસ્ તદ્ભર્તૃરૂપં ચ પતિવ્રતાસુ કૃત્વાનિશં તાભિર્ ઉદારભાવઃ કુર્વન્ કૃતાર્થં મદનં સ રેમે
ક્યારેક કવિનો પુત્ર પતિવ્રતા સ્ત્રીઓમાં પતિનું રૂપ ધારણ કરીને, હંમેશા ઉદારભાવથી, તેમની સાથે ઈચ્છા પૂર્ણ કરીને આનંદ માણતો.
કૃત્વા ગતા ક્વાપિ ચૈવં સુવર્ણા ધર્મસ્ય ભાર્યાપિ સુવર્ણનામ્ની સ્વાહાસુતા સ્વૈરિણી સા બભૂવ યસ્યાપિ યસ્યાપિ મનોગતા યા
એ રીતે કર્યા પછી, સુવર્ણા, ધર્મની પત્ની અને સ્વાહાની દીકરી, મનમાં જે ઇચ્છે ત્યાં નિર્ભયપણે જતી રહી.
ભાર્યાસ્વરૂપા સૈવ ભૂત્વા સુવર્ણા રેમે પતીન્ માનુષાન્ આસુરાંશ્ ચ દેવાન્ ઋષીન્ પિતૃરૂપાંસ્ તથાન્યાન્ રૂપૌદાર્યસ્થૈર્યગામ્ભીર્યયુક્તાન્
પત્નીનું રૂપ ધારણ કરીને, સુવર્ણા મનુષ્યો, અસુરો, દેવો, ઋષિઓ, પિતૃઓ અને અન્ય સૌંદર્ય, ઉદારતા, સ્થિરતા અને ગંભીરતા ધરાવનારા પતિઓ સાથે આનંદ માણતી.
યાભિપ્રેતા યસ્ય દેવસ્ય ભાર્યા તદ્રૂપા સા રમતે તેન સાર્ધમ્ નાનાભેદૈઃ કરણૈશ્ ચાપ્ય્ અનેકૈર્ આકર્ષન્તી તન્મનઃ કામસિદ્ધિમ્
જે દેવને જે દેવી પત્ની તરીકે પસંદ હોય એનું જ રૂપ ધારણ કરીને, સુવર્ણા એ દેવ સાથે આનંદ માણતી, અનેક રીતો અને ઉપાયોથી તેનું મન આકર્ષતી અને તેની ઈચ્છા પૂર્ણ કરતી.
એવં સુવર્ણસ્ય નિરીક્ષ્ય ચેષ્ટામ્ અગ્નેઃ સૂનોઃ પુત્રિકાયાસ્ તથાગ્નેઃ સર્વે ચ શેપુઃ કુપિતાસ્ તદાગ્નેઃ પુત્રં ચ પુત્રીં ચ સુરાસુરાસ્ તે
આ રીતે અગ્નિના પુત્ર અને પુત્રી સુવર્ણાની આ ચાલ-ચાલાકી જોઈને બધા દેવો અને અસુરો ગુસ્સે થઈ ગયા અને બંનેને શાપ આપ્યો.
કૃતં યદ્ એતદ્ વ્યભિચારરૂપં યચ્ છદ્મના વર્તનં પાપરૂપમ્ તસ્માત્ સુતસ્ તે વ્યભિચારવાંશ્ ચ સર્વત્ર ગામી જાયતાં હવ્યવાહ
આ જે થયું એ દોષ અને છેતરપિંડીનું કામ છે, પાપરૂપ છે; તેથી, હવ્યો વહન કરનાર, તારો પુત્ર હંમેશા ભટકતો અને દોષી બની રહે.
તથા સુવર્ણાપિ ન ચૈકનિષ્ઠા ભૂયાદ્ અગ્ને નૈકતૃપ્તા બહૂંશ્ ચ નાનાજાતીન્ નિન્દિતાન્ દેહભાજો ભજિત્રી સ્યાદ્ એષ દોષશ્ ચ પુત્ર્યાઃ
એ જ રીતે, સુવર્ણા પણ એક જ પતિમાં સ્થિર ન રહે, અગ્નિ, એકથી સંતોષાય નહીં; અનેક જાતિના અને નિંદનીય રૂપ ધરાવનારા સાથે સંબંધ રાખે—આ તારી પુત્રીનો દોષ રહે.
ઇત્ય્ એતચ્ છાપવચનં શ્રુત્વાગ્નિર્ અતિભીતવત્ મામ્ અભ્યેત્ય તદોવાચ નિષ્કૃતિં વદ પુત્રયોઃ
આ શાપના શબ્દો સાંભળી, અગ્નિ બહુ ડરીને મારી પાસે આવ્યો અને કહ્યું, 'મારા પુત્ર અને પુત્રી માટે પ્રાયશ્ચિત્ત શું છે, એ કહો.'
તદાહમ્ અબ્રવં વહ્ને ગૌતમીં ગચ્છ શંકરમ્ સ્તુત્વા તત્ર મહાબાહો નિવેદય જગત્પતેઃ
ત્યારે મેં કહ્યું, 'વહ્નિ, તું ગૌતમીને જઈને ત્યાં શંકરને ભજ અને જગતના સ્વામી પાસે આ વાત રજૂ કર.'
માહેશ્વરેણ વીર્યેણ તવ દેહસ્થિતેન ચ એવંવિધં ત્વ્ અપત્યં તે જાતં વહ્ને તતો ભવાન્
મહેશ્વરનું શક્તિ અને તારા શરીરમાં રહેલું વીર્યથી જ આવું સંતાન તને મળ્યું છે, વહ્નિ; તેથી, તું—
નિવેદયસ્વ દેવાય દેવાનાં શાપમ્ ઈદૃશમ્ સ્વાપત્યરક્ષણાયાસૌ શંભુઃ શ્રેયઃ કરિષ્યતિ
—આ શાપની વાત દેવોના દેવને જણાવ, જેથી શંભુ તારા સંતાનનું કલ્યાણ અને રક્ષા કરે.
સ્તુહિ દેવં ચ દેવીં ચ ભક્ત્યા પ્રીતો ભવેચ્ છિવઃ તતસ્ ત્વ્ અપત્યવિષયે પ્રિયાન્ કામાન્ અવાપ્સ્યસિ
દેવ અને દેવીને ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કર; શિવ પ્રસન્ન થશે અને પછી તને સંતાન વિષે મનગમતી ઈચ્છાઓ મળશે.
તતો મદ્વચનાદ્ અગ્નિર્ ગઙ્ગાં ગત્વા મહેશ્વરમ્ તુષ્ટાવ નિયતો વાક્યૈઃ સ્તુતિભિર્ વેદસંમિતૈઃ
પછી, મારી વાત પ્રમાણે, અગ્નિ ગંગા પાસે ગયો અને ત્યાં મહેશ્વરની વેદમય સ્તુતિઓથી ભક્તિપૂર્વક ઉપાસના કરી.
વિશ્વસ્ય જગતો ધાતા વિશ્વમૂર્તિર્ નિરઞ્જનઃ આદિકર્તા સ્વયંભૂશ્ ચ તં નમામિ જગત્પતિમ્
હું એ જગતના સ્વામી, જગતના સર્જનહાર, સર્વરૂપ, નિર્દોષ, સૃષ્ટિના આરંભક અને સ્વયં જન્મેલા ભગવાનને વંદન કરું છું.
યો ઽગ્નિર્ ભૂત્વા સંહરતિ સ્રષ્ટા વૈ જલરૂપતઃ સૂર્યરૂપેણ યઃ પાતિ તં નમામિ ચ ત્ર્યમ્બકમ્
જે અગ્નિ બની સર્વને સંહાર કરે છે, જે જળરૂપે સર્જન કરે છે અને જે સૂર્યરૂપે રક્ષા કરે છે—એ ત્ર્યંબકને હું વંદન કરું છું.
તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્ અનન્તઃ શંભુર્ અવ્યયઃ વરેણ ચ્છન્દયામ્ આસ પાવકં સુરપૂજિતમ્
પછી અનંત, કલ્યાણમય અને અવિનાશી ભગવાન પ્રસન્ન થયા અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત અગ્નિને મનગમતો વર આપ્યો.
સ વિનીતઃ શિવં પ્રાહ તવ વીર્યં મયિ સ્થિતમ્ તેન જાતઃ સુતો રમ્યઃ સુવર્ણો લોકવિશ્રુતઃ
અગ્નિએ વિનમ્રતાથી શિવજીને કહ્યું: 'તમારી શક્તિ મારામાં છે; એથી જ એક સુંદર અને લોકપ્રસિદ્ધ પુત્ર સુવર્ણ જન્મ્યો છે.'
તથા સુવર્ણા પુત્રી ચ તસ્માદ્ એવ જગત્પ્રભો અન્યોન્યવીર્યસઙ્ગાચ્ ચ તદ્દોષાદ્ ઉભયં ત્વ્ ઇદમ્
એ જ રીતે, સુવર્ણા પણ તારી શક્તિથી પુત્રી બની, હે જગતના સ્વામી; એકબીજાની શક્તિના મિલનથી અને એ દોષથી બંનેનું જન્મ થયું છે.
વ્યભિચારાત્ સદોષં ચ અપત્યમ્ અભવચ્ છિવ શાપં દદુઃ સુરાઃ સર્વે તયોઃ શાન્તિં કુરુ પ્રભો
અયોગ્ય મિલનથી સંતાનમાં દોષ આવ્યો; શિવજી, બધા દેવોએ તેમને શાપ આપ્યો—હે પ્રભુ, બંનેને શાંતિ આપો.
તદગ્નિવચનાચ્ છંભુઃ પ્રોવાચેદં શુભોદયમ્
પછી અગ્નિના વચનથી શંભુએ શુભ અને કલ્યાણકારી વચન કહ્યાં.
મદ્વીર્યાદ્ અભવત્ ત્વત્તઃ સુવર્ણો ભૂરિવિક્રમઃ સમગ્રા ઋદ્ધયઃ સર્વાઃ સુવર્ણે ઽસ્મિન્ સમાહિતાઃ
મારી શક્તિ અને તારી તરફથી જે સુવર્ણ જન્મ્યો છે, તે બહુ પરાક્રમી છે; સર્વ સમૃદ્ધિ એ સુવર્ણમાં એકઠી થયેલી છે.
ભવિષ્યન્તિ ન સંદેહો વહ્ને શૃણુ વચો મમ ત્રયાણામ્ અપિ લોકાનાં પાવનઃ સ ભવિષ્યતિ
કોઈ સંશય નથી, હે અગ્નિ, મારા વચન સાંભળ: એ ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરનાર બનશે.
સ એવ ચામૃતં લોકે સ એવ સુરવલ્લભઃ સ એવ ભુક્તિમુક્તી ચ સ એવ મખદક્ષિણા
એ જ જગતમાં અમૃત છે, એ જ દેવોને પ્રિય છે, એ જ ભોગ અને મોક્ષ છે, અને એ જ યજ્ઞની દક્ષિણા છે.
સ એવ રૂપં સર્વસ્ય ગુરૂણામ્ અપ્ય્ અસૌ ગુરુઃ વીર્યં શ્રેષ્ઠતમં વિદ્યાદ્ વીર્યં મત્તો યદ્ ઉત્તમમ્
એ જ સર્વનું સ્વરૂપ છે; ગુરુઓમાં પણ એ ગુરુ છે. એનું પરાક્રમ સર્વોત્તમ છે, અને એ શ્રેષ્ઠ શક્તિ મારી તરફથી છે.
વિશેષતસ્ ત્વયિ ક્ષિપ્તં તસ્ય કા સ્યાદ્ વિચારણા હીનં તેન વિના સર્વં સંપૂર્ણાસ્ તેન સંપદઃ
વિશેષ કરીને, જ્યારે એ તારી અંદર છે, તો શું વિચાર કરવાની જરૂર છે? એ વિના બધું અધૂરું છે; એથી જ સર્વ સંપત્તિ પૂર્ણ થાય છે.
જીવન્તો ઽપિ મૃતાઃ સર્વે સુવર્ણેન વિના નરાઃ નિર્ગુણો ઽપિ ધની માન્યઃ સગુણો ઽપ્ય્ અધનો નહિ
સુવર્ણ વિના બધા મનુષ્યો જીવતા હોવા છતાં પણ મૃત સમાન છે; ગુણ વિના પણ ધનવાન માન્ય છે, પણ ગુણવાન ગરીબ માન્ય નથી.
તસ્માન્ નાતઃ પરં કિંચિત્ સુવર્ણાદ્ ધિ ભવિષ્યતિ તથા ચૈષા સુવર્ણાપિ સ્યાદ્ ઉત્કૃષ્ટાપિ ચઞ્ચલા
આથી, સુવર્ણથી વધુ કશું જ નથી; પણ સુવર્ણા, ભલે શ્રેષ્ઠ હોય, છતાં ચંચળ છે.
અનયા વીક્ષિતં સર્વં ન્યૂનં પૂર્ણં ભવિષ્યતિ તપસા જપહોમૈશ્ ચ યેયં પ્રાપ્યા જગત્ત્રયે
એના દ્વારા જોવામાં આવતું બધું, અધૂરું હોય કે પૂર્ણ, પૂર્ણતામાં ફેરવાઈ જાય છે; તપ, જપ અને હવનથી એ ત્રણેય લોકમાં પ્રાપ્ત થાય છે.