તત્રૈષાં પિણ્ડદાનેન પિતૄણાં પ્રીણનેન ચ કિંચિત્ સુવર્ણદાનેન તતઃ પુત્રો ભવેદ્ ધ્રુવમ્
ત્યાં પિંડદાન કરીને અને પિતૃઓને પ્રસન્ન કરીને, ખાસ કરીને સોનુ દાન આપવાથી, નિશ્ચિતપણે પુત્રની પ્રાપ્તિ થાય છે.
યે ન્યાસાદ્યપહર્તારો રત્નાપહ્નવકારકાઃ શ્રાદ્ધકર્મવિહીનાશ્ ચ તેષાં વંશો ન વર્ધતે
જે લોકો જમા કરેલા વસ્તુઓ ચોરી કરે છે, રત્નો છુપાવે છે અથવા શ્રાદ્ધકર્મને અવગણે છે, તેમના વંશમાં ક્યારેય વૃદ્ધિ થતી નથી.
દોષિણાં તુ પરેતાનાં ગતિર્ એષા ભવેદ્ ઇતિ સંતતિર્ જાયતાં શ્લાઘ્યા જીવતાં તીર્થસેવનાત્
પાપ કરનારાઓને મૃત્યુ પછી આ જ માર્ગ મળે છે; પણ પવિત્ર તીર્થોની સેવા કરવાથી જીવતાં લોકોમાં પ્રશંસનીય વંશ જન્મે છે.
સંગમે દિતિગઙ્ગાયાઃ સ્નાત્વા સિદ્ધેશ્વરં પ્રભુમ્ અનાદ્યપારમ્ અજરં ચિત્સદાનન્દવિગ્રહમ્
દિતી અને ગંગાના સંગમે સ્નાન કર્યા પછી, સિદ્ધેશ્વર ભગવાનનું પૂજન કરવું જોઈએ, જે અનાદિ, અનંત, કદી ન બગડતા, ચેતન અને આનંદથી ભરપૂર સ્વરૂપ ધરાવે છે.
દેવર્ષિસિદ્ધગન્ધર્વયોગીશ્વરનિષેવિતમ્ લિઙ્ગાત્મકં મહાદેવં જ્યોતિર્મયમ્ અનામયમ્
આ મહાદેવ લિંગરૂપે, પ્રકાશથી ભરપૂર અને દુઃખરહિત છે, અને દેવો, ઋષિઓ, સિદ્ધો, ગંધર્વો અને યોગીઓએ તેમની સેવા કરી છે.
પૂજયિત્વોપચારૈશ્ ચ નિત્યં ભક્ત્યા યતવ્રતઃ સ્તોત્રેણાનેન યઃ સ્તૌતિ ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ
જે વ્યક્તિ નિયમ અને ભક્તિપૂર્વક દરરોજ ઉપચારોથી પૂજા કરે છે અને ચતુર્દશી તથા અષ્ટમીના દિવસે આ સ્તોત્રથી સ્તુતિ કરે છે—
યથાશક્ત્યા સ્વર્ણદાનં બ્રાહ્મણાનાં ચ ભોજનમ્ યઃ કરોત્ય્ અત્ર ગઙ્ગાયાં સ પુત્રશતમ્ આપ્નુયાત્
—અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે ત્યાં ગંગા કાંઠે સોનુ દાન કરે છે અને બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે છે, તેને શતપુત્રની પ્રાપ્તિ થાય છે.
સંપ્રાપ્ય સકલાન્ કામાન્ અન્તે શિવપુરં વ્રજેત્ સ્તોત્રેણાનેન યઃ કશ્ચિદ્ યત્ર ક્વાપિ સ્તવીતિ મામ્ ષણ્માસાત્ પુત્રમ્ આપ્નોતિ અપિ વન્ધ્યાપ્ય્ અશઙ્કિતમ્
જે આ સ્તોત્રથી જ્યાં પણ સ્તુતિ કરે છે, તે સર્વ ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરી અંતે શિવપુરીમાં જાય છે; અને જો કોઈ સ્ત્રી વંધ્યા હોય તો પણ, નિશ્ચયથી છ મહિને પુત્ર પામે છે.
તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં પુત્રતીર્થમ્ ઉદાહૃતમ્ તત્ર તુ સ્નાનદાનાદ્યૈઃ સર્વકામાન્ અવાપ્નુયાત્
તે સમયે એ તીર્થને પુત્રતીર્થ કહેવામાં આવ્યું; ત્યાં સ્નાન અને દાન વગેરેથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
મરુદ્ભિઃ સહ મૈત્ર્યેણ મિત્રતીર્થં તદ્ ઉચ્યતે નિષ્પાપત્વેન ચેન્દ્રસ્ય શક્રતીર્થં તદ્ ઉચ્યતે
મરુદગણ સાથે મિત્રતા હોવાથી તેને મિત્રતીર્થ કહે છે; અને ઇન્દ્રના પાપરહિતપણાથી તેને શક્રતીર્થ કહે છે.
ઐન્દ્રીં શ્રિયં યત્ર લેભે તત્ તીર્થં કમલાભિધમ્ એતાનિ સર્વતીર્થાનિ સર્વાભીષ્ટપ્રદાનિ હિ
જ્યાં ઇન્દ્રે વૈભવ મેળવ્યું, એ તીર્થ કમલતીર્થ તરીકે ઓળખાય છે; આ સર્વ તીર્થો સર્વ મનોચાહિત ફળ આપે છે.
સર્વં ભવિષ્યતીત્ય્ ઉક્ત્વા શિવશ્ ચાન્તરધીયત કૃતકૃત્યાશ્ ચ તે જગ્મુઃ સર્વ એવ યથાગતમ્ તીર્થાનાં પુણ્યદં તત્ર લક્ષમ્ એકં પ્રકીર્તિતમ્
'બધું થશે' એમ કહીને શિવજી અદૃશ્ય થઈ ગયા; અને જે લોકો પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરી ચૂક્યા હતા, તેઓ જેમ આવ્યા તેમ પાછા ગયા. ત્યાં લાખ જેટલા પવિત્ર તીર્થો પુણ્યદાયક ગણાય છે.
યમતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં પિતૄણાં પ્રીતિવર્ધનમ્ દૃષ્ટાદૃષ્ટેષ્ટદં સર્વદેવર્ષિગણસેવિતમ્
યમતીર્થ તરીકે પ્રસિદ્ધ એ સ્થાન પિતૃઓને પ્રસન્ન કરે છે, દેખાતા અને અદૃશ્ય સર્વ ઇચ્છાઓ આપે છે અને સર્વ દેવો તથા ઋષિઓએ તેની સેવા કરી છે.
તસ્ય પ્રભાવં વક્ષ્યામિ સર્વપાપપ્રણાશનમ્ અનુહ્રાદ ઇતિ ખ્યાતઃ કપોતો બલવાન્ અભૂત્
હવે હું એ તીર્થની મહિમા કહું છું, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે. અનુહ્રાદ નામનો એક શક્તિશાળી કબૂતર હતો.
તસ્ય ભાર્યા હેતિનામ્ની પક્ષિણી કામરૂપિણી મૃત્યોઃ પૌત્રો હ્ય્ અનુહ્રાદો દૌહિત્રી હેતિર્ એવ ચ
તેની પત્ની હેતિ નામની પંખી હતી, જે ઈચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકતી હતી. અનુહ્રાદ યમરાજનો પૌત્ર હતો અને હેતિ તેની દોહિત્રી હતી.
કાલેનાથ તયોઃ પુત્રાઃ પૌત્રાશ્ ચૈવ બભૂવિરે તસ્ય શત્રુશ્ ચ બલવાન્ ઉલૂકો નામ પક્ષિરાટ્
સમય જતાં, તેમને પુત્રો અને પૌત્રો થયા. તેનો દુશ્મન એક બલવાન ઘુવડ હતો, જે પંખીઓનો રાજા હતો.
તસ્ય પુત્રાશ્ ચ પૌત્રાશ્ ચ આગ્નેયાસ્ તે બલોત્કટાઃ તયોશ્ ચ વૈરમ્ અભવદ્ બહુકાલં દ્વિજન્મનોઃ
એ ઘુવડને પણ પુત્રો અને પૌત્રો હતા, જે અગ્નિ જેવાં પ્રખર અને શક્તિશાળી હતા. આ બંને દ્વિજપક્ષીઓ વચ્ચે લાંબા સમયથી વૈર હતું.
ગઙ્ગાયા ઉત્તરે તીરે કપોતસ્યાશ્રમો ઽભવત્ તસ્યાશ્ ચ દક્ષિણે કૂલ ઉલૂકો નામ પક્ષિરાટ્
ગંગાના ઉત્તર કાંઠે કબૂતરનું આશ્રમ હતું અને દક્ષિણ કાંઠે ઘુવડ પંખી રાજાનું નિવાસ હતું.
વાસં ચક્રે તત્ર પુત્રૈઃ પૌત્રૈશ્ ચ દ્વિજસત્તમ તયોશ્ ચ યુદ્ધમ્ અભવદ્ બહુકાલં વિરુદ્ધયોઃ
એ મહાન દ્વિજ, તેણે ત્યાં પોતાના પુત્રો અને પૌત્રો સાથે વસવાટ કર્યો. બંને વચ્ચે લાંબા સમય સુધી ઝઘડો ચાલ્યો.
પુત્રૈઃ પૌત્રૈશ્ ચ વૃતયોર્ બલિનોર્ બલિભિઃ સહ ઉલૂકો વા કપોતો વા નૈવાપ્નોતિ જયાજયૌ
પુત્રો, પૌત્રો અને અન્ય બળવાન સાથીઓ સાથે બંને શક્તિશાળી પક્ષીઓ લડ્યા, પણ ન તો ઘુવડ અને ન તો કબૂતર જીત્યા કે હાર્યા.
કપોતો યમમ્ આરાધ્ય મૃત્યું પૈતામહં તથા યામ્યમ્ અસ્ત્રમ્ અવાપ્યાથ સર્વેભ્યો ઽપ્ય્ અધિકો ઽભવત્
કબૂતરે યમરાજને પ્રસન્ન કરી યમાસ્ત્ર મેળવ્યું અને એથી બધા કરતાં વધારે શક્તિશાળી બન્યો.
તથોલૂકો ઽગ્નિમ્ આરાધ્ય બલવાન્ અભવદ્ ભૃશમ્ વરૈર્ ઉન્મત્તયોર્ યુદ્ધમ્ અભવચ્ ચાતિભીષણમ્
એ જ રીતે, ઘુવડે અગ્નિદેવની ઉપાસના કરી ખૂબ જ બળવાન બન્યો; પછી બંને ઉગ્રપક્ષીઓ વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું.
તત્રાગ્નેયમ્ ઉલૂકો ઽપિ કપોતાયાસ્ત્રમ્ આક્ષિપત્ કપોતો ઽપ્ય્ અથ પાશાન્ વૈ યામ્યાન્ આક્ષિપ્ય શત્રવે
ત્યાં ઘુવડે કબૂતર પર અગ્નિાસ્ત્ર ફેંક્યું અને કબૂતરે યમના પાશ પોતાના દુશ્મન પર ફેંક્યા.
ઉલૂકાયાથ દણ્ડં ચ મૃત્યુપાશાન્ અવાસૃજત્ પુનસ્ તદ્ અભવદ્ યુદ્ધં પુરાડિબકયોર્ યથા
પછી ઘુવડ માટે દંડ અને મૃત્યુના પાશ છોડી દેવામાં આવ્યા; ફરી એકવાર, કાગડો અને બગલાની જેમ યુદ્ધ થયું.
હેતિઃ કપોતકી દૃષ્ટ્વા જ્વલનં પ્રાપ્તમ્ અન્તિકે પતિવ્રતા મહાયુદ્ધે ભર્તુઃ સા દુઃખવિહ્વલા
કબૂતરની પત્ની હેતી, જ્યારે અગ્નિાસ્ત્ર નજીક આવી રહ્યું હતું, ત્યારે મહાયુદ્ધમાં પોતાના પતિ માટે દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ ગઈ.
અગ્નિના વેષ્ટ્યમાનાંશ્ ચ પુત્રાન્ દૃષ્ટ્વા વિશેષતઃ સા ગત્વા જ્વલનં હેતિસ્ તુષ્ટાવ વિવિધોક્તિભિઃ
ખાસ કરીને પોતાના પુત્રોને અગ્નિથી ઘેરાયેલા જોઈ, હેતી અગ્નિ પાસે ગઈ અને વિવિધ સ્તુતિઓથી તેની પ્રશંસા કરી.
રૂપં ન દાનં ન પરોક્ષમ્ અસ્તિ યસ્યાત્મભૂતં ચ પદાર્થજાતમ્ અશ્નન્તિ હવ્યાનિ ચ યેન દેવાઃ સ્વાહાપતિં યજ્ઞભુજં નમસ્યે
જેનું સ્વરૂપ દેખાતું નથી કે છુપાયેલું નથી, જે સર્વ વસ્તુઓમાં વ્યાપક છે, જેના દ્વારા દેવતાઓ હવન ગ્રહણ કરે છે, એવા સ્વાહાપતિ, યજ્ઞભોજન કરનારને હું વંદન કરું છું.
મુખભૂતં ચ દેવાનાં દેવાનાં હવ્યવાહનમ્ હોતારં ચાપિ દેવાનાં દેવાનાં દૂતમ્ એવ ચ
તે દેવતાઓનું મુખ છે, દેવતાઓ માટે હવન લાવનાર છે, દેવતાઓનો યજમાન છે અને દેવતાઓનો દૂત પણ છે.
તં દેવં શરણં યામિ આદિદેવં વિભાવસુમ્ અન્તઃ સ્થિતઃ પ્રાણરૂપો બહિશ્ ચાન્નપ્રદો હિ યઃ યો યજ્ઞસાધનં યામિ શરણં તં ધનંજયમ્
એવા દેવ, પ્રાચીન દેવ, વિભાવસુ, જે અંદર પ્રાણરૂપે અને બહાર અન્નદાતા છે, એવા યજ્ઞસાધક ધનંજયને હું શરણું જઉં છું.
અમોઘમ્ એતદ્ અસ્ત્રં મે ન્યસ્તં યુદ્ધે કપોતકિ યત્ર વિશ્રમયેદ્ અસ્ત્રં તન્ મે બ્રૂહિ પતિવ્રતે
મારું આ અસ્ત્ર નિષ્ફળ થતું નથી અને યુદ્ધમાં છોડાયું છે; હે પતિવ્રતા, એ અસ્ત્ર ક્યાં આરામ કરે એ મને કહો.