ઋતે યુદ્ધાન્ મહાબાહો શક્ર યુધ્યસ્વ નિર્ગતે મયિ તસ્માન્ નૈતદ્ એવં તવ યુક્તં ભવિષ્યતિ
મહાબાહુ, યુદ્ધ સિવાય તું લડીશ નહીં અને હું બહાર નીકળી જાઉં ત્યાર પછી જ લડજે. એટલે, હે શક્ર, તારો આ વલણ યોગ્ય નથી.
શતક્રતુઃ સહસ્રાક્ષઃ શચીભર્તા પુરંદરઃ વજ્રપાણિઃ સુરેન્દ્રસ્ ત્વં તે ન યુક્તં ભવેત્ પ્રભો
તુ તો શતક્રતુ, સહસ્રનેત્ર, શચીપતિ, પુરંદર, વજ્રધારી અને દેવોના રાજા છે; હે સ્વામી, આવું કરવું તને શોભતું નથી.
અથવા યુદ્ધકામસ્ ત્વં મમ નિષ્ક્રમણં યથા તથા કુરુ મહાબાહો માર્ગાદ્ અસ્માદ્ અપાસર
અથવા, જો તને યુદ્ધ કરવાની જ ઇચ્છા હોય તો, મહાબાહુ, મારી બહાર નીકળવાની વ્યવસ્થા કર અને મને આ રસ્તા પરથી દૂર કરી દે.
કુમાર્ગે ન પ્રવર્તન્તે મહાન્તો ઽપિ વિપદ્ગતાઃ અવિદ્યશ્ ચાપ્ય્ અશસ્ત્રશ્ ચ નૈવ ચાયુધસંગ્રહઃ
મહાન લોકો પણ મુશ્કેલીમાં હોય ત્યારે ખોટો રસ્તો પસંદ કરતા નથી; અજ્ઞાન અને નિઃશસ્ત્ર માણસ સાથે કદી યુદ્ધ કરવું નહીં.
ત્વં વિદ્યાવાન્ વજ્રપાણે માં નિઘ્નન્ કિં ન લજ્જસે કુર્વન્તિ ગર્હિતં કર્મ ન કુલીનાઃ કદાચન
હે વજ્રધારી, તું તો વિદ્વાન છે, છતાં મને મારવામાં તને શરમ નથી આવતી? સજ્જન લોકો ક્યારેય નિંદનીય કામ કરતા નથી.
હત્વા વા કિં તુ જાયેત યશો વા પુણ્યમ્ એવ વા વધ્યન્તે ભ્રાતરઃ કામાદ્ ગર્ભસ્થાઃ કિં નુ પૌરુષમ્
મારીને કે ભાઈઓને ઇચ્છાથી ગર્ભમાં જ મારીને શું યશ કે પુણ્ય મળે? એમાં શું પુરુષાર્થ છે?
યદિ વા યુદ્ધભક્તિસ્ તે મયિ ભ્રાતર્ અસંશયમ્ તતો મુષ્ટિં પુરસ્કૃત્ય વજ્રિણે ઽસૌ વ્યવસ્થિતઃ
જો તારી યુદ્ધની ભાવના ખરેખર મારી સામે છે, હે ભાઈ, તો હું નિઃશંકપણે મુઠી બાંધીને તારી સામે ઊભો છું, હે વજ્રધારી.
બાલઘાતી બ્રહ્મઘાતી તથા વિશ્વાસઘાતકઃ એવંભૂતં ફલં શક્ર કસ્માન્ માં હન્તુમ્ ઉદ્યતઃ
બાળકહંત, બ્રાહ્મણહંત અને વિશ્વાસઘાતી—એવા માણસને જે ફળ મળે છે, એ જ ફળ તને મળશે. તો હે શક્ર, તું મને મારવા કેમ ઉદ્યત થયો છે?
યસ્યાજ્ઞયા સર્વમ્ ઇદં વર્તતે સચરાચરમ્ સ હન્તા બાલકં માં વૈ કિં યશઃ કિં તુ પૌરુષમ્
જેની આજ્ઞાથી આખું જગત ચાલે છે, એ જ મને, એક બાળકને, મારી નાખે તો એમાં શું યશ કે પુરુષાર્થ છે?
એવં બ્રુવન્તં તં ગર્ભં ચિચ્છેદ કુલિશેન સઃ ક્રોધાન્ધાનાં લોભિનાં ચ ન ઘૃણા ક્વાપિ વિદ્યતે
એમ બોલતા, ઇન્દ્રે વજ્રથી એ ગર્ભને કાપી નાખ્યો; ક્રોધ અને લોભમાં અંધ થયેલા લોકોને ક્યાંય દયા રહેતી નથી.
ન મમાર તતો દુઃખાદ્ આહુસ્ તે ભ્રાતરો વયમ્ પુનશ્ ચિચ્છેદ તાન્ ખણ્ડાન્ મા વધીર્ ઇતિ ચાબ્રુવન્
એ દુઃખથી મર્યો નહીં; તેના ભાઈઓએ કહ્યું, 'અમે જીવંત છીએ.' ઇન્દ્રે ફરી કાપ્યા, તો તેઓએ કહ્યું, 'અમને મારીશ નહીં.'
વિશ્વસ્તાન્ માતૃગર્ભસ્થાન્ નિજભ્રાતૄઞ્ શતક્રતો દ્વેષવિધ્વસ્તબુદ્ધીનાં ન ચિત્તે કરુણાકણઃ
દ્વેષથી અંધ થયેલા ઇન્દ્રે, માતાના ગર્ભમાં રહેલા પોતાના વિશ્વાસુ ભાઈઓ માટે મનમાં રત્તી જેટલી દયાભાવના પણ રાખી નહીં.
એવં તુ ખણ્ડિતં ખણ્ડં હસ્તપાદાદિજીવવત્ નિર્વિકારં તતો દૃષ્ટ્વા સપ્તસપ્ત સુવિસ્મિતઃ
આ રીતે ગર્ભના ટુકડા થયા, દરેક ટુકડો હાથ-પગવાળો જીવંત રહ્યો; એ સાત સાત ભાગ જોઈને ઇન્દ્ર ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થયો.
એકવદ્ બહુરૂપાણિ ગર્ભસ્થાનિ શુભાનિ ચ રુદન્તિ બહુરૂપાણિ મા રુતેત્ય્ અબ્રવીદ્ ધરિઃ
એક હોવા છતાં એ ગર્ભ અનેક રૂપે, શુભ અને સુંદર બનીને, રડવા લાગ્યા; ત્યારે હરિએ કહ્યું, 'રડો નહીં.'
તતસ્ તે મરુતો જાતા બલવન્તો મહૌજસઃ ગર્ભસ્થા એવ તે ઽન્યોન્યમ્ ઊચુઃ શક્રં ગતભ્રમાઃ
પછી એ બધા મારુતો જન્મ્યા, બળવાન અને મહાશક્તિશાળી; ગર્ભમાં જ હોવા છતાં, તેઓએ પરસ્પર વાત કરી અને ભ્રમ દૂર કરીને ઇન્દ્રને સંબોધ્યા.
અગસ્ત્યં મુનિશાર્દૂલં માતા યસ્યાશ્રમે સ્થિતા અસ્મત્પિતા તવ ભ્રાતા સખ્યં તે બહુ મન્યતે
અગસ્ત્ય, જે મહર્ષિ છે, તેમના આશ્રમમાં અમારી માતા રહી છે; અમારા પિતા, જે તારા ભાઈ છે, તારી મિત્રતાને ખૂબ મૂલ્ય આપે છે.
અસ્માન્ ઉપરિ સસ્નેહં મનસ્ તે વિદ્મહે મુને ન યત્ કરોતિ શ્વપચઃ પ્રવૃત્તસ્ તત્ર વજ્રધૃક્
હે મુનિ, અમને ખબર છે કે તમારું મન અમારા પર પ્રેમાળ છે; જેવું કામ એક અછૂત કરે છે, એવું તો ઇન્દ્ર પણ નથી કરતો.
ઇત્ય્ એતદ્ વચનં શ્રુત્વા અગસ્ત્યો ઽગાત્ સસંભ્રમઃ દિતિં સંબોધયામ્ આસ વ્યથિતાં ગર્ભવેદનાત્
આ શબ્દો સાંભળીને અગસ્ત્યજી ઘબડીને ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા અને ગર્ભની પીડાથી દુઃખી દિતીને સંભળાવ્યા.
તત્રાગસ્ત્યઃ શચીકાન્તમ્ અશપત્ કુપિતો ભૃશમ્
ત્યાં અગસ્ત્યજી ખૂબ ગુસ્સે થઈને શચીપતિ ઇન્દ્રને શાપ આપ્યો.
સંગ્રામે રિપવઃ પૃષ્ઠં પશ્યેયુસ્ તે સદા હરે જીવતામ્ એવ મરણમ્ એતદ્ એવ હિ માનિનામ્ પૃષ્ઠં પલાયમાનાનાં યત્ પશ્યન્ત્ય્ અહિતા રણે
હે હરિ, યુદ્ધમાં તારા દુશ્મનો હંમેશા તારો પીઠ જ જુએ, કેમ કે ગર્વીલો માણસ યુદ્ધમાં પીઠ ફેરવીને ભાગે ત્યારે એ જીવતો જ મરી જાય છે.
સાપિ તં ગર્ભસંસ્થં ચ શશાપેન્દ્રં રુષા દિતિઃ
દિતીએ ગુસ્સામાં, પોતાના ગર્ભમાં રહેલા ઇન્દ્રને પણ શાપ આપ્યો.
ન પૌરુષં કૃતં તસ્માચ્ છાપો ઽયં ભવિતા તવ સ્ત્રીભિઃ પરિભવં પ્રાપ્ય રાજ્યાત્ પ્રભ્રશ્યસે હરે
કોઈ પુરુષાર્થ ન થયો હોવાથી, આ શાપ તને લાગશે; સ્ત્રીઓ પાસેથી અપમાન ભોગવીને, હે હરિ, તું તારો રાજ્ય ગુમાવશે.
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે તત્ર કશ્યપો વૈ પ્રજાપતિઃ પ્રાયાચ્ ચ વ્યથિતો ઽગસ્ત્યાચ્ છ્રુત્વા શક્રવિચેષ્ટિતમ્ ગર્ભાન્તરગતઃ શક્રઃ પિતરં પ્રાહ ભીતવત્
એ દરમિયાન ત્યાં પ્રજાપતિ કશ્યપ આવ્યા, અગસ્ત્ય પાસેથી ઇન્દ્રના વર્તન વિશે સાંભળીને દુઃખી થયા; ગર્ભમાં રહેલા ઇન્દ્રે ડરીને પિતાને કહ્યું.
અગસ્ત્યાચ્ ચ દિતેશ્ ચૈવ બિભેમિ ક્રમિતું બહિઃ
મારે બહાર આવવાનો ભય છે, અગસ્ત્ય અને દિતી બંનેને લીધે.
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે પ્રાપ્ય કશ્યપો ઽપિ પ્રજાપતિઃ પુત્રકર્મ ચ તદ્ દૃષ્ટ્વા ગર્ભાન્તઃસ્થિતિમ્ એવ ચ દિતિશાપમ્ અગસ્ત્યસ્ય શ્રુત્વાસૌ દુઃખિતો ઽભવત્
એ વચ્ચે પ્રજાપતિ કશ્યપ આવ્યા, અને પુત્રના કર્મ તથા ગર્ભમાં રહેલા ઇન્દ્રને જોઈને, દિતીનો શાપ અને અગસ્ત્યના શબ્દો સાંભળીને દુઃખી થયા.
નિર્ગચ્છ શક્ર પુત્રૈતત્ પાપં કિં કૃતવાન્ અસિ ન નિર્મલકુલોત્પન્ના મનઃ કુર્વન્તિ પાતકે
બહાર આવ, હે ઇન્દ્ર; બેટા, તું કયું પાપ કર્યું છે? શુદ્ધ કુળમાં જન્મેલા લોકો ક્યારેય પાપમાં મન લગાવતા નથી.
સ નિર્ગતો વજ્રપાણિઃ સવ્રીડો ઽધોમુખો ઽબ્રવીત્ તન્મૂર્તિર્ એવ વદતિ સદસચ્ચેષ્ટિતં નૃણામ્
વજ્રધારી ઇન્દ્ર શરમાઈને, માથું ઝુકાવી બહાર આવ્યો અને બોલ્યો; માણસોના સારા-ખરા કર્મો તો તેમનાં ચહેરા પરથી જ જણાય છે.
યદ્ ઉક્તમ્ અત્ર શ્રેયઃ સ્યાત્ તત્કર્તાહમ્ અસંશયમ્
અહીં જે કંઈ સારું કહેવાયું છે, હું નિશ્ચયે તે કરિશ.
તતો મમાન્તિકં પ્રાયાલ્ લોકપાલૈઃ સ કશ્યપઃ સર્વં વૃત્તમ્ અથોવાચ પુનઃ પપ્રચ્છ માં સુરૈઃ
પછી કશ્યપ લોકપાળો સાથે મારા પાસે આવ્યા; તેમણે બધું જે બન્યું હતું તે કહ્યું અને દેવતાઓ સાથે ફરી મને પૂછ્યું.
દિતિગર્ભસ્ય વૈ શાન્તિં સહસ્રાક્ષવિશાપતામ્ ગર્ભસ્થાનાં ચ સર્વેષામ્ ઇન્દ્રેણ સહ મિત્રતામ્
દિતીના ગર્ભને શાંતિ મળે, ઇન્દ્રનો શાપ દૂર થાય અને ગર્ભમાં રહેલા બધા સાથે ઇન્દ્રની મિત્રતા રહે.