ઇન્દ્રસ્ય સખ્યમ્ અભવન્ મયેન પ્રીતિપૂર્વકમ્ મયો ગત્વા રહઃ પ્રાહ ઇન્દ્રં સ વિનયાન્વિતઃ
ઇન્દ્ર અને માયા વચ્ચે પ્રેમથી મિત્રતા થઈ; માયાએ ગુપ્ત રીતે જઈને ઇન્દ્રને વિનમ્રતાથી વાત કરી.
દિતેર્ દનોર્ અભિપ્રાયં વ્રતં ગર્ભસ્ય વર્ધનમ્ તસ્ય વીર્યં ચ વિવિધં પ્રીત્યેન્દ્રાય ન્યવેદયત્
માયાએ ઇન્દ્રને દિતિના ઈરાદા, વ્રત, ગર્ભનો વિકાસ અને તેની વિવિધ શક્તિઓ પ્રેમથી જણાવી.
વિશ્વાસૈકગૃહં મિત્રમ્ અપાયત્રાસવર્જિતમ્ અર્જિતં સુકૃતં નાનાવિધં ચેત્ તદ્ અવાપ્યતે
મિત્ર, જે વિશ્વાસનું એકમાત્ર ઘર છે, નુકસાનની ભયથી મુક્ત છે, અનેક સારા કામોથી મળ્યું છે — એવું મિત્ર ખરેખર મળે છે.
નમુચેશ્ ચ પ્રિયો ભ્રાતા મયો દૈત્યો મહાબલઃ ભ્રાતૃહન્ત્રા કથં મૈત્ર્યં મયસ્યાસીત્ સુરેશ્વર
માયા, મહાશક્તિશાળી દૈત્ય, નામુચિનો પ્રિય ભાઈ હતો; હે દેવોના સ્વામી, પોતાના ભાઈના હંતારાને માયા કેમ મિત્રતા રાખી શકે?
દૈત્યાનામ્ અધિપશ્ ચાસીદ્ બલવાન્ નમુચિઃ પુરા ઇન્દ્રેણ વૈરમ્ અભવદ્ ભીષણં લોમહર્ષણમ્
પહેલાં દૈત્યોના શક્તિશાળી અધિપતિ નામુચિ અને ઇન્દ્ર વચ્ચે ભયંકર, રોમાંચક દુશ્મનાઈ હતી.
યુદ્ધં હિત્વા કદાચિદ્ ભો ગચ્છન્તં તુ શતક્રતુમ્ દૃષ્ટ્વા દૈત્યપતિઃ શૂરો નમુચિઃ પૃષ્ઠતો ઽન્વગાત્
યુદ્ધ છોડીને ઇન્દ્ર જતા હતા, ત્યારે દૈત્યપતિ નામુચિ, શૂરવીર, એમને પાછળથી અનુસરી ગયા.
તમ્ આયાન્તમ્ અભિપ્રેક્ષ્ય શચીભર્તા ભયાતુરઃ ઐરાવતં ગજં ત્યક્ત્વા ઇન્દ્રઃ ફેનમ્ અથાવિશત્
નામુચિ આવતા જોઈને, શચીપતિ ઇન્દ્ર ભયથી એરાવત હાથી છોડીને ફેનમાં છુપાઈ ગયા.
સ વજ્રપાણિસ્ તરસા ફેનેનૈવાહનદ્ રિપુમ્ નમુચિર્ નાશમ્ અગમત્ તસ્ય ભ્રાતા મયો ઽનુજઃ
વજ્રધારી ઇન્દ્રે ફેનથી જ દુશ્મન પર ઝડપથી وار કર્યો; નામુચિનો નાશ થયો, અને તેનો ભાઈ માયા નાના હતો.
ભ્રાતૃહન્તૃવિનાશાય તપસ્ તેપે મયો મહત્ માયાં ચ વિવિધામ્ આપ દેવાનામ્ અતિભીષણામ્
ભાઈના હંતારાને નાશ કરવા માયાએ મહાન તપ કર્યું અને દેવો માટે અનેક ભયાનક માયાઓ મેળવી.
વરાંશ્ ચાવાપ્ય તપસા વિષ્ણોર્ લોકપરાયણાત્ દાનશૌણ્ડઃ પ્રિયાલાપી તદાભવદ્ અસૌ મયઃ
વિષ્ણુ, જે લોકનો આધાર છે, તેની તપથી માયાએ વરદાન મેળવ્યા; ત્યારથી તે દાનમાં અને મીઠી વાતોમાં કુશળ બન્યો.
અગ્નીંશ્ ચ બ્રાહ્મણાન્ પૂજ્ય જેતુમ્ ઇન્દ્રં કૃતક્ષણઃ દાતારં ચ તદાર્થિભ્યઃ સ્તૂયમાનં ચ બન્દિભિઃ
અગ્નિ અને બ્રાહ્મણોની પૂજા કરીને, ઇન્દ્ર યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો અને માંગનારાઓને દાન આપ્યું; બંદીઓ દ્વારા તેની પ્રશંસા કરવામાં આવી.
વિદિત્વા મઘવા વાયોર્ મયં માયાવિનં રિપુમ્ ઉપક્રાન્તં સુયુદ્ધાય વિપ્રો ભૂત્વા તમ્ અભ્યગાત્ શચીભર્તા મયં દૈત્યં પ્રોવાચેદં પુનઃ પુનઃ
મઘવાને જાણ્યું કે વાયુના શત્રુ, માયાવાળું માયા, સારા યુદ્ધ માટે આવી ગયો છે; તેથી શચીપતિ બ્રાહ્મણ બનીને તેની પાસે ગયો અને વારંવાર માયા દૈત્યને સંબોધન કર્યો.
દેહિ દૈત્યપતે મહ્યમ્ અર્થિને ઽપેક્ષિતં વરમ્ ત્વાં શ્રુત્વા દાતૃતિલકમ્ આગતો ઽહં દ્વિજોત્તમઃ
દૈત્યપતિ, મને જે વર માંગું છું તે આપો; તમારી દાનશીલતા સાંભળી, હું શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ બનીને તમારી પાસે આવ્યો છું.
મયો ઽપિ બ્રાહ્મણં મત્વા ઽવદદ્ દત્તં મયા તવ વિચારયન્તિ કૃતિનો બહ્વ્ અલ્પં વા પુરો ઽર્થિનિ
માયાએ તેને બ્રાહ્મણ માનીને કહ્યું: 'તમે જે માંગો છો, તે મેં આપ્યું છે. બુદ્ધિમાન લોકો માંગનારને વધારે કે ઓછું આપવું તે વિચાર કરે છે.'
ઇત્ય્ ઉક્તે તુ હરિઃ પ્રાહ સખ્યમ્ ઇચ્છે હ્ય્ અહં ત્વયા ઇન્દ્રં મયઃ પુનઃ પ્રાહ કિમ્ અનેન દ્વિજોત્તમ
આ રીતે કહેતાં, હરિએ કહ્યું: 'હું તારી સાથે મિત્રતા ઈચ્છું છું.' માયાએ ફરી કહ્યું: 'આમાં શું ફાયદો છે, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ?'
ન ત્વયા મમ વૈરં ભોઃ સ્વસ્તીત્ય્ આહ હરિર્ મયમ્ તત્ત્વં વદેતિ સ હરિર્ દૈત્યેનોક્તઃ સ્વકં વપુઃ
'મારે તારી સાથે કોઈ વેર નથી, મિત્ર,' હરિએ માયાને કહ્યું. 'સાચું કહો,' હરિએ કહ્યું, અને દૈત્યે પોતાનું સ્વરૂપ બતાવ્યું.
દર્શયામ્ આસ દૈત્યાય સહસ્રાક્ષં યદ્ ઉચ્યતે તતઃ સવિસ્મયો દૈત્યો મયો હરિમ્ ઉવાચ હ
હરિએ દૈત્યને સહસ્રાક્ષનું સ્વરૂપ બતાવ્યું. ત્યારબાદ, આશ્ચર્યચકિત થઈને માયાએ હરિને સંબોધન કર્યો.
કિમ્ ઇદં વજ્રપાણિસ્ ત્વં તવાયોગ્યા કૃતિઃ સખે
'આ શું છે? તમે વજ્રધારી છો! મિત્ર, આ કામ તમારા માટે યોગ્ય નથી.'
પરિષ્વજ્ય વિહસ્યાથ વૃત્તમ્ ઇત્ય્ અબ્રવીદ્ ધરિઃ કેનાપિ સાધયન્ત્ય્ અત્ર પણ્ડિતાશ્ ચ સમીહિતમ્
હરિએ તેને ગળે લગાવી હસતાં કહ્યું: 'બધું થઈ ગયું. અહીં બુદ્ધિમાન લોકો કોઈક રીતે પોતાનું કામ પૂરું કરે છે.'
તતઃ પ્રભૃતિ શક્રસ્ય મયેન મહતી હ્ય્ અભૂત્ સુપ્રીતિર્ મુનિશાર્દૂલ મયો હરિહિતઃ સદા
ત્યાંથી શક્ર અને માયા વચ્ચે મોટી પ્રીતિ થઈ; માયા હંમેશા હરિ માટે સમર્પિત રહ્યો.
ઇન્દ્રસ્ય ભવનં ગત્વા તસ્મૈ સર્વં ન્યવેદયત્ કિં મે કૃત્યમ્ ઇતિ પ્રાહ મયં માયાવિનં હરિઃ
ઇન્દ્રના મહેલમાં જઈને માયાએ બધું તેને જણાવ્યું. હરિએ માયા, માયાવાળાને પૂછ્યું: 'હવે શું કરવું?'
હરયે ચ મયો માયાં પ્રાદાત્ પ્રીત્યા તથા હરિઃ પ્રાપ્તઃ સંપ્રીતિમાન્ આહ કિં કૃત્યં મય તદ્ વદ
માયાએ આનંદથી પોતાની માયા હરિને આપી; હરિ પ્રસન્ન થઈને પૂછ્યું: 'માયા, હવે શું કરવું? કહો.'
અગસ્ત્યસ્યાશ્રમં ગચ્છ તત્રાસ્તે ગર્ભિણી દિતિઃ તસ્યાઃ શુશ્રૂષણં કુર્વન્ન્ આસ્સ્વ તત્ર કિયન્તિ ચ
અગસ્ત્યના આશ્રમમાં જાઓ; ત્યાં ગર્ભવતી દિતિ રહે છે. તમે ત્યાં તેની સેવા કરો અને થોડો સમય ત્યાં રહો.
અહાનિ મઘવંસ્ તસ્યા ગર્ભમ્ આવિશ્ય વજ્રધૃક્ વર્ધમાનં ચ તં છિન્ધિ યાવદ્ વશ્યો ઽથવા મૃતિમ્ પ્રાપ્નોતિ તાવદ્ વજ્રેણ તતો ન ભવિતા રિપુઃ
મઘવાન, દિતિના ગર્ભમાં જઈને, વજ્ર લઈને, વધતા ગર્ભને કાપો, ત્યાં સુધી કે તે વશમાં આવે અથવા મરી જાય; ત્યાં સુધી વજ્રથી પ્રહાર કરો, પછી દુશ્મન રહેશે નહીં.
તથેત્ય્ ઉક્ત્વા મયં પૂજ્ય મઘવાન્ એક એવ હિ વિનીતવત્ તદા પ્રાયાદ્ દિતિં માતરમ્ અઞ્જસા શુશ્રૂષમાણસ્ તાં દેવીં શક્રો દૈતેયમાતરમ્ સા ન જાનાતિ તચ્ ચિત્તં શક્રસ્ય દ્વિષતો દિતિઃ
'એવું જ થશે' કહીને, મઘવાને માયાની પૂજા કરી અને એકલો, વિનમ્રતાથી, દિતિ પાસે ગયો; દૈત્યમાતા દેવીને સેવા આપી, પણ દિતિને ઇન્દ્રના દુશ્મન ભાવની ખબર નહોતી.
ગર્ભે સ્થિતં તુ યદ્ ભૂતં દેવેન્દ્રસ્ય વિચેષ્ટિતમ્ અમોઘં તન્ મુનેસ્ તેજઃ કશ્યપસ્ય દુરાસદમ્
ગર્ભમાં જે ભૂત હતું, તે દેવેન્દ્ર દ્વારા કરાયું; મુનિ કશ્યપનું તેજ અવિનાશી અને અપ્રાપ્ય હતું.
તતઃ પ્રગૃહ્ય કુલિશં સહસ્રાક્ષઃ પુરંદરઃ અન્તઃપ્રવેશકામો ઽસૌ બહુકાલં સમાવસન્
પછી, વજ્ર પકડીને, સહસ્રાક્ષ પુરંદર ગર્ભમાં પ્રવેશવાની ઈચ્છા રાખી, ઘણા સમય સુધી ત્યાં રહ્યો.
સંધ્યોદક્શીર્ષનિદ્રાં તામ્ અવેક્ષ્ય કુલિશાયુધઃ ઇદમ્ અન્તરમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દિત્યાઃ કુક્ષિં સમાવિશત્
સાંજના સમયે, દિતિને માથું ધોઈને ઊંઘતી જોઈ, વજ્રધારી એ કહ્યું: 'આ સમય છે,' અને દિતિના ગર્ભમાં પ્રવેશ્યો.
અન્તર્વર્તિ ચ યદ્ ભૂતમ્ ઇન્દ્રં દૃષ્ટ્વા ધૃતાયુધમ્ હન્તુકામં તદોવાચ પુનઃ પુનર્ અભીતવત્
અંદર રહેલા જીવએ ઇન્દ્રને હથિયાર સાથે મારી નાખવાની ઇચ્છા રાખતા જોયા પછી, ડર્યા વિના વારંવાર વાત કરી.
કિં માં ન રક્ષસે વજ્રિન્ ભ્રાતરં ત્વં જિઘાંસસિ નારણે મારણાદ્ અન્યત્ પાતકં વિદ્યતે મહત્
હે વજ્રધારી, તું મને કેમ બચાવતો નથી? તું તો પોતાને ભાઈને જ મારવા ઈચ્છે છે. યુદ્ધમાં ભાઈને મારવાથી મોટી કોઈ પાપી વાત નથી.