એતદ્ ધર્મયુતં વાક્યં સીતયા ભાષિતં દૃઢમ્ તથેતિ ચાહતુર્ ઉભૌ તતો દશરથો ઽબ્રવીત્
શ્રી સીતાએ ધર્મથી ભરેલું વાક્ય દૃઢતાપૂર્વક કહ્યું હતું. બંનેએ 'જેમ તેવું' કહી સંમતિ આપી. પછી દશરથ બોલ્યા.
ત્વં હિ બ્રહ્મવિદઃ કન્યા જનકસ્ય ત્વ્ અયોનિજા ભાર્યા રામસ્ય કિં ચિત્રં યદ્ યુક્તમ્ અનુભાષસે
તમે તો જનકની પુત્રી છો, બ્રહ્મજ્ઞાનમાં નિપુણ, ગર્ભમાંથી જન્મેલી નથી, અને રામની પત્ની છો. તમે યોગ્ય વાત બોલો તો એમાં શું આશ્ચર્ય?
ન કોપિ ભવતાં કિંતુ શ્રમઃ સ્વલ્પો ઽપિ વિદ્યતે ગૌતમ્યાં સ્નાનદાનેન પિણ્ડનિર્વપણેન ચ
તમામાંથી કોઈને કોઈ કષ્ટ નથી, પણ ગૌતમીને સ્નાન કરાવવું, દાન આપવું અને પિંડ અર્પણ કરવું એમાં થોડું શ્રમ છે.
તિસૃભિર્ બ્રહ્મહત્યાભિર્ મુક્તો યામિ ત્રિવિષ્ટપમ્ ત્વયા જનકસંભૂતે સ્વકુલોચિતમ્ ઈરિતમ્
ત્રણ બ્રાહ્મણહત્યા પાપમાંથી મુક્ત થઈ હું સ્વર્ગમાં જઈ રહ્યો છું; જનકની પુત્રી, તમે જે કહ્યું તે તમારા કુટુંબ માટે યોગ્ય છે.
પ્રાપયન્તિ પરં પારં ભવાબ્ધેઃ કુલયોષિતઃ ગોદાવર્યાઃ પ્રસાદેન કિં નામાસ્ત્ય્ અત્ર દુર્લભમ્
ઉચ્ચ કુટુંબની સ્ત્રીઓ ગોદાવરીની કૃપાથી બીજા લોકોને જીવનના સમુદ્રના પાર પહોંચાડે છે. અહીં શું છે જે દુર્લભ હોય?
તથેતિ ક્રિયમાણે તુ પિણ્ડદાનાય શત્રુહા નૈવાપશ્યદ્ ભક્ષ્યભોજ્યં તતો લક્ષ્મણમ્ અબ્રવીત્
પિંડદાનની વિધિ ચાલી રહી હતી ત્યારે શત્રુઘ્નને ખાવા માટે કંઈ પણ દેખાયું નહીં. પછી તેણે લક્ષ્મણને કહ્યું.
લક્ષ્મણઃ પ્રાહ વિનયાદ્ ઇઙ્ગુદ્યાશ્ ચ ફલાનિ ચ સન્તિ તેષાં ચ પિણ્યાકમ્ આનીતં તત્ક્ષણાદ્ ઇવ
લક્ષ્મણે વિનયપૂર્વક કહ્યું, 'ઇંગુદીના ફળ છે, અને એના પિંડ પણ તરત લાવવામાં આવ્યા છે.'
પિણ્યાકેનાથ ગઙ્ગાયાં પિણ્ડં દાતું તથા પિતુઃ મનઃ કુર્વંસ્ તતો રામો મન્દો ઽભૂદ્ દુઃખિતસ્ તદા
પછી રામે પિંડથી પિતાને ગંગા કિનારે પિંડ અર્પણ કરવા તૈયાર થયા, પણ એ સમયે ધીમા અને દુઃખી થઈ ગયા.
દૈવી વાગ્ અભવત્ તત્ર દુઃખં ત્યજ નૃપાત્મજ રાજ્યભ્રષ્ટો વનં પ્રાપ્તઃ કિં વૈ નિષ્કિંચનો ભવાન્
ત્યાં એક દૈવી અવાજ આવ્યો: 'દુઃખ છોડો, રાજકુમાર! તમે રાજ્ય ગુમાવીને વનમાં આવ્યા છો; હવે તમને શું કમી છે?'
અશઠો ધર્મનિરતો ન શોચિતુમ્ ઇહાર્હસિ વિત્તશાઠ્યેન યો ધર્મં કરોતિ સ તુ પાતકી
તમે કપટ વગરના, ધર્મમાં રત છો; અહીં શોક કરવો યોગ્ય નથી. જે ધર્મને સંપત્તિ માટે કપટથી કરે છે, એ પાપી છે.
શ્રૂયતે સર્વશાસ્ત્રેષુ યદ્ રામ શૃણુ યત્નતઃ યદન્નઃ પુરુષો રાજંસ્ તદન્નાસ્ તસ્ય દેવતાઃ
રામ, બધા શાસ્ત્રોમાં સાંભળવામાં આવે છે, ધ્યાનથી સાંભળો: જે અન્ન માણસ ખાય છે, એ જ અન્ન તેના પૂર્વજોના દેવતાઓ પણ ખાય છે.
પિણ્ડે નિપતિતે ભૂમૌ નાપશ્યત્ પિતરં તદા શવં ચ પતિતં યત્ર શવતીર્થમ્ અનુત્તમમ્
પિંડ જમીન પર પડ્યો ત્યારે રામે પિતાને જોયા નહીં, અને જ્યાં શ્રેષ્ઠ શમશાન હતું ત્યાં મૃતદેહ પણ દેખાયો નહીં.
મહાપાતકસંઘાતવિઘાતકૃદ્ અનુસ્મૃતિઃ તત્રાગચ્છંલ્ લોકપાલા રુદ્રાદિત્યાસ્ તથાશ્વિનૌ
મહાપાપનો નાશ કરતી સ્મૃતિ ત્યાં આવી; લોકપાલો, રુદ્રો, આદિત્યો અને અશ્વિનીકુમારો ત્યાં આવ્યા.
સ્વં સ્વં વિમાનમ્ આરૂઢાસ્ તેષાં મધ્યે ઽતિદીપ્તિમાન્ વિમાનવરમ્ આરૂઢઃ સ્તૂયમાનશ્ ચ કિંનરૈઃ
દરેક પોતપોતાના વિમાનમાં બેઠા; એમાં એક ખૂબ તેજસ્વી, શ્રેષ્ઠ વિમાનમાં બેઠા, અને કિનરોએ તેને સ્તુતિ કરી.
આદિત્યસદૃશાકારસ્ તેષાં મધ્યે બભૌ પિતા તમ્ અદૃષ્ટ્વા સ્વપિતરં દેવાન્ દૃષ્ટ્વા વિમાનિનઃ
પિતાએ સૌમાં સૂર્ય જેવો તેજ બતાવ્યો; પોતાને પિતા દેખાયા નહીં, પણ દેવતાઓ વિમાનોમાં દેખાયા.
કૃતાઞ્જલિપુટો રામઃ પિતા મે ક્વેત્ય્ અભાષત ઇતિ દિવ્યાભવદ્ વાણી રામં સંબોધ્ય સીતયા
રામે હાથ જોડીને કહ્યું: 'મારા પિતા ક્યાં છે?' ત્યારે સીતાના માધ્યમથી દૈવી અવાજ રામને સંબોધી.
તિસૃભિર્ બ્રહ્મહત્યાભિર્ મુક્તો દશરથો નૃપઃ વૃતં પશ્ય સુરૈસ્ તાત દેવા અપ્ય્ ઊચિરે ચ તમ્
ત્રણ બ્રાહ્મણહત્યા પાપમાંથી મુક્ત થઈ રાજા દશરથ દેવતાઓથી ઘેરાયેલા છે. 'પોતાના પિતાને જુઓ, પુત્ર,' દેવોએ પણ કહ્યું.
ધન્યો ઽસિ કૃતકૃત્યો ઽસિ રામ સ્વર્ગં ગતઃ પિતા નાનાનિરયસંઘાતાત્ પૂર્વજાન્ ઉદ્ધરેત્ તુ યઃ
રામ, તમે ધન્ય છો, કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે; તમારા પિતા સ્વર્ગમાં ગયા છે. જે પોતાના પૂર્વજોને અનેક નરકમાંથી ઉદ્ધાર કરે છે, એ પ્રશંસનીય છે.
સ ધન્યો ઽલંકૃતં તેન કૃતિના ભુવનત્રયમ્ એનં પશ્ય મહાબાહો મુક્તપાપં રવિપ્રભમ્
તે ધન્ય છે, તે કૃત્યથી શોભાયમાન છે, મહાબાહુ, તું તેને જોઈને જાણ કે તે ત્રણેય લોકમાં પાપમુક્ત અને સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે.
સર્વસંપત્તિયુક્તો ઽપિ પાપી દગ્ધદ્રુમોપમઃ નિષ્કિંચનો ઽપિ સુકૃતી દૃશ્યતે ચન્દ્રમૌલિવત્
સંપત્તિથી ભરપૂર હોવા છતાં પાપી તો બળેલી વૃક્ષ જેવો છે; અને સંપત્તિ વગર પણ સદ્ગુણી માણસ ચંદ્રમૌલી જેવો પ્રકાશમાન દેખાય છે.
દૃષ્ટ્વાબ્રવીત્ સુતં રાજા આશીર્ભિર્ અભિનન્દ્ય ચ
આ જોઈને રાજાએ પોતાના પુત્રને આશીર્વાદ આપી શુભેચ્છા સાથે સંબોધન કર્યું.
કૃતકૃત્યો ઽસિ ભદ્રં તે તારિતો ઽહં ત્વયાનઘ ધન્યઃ સ પુત્રો લોકે ઽસ્મિન્ પિતૄણાં યસ્ તુ તારકઃ
તમે તમારું કર્તવ્ય પૂર્ણ કર્યું છે, તમારે સદાય સુખ રહે. પાપમુક્ત, તું મને ઉદ્ધાર કર્યો છે. આ દુનિયામાં તે પુત્ર ધન્ય છે, જે પિતાને ઉદ્ધાર કરે છે.
તતઃ સુરગણાઃ પ્રોચુર્ દેવાનાં કાર્યસિદ્ધયે રામં ચ પુરુષશ્રેષ્ઠં ગચ્છ તાત યથાસુખમ્ તતસ્ તદ્વચનં શ્રુત્વા રામસ્ તાન્ અબ્રવીત્ સુરાન્
પછી દેવતાઓએ પોતાના કાર્યની Siddhi માટે કહ્યું: 'રામ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, તું મનપસંદ રીતે જા.' પછી તે વચન સાંભળી રામે દેવતાઓને કહ્યું.
ગુરૌ પિતરિ મે દેવાઃ કિં કૃત્યમ્ અવશિષ્યતે
મારા ગુરુ અને પિતાને લઈને, દેવતાઓ, હવે શું કરવું બાકી છે?
નદી ન ગઙ્ગયા તુલ્યા ન ત્વયા સદૃશઃ સુતઃ ન શિવેન સમો દેવો ન તારેણ સમો મનુઃ
કોઈ નદી ગંગા જેવી નથી; કોઈ પુત્ર તારી જેમ નથી; કોઈ દેવ શિવ સમાન નથી; અને કોઈ મનુષ્ય ઉદ્ધારક સમાન નથી.
ત્વયા રામ ગુરૂણાં ચ કાર્યં સર્વમ્ અનુષ્ઠિતમ્ તારિતાઃ પિતરો રામ ત્વયા પુત્રેણ માનદ ગચ્છન્તુ સર્વે સ્વસ્થાનં ત્વં ચ ગચ્છ યથાસુખમ્
રામ, તું ગુરુઓનું બધું કર્તવ્ય પૂર્ણ કર્યું છે; તું માનદાતા પુત્ર તરીકે પિતાઓને ઉદ્ધાર કર્યો છે. બધા પોતાના સ્થાન પર જાઓ, અને તું પણ મનપસંદ રીતે જા.
તદ્ દેવવચનાદ્ ધૃષ્ટઃ સીતયા લક્ષ્મણાગ્રજઃ તદ્ દૃષ્ટ્વા ગઙ્ગામાહાત્મ્યં વિસ્મિતો વાક્યમ્ અબ્રવીત્
પછી દેવોના વચનથી હિંમત પામી, લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ રામ સીતાસહીત ગંગાની મહિમા જોઈને આશ્ચર્યમાં આવીને કહ્યું.
અહો ગઙ્ગાપ્રભાવો ઽયં ત્રૈલોક્યે નોપમીયતે વયં ધન્યા યતો ગઙ્ગા દૃષ્ટાસ્માભિસ્ ત્રિપાવની
અરે, ગંગાનો પ્રભાવ એવો છે કે ત્રણેય લોકમાં તેની સરખામણી નથી. અમે ધન્ય છીએ, કેમ કે ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરતી ગંગા અમે જોઈ છે.
હર્ષેણ મહતા યુક્તો દેવં સ્થાપ્ય મહેશ્વરમ્ તં ષોડશભિર્ ઈશાનમ્ ઉપચારૈઃ પ્રયત્નતઃ
મોટા આનંદથી ભરપૂર થઈ, તેણે મહેશ્વર દેવની સ્થાપના કરી, ઈશાનને સોળ ઉપચારથી શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજ્યા.
સંપૂજ્યાવરણૈર્ યુક્તં ષટ્ત્રિંશત્કલમ્ ઈશ્વરમ્ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા રામસ્ તુષ્ટાવ શંકરમ્
આવરણે અને છત્રીસ શક્તિઓથી સજ્જ ઈશ્વરને પૂજ્યા પછી, રામે હાથ જોડીને શંકરનું સ્તવન કર્યું.