તસ્ય તત્ પ્રાપ્ય દુષ્પ્રાપ્યમ્ ઐશ્વર્યમ્ ઋષિસત્કૃતમ્ વિબભ્રામ મતિસ્ તાતાવિનયાદ્ અનયાહૃતા
એ દુર્લભ ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત કરીને, ઋષિઓ દ્વારા સન્માનિત, તેના મનમાં અભિમાન અને અવિનય આવી ગયો.
બૃહસ્પતેઃ સ વૈ ભાર્યામ્ ઐશ્વર્યમદમોહિતઃ જહાર તરસા સોમો વિમત્યાઙ્ગિરસઃ સુતમ્
ઐશ્વર્યના ઘમંડથી ચકાચૂર થયેલા ચંદ્રે, અંગિરાના પુત્ર બૃહસ્પતિની પત્નીને બળપૂર્વક હરી લીધી.
સ યાચ્યમાનો દેવૈશ્ ચ તથા દેવર્ષિભિર્ મુહુઃ નૈવ વ્યસર્જયત્ તારાં તસ્માય્ અઙ્ગિરસે તદા
દેવતાઓ અને દેવર્ષિઓ વારંવાર વિનંતી કરતા છતાં, તે સમયે તેણે તારા અંગિરસને આપી નહોતી.
ઉશના તસ્ય જગ્રાહ પાર્ષ્ણિમ્ અઙ્ગિરસસ્ તદા રુદ્રશ્ ચ પાર્ષ્ણિં જગ્રાહ ગૃહીત્વાજગવં ધનુઃ
પછી ઉશનાએ અંગિરસના પગની એડી પકડી, અને રુદ્રે પણ પોતાનું બકરાના શિંગનું ધનુષ લઈને એડી પકડી.
તેન બ્રહ્મશિરો નામ પરમાસ્ત્રં મહાત્મના ઉદ્દિશ્ય દેવાન્ ઉત્સૃષ્ટં યેનૈષાં નાશિતં યશઃ
પછી એ મહાન આત્માએ બ્રહ્મશિર નામનું પરમાસ્ત્ર દેવતાઓ સામે ચલાવ્યું, જેના કારણે તેમની કીર્તિ નાશ પામી.
તત્ર તદ્ યુદ્ધમ્ અભવત્ પ્રખ્યાતં તારકામયમ્ દેવાનાં દાનવાનાં ચ લોકક્ષયકરં મહત્
ત્યારે તારા માટે દેવો અને દાનવો વચ્ચે લોકને વિનાશ કરનારું મોટું અને પ્રસિદ્ધ યુદ્ધ થયું.
તત્ર શિષ્ટાસ્ તુ યે દેવાસ્ તુષિતાશ્ ચૈવ યે દ્વિજાઃ બ્રહ્માણં શરણં જગ્મુર્ આદિદેવં સનાતનમ્
ત્યાં બાકી રહેલા દેવો, તુષિત દેવો અને દ્વિજોએ પ્રાચીન અને શાશ્વત બ્રહ્માને આશ્રય લીધો.
તદા નિવાર્યોશનસં તં વૈ રુદ્રં ચ શંકરમ્ દદાવ્ અઙ્ગિરસે તારાં સ્વયમ્ એવ પિતામહઃ
પછી ઉશનાસ અને રુદ્ર શંકરને રોકીને, પિતામહે પોતે તારા અંગિરસને આપી.
તામ્ અન્તઃપ્રસવાં દૃષ્ટ્વા ક્રુદ્ધઃ પ્રાહ બૃહસ્પતિઃ મદીયાયાં ન તે યોનૌ ગર્ભો ધાર્યઃ કથંચન
તારાને ગર્ભવતી જોઈને, બૃહસ્પતિ ગુસ્સે થઈને કહ્યું: 'મારી પત્નીમાં તારો બીજ કદી પણ રાખવામાં નહીં આવે.'
ઇષીકાસ્તમ્બમ્ આસાદ્ય ગર્ભં સા ચોત્સસર્જ હ જાતમાત્રઃ સ ભગવાન્ દેવાનામ્ આક્ષિપદ્ વપુઃ
પછી તે ઈશીકાના ડાંડા પાસે જઈને ગર્ભ છોડ્યો; અને જન્મતા જ તે ભગવંત દેવો જેવા તેજથી ચમક્યો.
તતઃ સંશયમ્ આપન્નાસ્ તારામ્ ઊચુઃ સુરોત્તમાઃ સત્યં બ્રૂહિ સુતઃ કસ્ય સોમસ્યાથ બૃહસ્પતેઃ
પછી શ્રેષ્ઠ દેવોએ તારા પાસે શંકા સાથે પૂછ્યું: 'સાચું કહો—આ પુત્ર કોનો છે? સોમાનો કે બૃહસ્પતિનો?'
પૃચ્છ્યમાના યદા દેવૈર્ નાહ સા વિબુધાન્ કિલ તદા તાં શપ્તુમ્ આરબ્ધઃ કુમારો દસ્યુહન્તમઃ
દેવોએ પુછ્યા છતાં, તારા જવાબ ન આપતા, ત્યારે દુશ્મનનો વિનાશ કરનાર પુત્ર તેને શાપ આપવા લાગ્યો.
તં નિવાર્ય તતો બ્રહ્મા તારાં પપ્રચ્છ સંશયમ્ યદ્ અત્ર તથ્યં તદ્ બ્રૂહિ તારે કસ્ય સુતસ્ ત્વ્ અયમ્
પછી બ્રહ્માએ તેને રોકી તારા પાસે શંકા વિશે પૂછ્યું: 'તારા, સાચું કહો, આ પુત્ર કોનો છે?'
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિઃ સા તં સોમસ્યેતિ પિતામહમ્ તદા તં મૂર્ધ્નિ ચાઘ્રાય સોમો રાજા સુતં પ્રતિ
તારે હાથ જોડીને કહ્યું: 'પિતામહ, આ સોમાનો પુત્ર છે.' પછી રાજા સોમાએ પોતાના પુત્રના માથા પર સુગંધ લીધી અને આનંદ કર્યો.
બુધ ઇત્ય્ અકરોન્ નામ તસ્ય બાલસ્ય ધીમતઃ પ્રતિકૂલં ચ ગગને સમભ્યુત્તિષ્ઠતે બુધઃ
તે બુદ્ધિશાળી બાળકને 'બુધ' નામ આપ્યું; અને બુધ આકાશમાં બીજા ગ્રહો સામે ઉગે છે.
ઉત્પાદયામ્ આસ તદા પુત્રં વૈરાજપુત્રિકમ્ તસ્યાપત્યં મહાતેજા બભૂવૈલઃ પુરૂરવાઃ
પછી તેણે વૈરોજના કન્યાથી પુત્ર ઉત્પન્ન કર્યો; તેનું મહાતેજસ્વી સંતાન ઇલાનો પુત્ર પુરૂરવસ બન્યો.
ઉર્વશ્યાં જજ્ઞિરે યસ્ય પુત્રાઃ સપ્ત મહાત્મનઃ એતત્ સોમસ્ય વો જન્મ કીર્તિતં કીર્તિવર્ધનમ્
ઉર્વશીમાંથી એ મહાન આત્માના સાત પુત્રો જન્મ્યા; આ રીતે સોમાનું કીર્તિવર્ધક જન્મ તમને વર્ણવાયું છે.
વંશમ્ અસ્ય મુનિશ્રેષ્ઠાઃ કીર્ત્યમાનં નિબોધત ધન્યમ્ આયુષ્યમ્ આરોગ્યં પુણ્યં સંકલ્પસાધનમ્
હવે, મુનિશ્રેષ્ઠો, તેના વંશનું વર્ણન સાંભળો, જે ધન્યતા, આયુષ્ય, આરોગ્ય, પુણ્ય અને ઇચ્છાની પૂર્ણતા આપે છે.
સોમસ્ય જન્મ શ્રુત્વૈવ પાપેભ્યો વિપ્રમુચ્યતે
સોમાનો જન્મ માત્ર સાંભળવાથી જ પાપોથી મુક્તિ મળે છે.
બુધસ્ય તુ મુનિશ્રેષ્ઠા વિદ્વાન્ પુત્રઃ પુરૂરવાઃ તેજસ્વી દાનશીલશ્ ચ યજ્વા વિપુલદક્ષિણઃ
હવે, મુનિશ્રેષ્ઠો, બુધનો વિદ્વાન પુત્ર પુરૂરવસ હતો, જે તેજસ્વી, દાનશીલ, યજ્ઞપ્રિય અને વિશાળ દક્ષિણાવાળો હતો.
બ્રહ્મવાદી પરાક્રાન્તઃ શત્રુભિર્ યુધિ દુર્દમઃ આહર્તા ચાગ્નિહોત્રસ્ય યજ્ઞાનાં ચ મહીપતિઃ
તે બ્રહ્મવિદ્યા બોલનાર, અપરાજેય પરાક્રમવાળો, શત્રુઓથી યુદ્ધમાં અદમ્ય, અગ્નિહોત્ર કરનાર અને યજ્ઞોનો રાજા હતો, હે રાજા.
સત્યવાદી પુણ્યમતિઃ સમ્યક્સંવૃતમૈથુનઃ અતીવ ત્રિષુ લોકેષુ યશસાપ્રતિમઃ સદા
તે સત્ય બોલતો, પવિત્ર મનવાળો, સંપૂર્ણ રીતે ઇન્દ્રિય સંયમ રાખનાર અને ત્રણેય લોકમાં હંમેશા અપ્રતિમ યશ ધરાવતો હતો.
તં બ્રહ્મવાદિનં શાન્તં ધર્મજ્ઞં સત્યવાદિનમ્ ઉર્વશી વરયામ્ આસ હિત્વા માનં યશસ્વિની
એ શાંત, ધર્મ જાણનાર અને સત્ય બોલનાર બ્રહ્મવિદ્યા વક્તાને, યશસ્વિ ઉર્વશીએ પોતાનો અહંકાર છોડી પસંદ કર્યો.
તયા સહાવસદ્ રાજા દશ વર્ષાણિ પઞ્ચ ચ ષટ્ પઞ્ચ સપ્ત ચાષ્ટૌ ચ દશ ચાષ્ટૌ ચ ભો દ્વિજાઃ
તે રાજાએ ઉર્વશી સાથે દસ વર્ષ, પાંચ, છ, પાંચ, સાત, આઠ, દસ અને ફરીથી આઠ વર્ષ વિતાવ્યા, હે દ્વિજો.
વને ચૈત્રરથે રમ્યે તથા મન્દાકિનીતટે અલકાયાં વિશાલાયાં નન્દને ચ વનોત્તમે
તે ચૈત્રરથના સુંદર વનમાં, મન્દાકિનીના કાંઠે, વિશાળ અલકાનગરમાં અને ઉત્તમ નંદનવનમાં પણ રહ્યો.
ઉત્તરાન્ સ કુરૂન્ પ્રાપ્ય મનોરમફલદ્રુમાન્ ગન્ધમાદનપાદેષુ મેરુશૃઙ્ગે તથોત્તરે
પછી તે ઉત્તરના કુરુદેશમાં પહોંચ્યો, જ્યાં મનોહર ફળવૃક્ષો હતા, ગંધમાદન પર્વતના પાદે અને મેરુના ઉત્તર શિખરે ગયો.
એતેષુ વનમુખ્યેષુ સુરૈર્ આચરિતેષુ ચ ઉર્વશ્યા સહિતો રાજા રેમે પરમયા મુદા
આ સર્વોત્તમ વનોમાં, જ્યાં દેવતાઓ પણ જતાં, ત્યાં રાજાએ ઉર્વશી સાથે પરમ આનંદ માણ્યો.
દેશે પુણ્યતમે ચૈવ મહર્ષિભિર્ અભિષ્ટુતે રાજ્યં સ કારયામ્ આસ પ્રયાગે પૃથિવીપતિઃ
મહાન ઋષિઓ દ્વારા વખાણાયેલા પવિત્ર પ્રદેશમાં, પૃથ્વીપતિએ પ્રયાગમાં પોતાનું રાજ્ય સ્થાપ્યું.
એવંપ્રભાવો રાજાસીદ્ ઐલસ્ તુ નરસત્તમઃ ઉત્તરે જાહ્નવીતીરે પ્રતિષ્ઠાને મહાયશાઃ
આ રીતે ઇલપુત્ર રાજા અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત અને મહાન બન્યો, ગંગાના ઉત્તર કાંઠે પ્રતિષ્ઠાનમાં વસતો હતો.
ઐલપુત્રા બભૂવુસ્ તે સપ્ત દેવસુતોપમાઃ ગન્ધર્વલોકે વિદિતા આયુર્ ધીમાન્ અમાવસુઃ
એના સાત પુત્રો, દેવપુત્રો સમાન, ગંધર્વલોકમાં પ્રસિદ્ધ થયા: આયુ, બુદ્ધિશાળી અમાવસુ,