તપસ્યન્તં તમો નામ બલવાન્ અસુરો મુને ગઙ્ગાતીરં સમાશ્રિત્ય રાજા ધન્વન્તરિર્ યતઃ
ગંગા કાંઠે ધન્વંતરી રાજા તપ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે તામો નામનો શક્તિશાળી દાનવ ત્યાં આશ્રયે આવ્યો, હે મુનિ.
જપહોમરતો નિત્યં બ્રહ્મજ્ઞાનપરાયણઃ તં રિપું નાશયામીતિ તમઃ પ્રાયાદ્ અથાર્ણવાત્
ધન્વંતરી હમેશાં જપ અને હવનમાં તત્પર, બ્રહ્મજ્ઞાનમાં રત હતો; 'હું એ દુશ્મનને નાશીશ' એમ વિચારી, તામો સમુદ્રમાંથી બહાર આવ્યો.
નાશિતો બહુશો ઽનેન રાજ્ઞા બલવતા ત્વ્ અહમ્ તં રિપું નાશયામીતિ તમઃ પ્રાયાદ્ અથાર્ણવાત્
હું, આ શક્તિશાળી રાજા, એ દુશ્મનને ઘણી વાર નાશ કર્યો છે; 'હું એ દુશ્મનને નાશીશ' એમ વિચારી, તામો સમુદ્રમાંથી બહાર આવ્યો.
માયયા પ્રમદારૂપં કૃત્વા રાજાનમ્ અભ્યગાત્ નૃત્યગીતવતી સુભ્રૂર્ હસન્તી ચારુદર્શના
તામોએ માયાથી સ્ત્રીનું રૂપ લઈને રાજા પાસે ગયો; સુંદર ભમોવાળી, નૃત્ય-ગીત કરતી, હસતી, મનોહર દેખાતી હતી.
તાં દૃષ્ટ્વા ચારુસર્વાઙ્ગીં બહુકાલં નયાન્વિતામ્ શાન્તામ્ અનુવ્રતાં ભક્તાં કૃપયા ચાબ્રવીન્ નૃપઃ
રાજાએ એ સુંદર અંગોવાળી, લાંબા સમયથી ત્યાં રહેલી, શાંત, ભક્ત અને નિષ્ઠાવાન સ્ત્રીને દયાથી વાત કરી.
કાસિ ત્વં કસ્ય હેતોર્ વા વર્તસે ગહને વને કં દૃષ્ટ્વા હર્ષસીવ ત્વં વદ કલ્યાણિ પૃચ્છતે
તુ કોણ છે? આ ઘન જંગલમાં કયા કારણથી રહે છે? તુ કોને જોઈને એટલી ખુશ લાગે છે? હે શુભે, હું પૂછું છું, મને કહો.
પ્રમદા ચાપિ તદ્વાક્યં શ્રુત્વા રાજાનમ્ અબ્રવીત્
સ્ત્રીએ એ વાક્ય સાંભળી રાજાને જવાબ આપ્યો.
ત્વયિ તિષ્ઠતિ કો લોકે હેતુર્ હર્ષસ્ય મે ભવેત્ અહમ્ ઇન્દ્રસ્ય યા લક્ષ્મીસ્ ત્વાં દૃષ્ટ્વા કામસંભૃતમ્
તુ અહીં હોય ત્યારે મારા આનંદનું બીજું કારણ શું હોઈ શકે? હું ઇન્દ્રની લક્ષ્મી છું; તને જોઈને મારી અંદર કામ ઉદ્ભવ્યો છે.
હર્ષાચ્ ચરામિ પુરતો રાજંસ્ તવ પુનઃ પુનઃ અગણ્યપુણ્યવિરહાદ્ અહં સર્વસ્ય દુર્લભા
હું આનંદથી તારો સામો વારંવાર ચાલું છું, રાજા, પણ અનગણ્ય પુણ્યના અભાવને કારણે, હું સૌ માટે દુર્લભ છું.
એતદ્ વચો નિશમ્યાશુ તપસ્ ત્યક્ત્વા સુદુષ્કરમ્ તામ્ એવ મનસા ધ્યાયંસ્ તન્નિષ્ઠસ્ તત્પરાયણઃ
આ શબ્દો સાંભળીને, તેણે એ અત્યંત કઠિન તપ તુરંત છોડી દીધું, મનમાં માત્ર એ સ્ત્રીને જ ધ્યાનમાં રાખી, એમાં જ નિષ્ઠા રાખી, એમાં જ તનમનથી લાગ્યો.
તદેકશરણો રાજા બભૂવ સ યદા તમઃ અન્તર્ધાનં ગતો બ્રહ્મન્ નાશયિત્વા તપો બૃહત્
પછી રાજા માત્ર એ સ્ત્રીમાં જ આશ્રય લેતા બન્યા; જ્યારે અંધકારમાં પ્રવેશ કર્યો, બ્રહ્મન, એ મહાન તપનો નાશ કરીને અદૃશ્ય થઈ ગયા.
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે ઽહં વૈ વરાન્ દાતું સમભ્યગામ્ તં દૃષ્ટ્વા વિહ્વલીભૂતં તપોભ્રષ્ટં યથા મૃતમ્
એ દરમિયાન, હું ત્યાં વરદાન આપવા આવ્યો; તેને ગભરાયેલો, તપથી પડી ગયેલો, જાણે મરેલો હોય એવો જોઈને—
તમ્ આશ્વાસ્યાથ વિવિધૈર્ હેતુભિર્ નૃપસત્તમમ્ તવ શત્રુસ્ તમો નામ કૃત્વા તાં તપસશ્ ચ્યુતિમ્
પછી, વિવિધ કારણોથી એ શ્રેષ્ઠ રાજાને આશ્વાસન આપીને, તારા શત્રુનું નામ 'અંધકાર' રાખ્યું અને એના તપનો પતન કર્યો.
ચરિતાર્થો ગતો રાજન્ ન ત્વં શોચિતુમ્ અર્હસિ આનન્દયન્તિ પ્રમદાસ્ તાપયન્તિ ચ માનવમ્
એનો ઉદ્દેશ્ય પૂરું થયો, રાજા, તું દુઃખી થવો જોઈએ નહીં; સ્ત્રીઓ આનંદ આપે છે અને પુરુષોને દુઃખ પણ આપે છે.
સર્વા એવ વિશેષેણ કિમ્ ઉ માયામયી તુ સા તતઃ કૃતાઞ્જલી રાજા મામ્ આહ વિગતભ્રમઃ
બધી સ્ત્રીઓ આવું કરે છે, ખાસ કરીને એ જે માયાથી બનેલી છે; પછી, હાથ જોડીને, રાજાએ મને કહ્યું, એનો ભ્રમ દૂર થઈ ગયો હતો.
કિં કરોમિ કથં બ્રહ્મંસ્ તપસઃ પારમ્ આપ્નુયામ્
હું શું કરું, બ્રહ્મન? કેવી રીતે તપનો અંત મેળવી શકું?
તતસ્ તસ્યોત્તરં પ્રાદાં દેવદેવં જનાર્દનમ્ સ્તુહિ સર્વપ્રયત્નેન તતઃ સિદ્ધિમ્ અવાપ્સ્યસિ
પછી મેં તેને ઉત્તર આપ્યો: સર્વશક્તિને, જનાર્દનને, સર્વ પ્રયત્નથી સ્તુતિ કર; પછી તું સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશે.
સ હ્ય્ અશેષજગત્સ્રષ્ટા વેદવેદ્યઃ પુરાતનઃ સર્વાર્થસિદ્ધિદઃ પુંસાં નાન્યો ઽસ્તિ ભુવનત્રયે
એ સર્વ જગતનો સર્જનહાર છે, પ્રાચીન છે, વેદથી જાણવાનો છે, પુરુષોને સર્વ સિદ્ધિ આપનાર છે; ત્રણેય લોકમાં બીજો કોઈ નથી.
સ જગામ નગશ્રેષ્ઠં હિમવન્તં નૃપોત્તમઃ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા વિષ્ણું તુષ્ટાવ ભક્તિતઃ
પછી એ શ્રેષ્ઠ રાજા હિમવંત પર્વત પર ગયો; હાથ જોડીને, ભક્તિપૂર્વક વિષ્ણુની સ્તુતિ કરી.
જય વિષ્ણો જયાચિન્ત્ય જય જિષ્ણો જયાચ્યુત જય ગોપાલ લક્ષ્મીશ જય કૃષ્ણ જગન્મય
જય વિષ્ણુ! જય અચિંત્ય! જય વિજયી! જય અચ્યૂત! જય ગોપાલ, લક્ષ્મીનાથ! જય કૃષ્ણ, જગતરૂપ!
જય ભૂતપતે નાથ જય પન્નગશાયિને જય સર્વગ ગોવિન્દ જય વિશ્વકૃતે નમઃ
જય ભૂતપતિ, નાથ! જય પન્નગશયી! જય સર્વવ્યાપી ગોવિંદ! જય વિશ્વના સર્જનહાર! નમન!
જય વિશ્વભુજે દેવ જય વિશ્વધૃતે નમઃ જયેશ સદસત્ ત્વં વૈ જય માધવ ધર્મિણે
જય વિશ્વભૂજ, દેવ! જય વિશ્વધારક! નમન, વિજયના ઇશ, તું સદ અને અસદ છે; જય ધર્મી માધવ!
જય કામદ કામ ત્વં જય રામ ગુણાર્ણવ જય પુષ્ટિદ પુષ્ટીશ જય કલ્યાણદાયિને
જય કામદ, તું કામ છે! જય રામ, ગુણોના સાગર! જય પુષ્ટિદાતા, પુષ્ટિના ઇશ! જય કલ્યાણ આપનાર!
જય ભૂતપ ભૂતેશ જય માનવિધાયિને જય કર્મદ કર્મ ત્વં જય પીતામ્બરચ્છદ
જય ભૂતપ, ભૂતના ઇશ! જય માનવ સર્જનહાર! જય કર્મદ, તું કર્મ છે! જય પીળા વસ્ત્ર ધારણ કરનાર!
જય સર્વેશ સર્વસ્ ત્વં જય મઙ્ગલરૂપિણે જય સત્ત્વાધિનાથાય જય વેદવિદે નમઃ
જય સર્વના ઇશ, તું સર્વ છે! જય મંગલરૂપ! જય સત્ત્વના અધિપતિ! નમન, વેદ જાણનાર!
જય જન્મદ જન્મિસ્થ પરમાત્મન્ નમો ઽસ્તુ તે જય મુક્તિદ મુક્તિસ્ ત્વં જય ભુક્તિદ કેશવ
જય જન્મદાતા, જન્મમાં સ્થિત, પરમાત્મા! નમોસ્તુ! જય મુક્તિદાતા, તું મુક્તિ છે! જય ભોગદાતા, કેશવ!
જય લોકદ લોકેશ જય પાપવિનાશન જય વત્સલ ભક્તાનાં જય ચક્રધૃતે નમઃ
જય હો વિશ્વના સ્વામી, જીવોના સ્વામી! જય હો, પાપનો નાશ કરનાર! જય હો, ભક્તો પર દયાળુ! જય હો, ચક્ર ધારણ કરનાર, નમન છે!
જય માનદ માનસ્ ત્વં જય લોકનમસ્કૃત જય ધર્મદ ધર્મસ્ ત્વં જય સંસારપારગ
જય હો, માન આપનાર, મન સ્વરૂપ! જય હો, સર્વ લોકોથી પૂજિત! જય હો, ધર્મ આપનાર, ધર્મ સ્વરૂપ! જય હો, સંસારથી પાર ઉતારનાર!
જય અન્નદ અન્નં ત્વં જય વાચસ્પતે નમઃ જય શક્તિદ શક્તિસ્ ત્વં જય જૈત્રવરપ્રદ
જય હો, અન્ન આપનાર, અન્ન સ્વરૂપ! જય હો, વાણીના સ્વામી, નમન છે! જય હો, શક્તિ આપનાર, શક્તિ સ્વરૂપ! જય હો, શ્રેષ્ઠ વિજય અને વર આપનાર!
જય યજ્ઞદ યજ્ઞસ્ ત્વં જય પદ્મદલેક્ષણ જય દાનદ દાનં ત્વં જય કૈટભસૂદન
જય હો, યજ્ઞ આપનાર, યજ્ઞ સ્વરૂપ! જય હો, કમળ જેવી આંખો ધરાવનાર! જય હો, દાન આપનાર, દાન સ્વરૂપ! જય હો, કૈટભનો સંહાર કરનાર!